اثرات پرنده ‏نگری بر کودکان

به نقل از محمدعلی آقا ابراهیمی در اصفهان زیبا

پرنده ‏نگری

کشف طبیعت و شگفتی‏ های آن برای کودکان بسیار جذاب است. یکی از این شگفتی‏ ها پرندگانند. تماشا کردن و شناخت پرندگانی که در زیستگاه ‏های اطراف ما زندگی می‏کنند، سرگرمی فوق ‏العاده مفرح و سالمی برای خانواده‏ هاست و هم‏زمان، ارزش احترام و دلسوزی برای طبیعت را نیز به کودکان آموزش می‏دهد.تنوع پرندگان در زیستگاه ‏های اطراف ما نقش مهمی در علاقه ‏مند ساختن کودکان به طبیعت دارد و در تمام طول سال حضور گونه ‏های جدید و در حال مهاجرت، جذابیت ‏های جدیدی را برای کودکان فراهم می‏کند.

فصل‏ های بهار و پاییز که فصل مهاجرت جمعی پرندگانند، پدیده‏ های طبیعی برجسته‏ ای را برای کودکان به نمایش می‏گذارند و این پرسش را در ذهن پرسشگر آنها ایجاد می‏کنند که این پرندگان کوچک خستگی‏ ناپذیر چگونه قاره‏ ها را طی می‏کنند و به مقصد می‏رسند.کودکان با بهره‏ گیری از حافظه‏ قوی و هوش بالا، با بررسی تفاوت‏ ها و شباهت‏ های پرندگان و پس از کسب اندکی تجربه، با تمرکز بر مشاهده‏ رفتار آنها و همچنین دقت در نوع آواز و اصوات آنها، مهارت خود را در شناسایی پرندگان به سرعت افزایش می‏دهند. آنها یاد می‏ گیرند که از مجموع این اطلاعات، برای شناسایی پرنده‏ ها استدلال کنند.

کودکان با شرکت در تورهای پرنده ‏نگری می‏ آموزند که به زیستگاه ‏های طبیعی حیوانات احترام بگذارند، به درختان آسیب نزنند، در زیستگاه‏ هایی که پرندگان لانه دارند، آهسته و بی‏ سر‏و‏صدا حرکت کننـــد و هـرگــز به لانـــه پرندگان نزدیک نشوند. آنهـا یــاد می‏ گیــرنــد که پـرندگان به بو و تماس انســـان حســـاس‏ اند و حضــور انسان در نزدیکی لانه ‏های فعال پرندگان سبب می‏شود آنها دچار استــرس شوند و حتی شاید لانه‏ خود را ترک کنند. به همین دلیل است که کودکان باید بدانند که باید به سرعت قلمرو لانه پرندگان را ترک کنند. کودکان یاد می‏ گیرند که جوجه‏ های تازه متولد‏ شده‏ پرندگان را از طبیعت خارج نکنند و همواره به یاد داشته باشند که مادر جوجه ‏ها در همان نزدیکی منتظر است.

ابزار و تجهیزات پرنده نگری

تجهیزات لازم برای حضور کودکان در پرنده ‏نگری بسیار ساده و ارزان است. لباس همرنگ طبیعت، یک بطری آب، یک کوله‏ پشتی شامل تنقلات، یک دوربین دوچشمی و یک کتاب صحرایی شناسایی پرندگان، همه‏ تجهیزاتی هستند که برای این برنامه لازم است. همچنین اگر به محیط‏ های ناهموار و مناطقی با درجه‏ سختی بالاتر می‏روید، همراه داشتن جعبه‏ کمک ‏های اولیه و مجهز بودن به کفش و لباس مناسب، بسیار مهم است.همراه داشتن دوربین دیجیتال و دفترچه‏ یادداشت و مداد به کودکان کمک می‏کند که مشاهدات خود را ثبت کنند. علاوه‏ بر‏این، آنها به کمک دوربین دیجیتال با عکاسی آشنا می‏شوند و فرصتی به‏ دست می ‏آورند که به ‏تدریج آرشیوی از عکس‏ های پرندگان مهاجر و مقیم منطقه‏ خود را برای ردیابی جمعیت آنها، تهیه کنند.

شرکت در تور زیر نظر راهنمای پرنده‏ نگری، برای کودکان این امکان را فراهم می‏ سازد که با سهولت بیشتری با پرندگان یک منطقه آشنا و از اطلاعاتی که قبلا گردآوری شده است و نقشه‏ ها و بروشورهای پرنده‏ شناسی آن منطقه بهره‏ مند شوند.پرنده‏ نگری برای کودکان کم ‏سن‏ تر باید از محیط ‏های اطراف محل زندگی‏شان، آغاز شود و به این منظور والدین می‏توانند برای جذب پرنده ‏ها در اطراف محل سکونت خود، اقدام به نصب آشیانه‏ های استاندارد و یا ظروف مخصوص غذاخوری پرندگان کنند.

تحقیقات جدید نشان داده است که پرنده‏ نگری می‏تواند استرس را از کودکان دور کند، مهارت ‏های یادگیری آنها را افزایش دهد و قدرت تجزیه و تحلیل، استدلال، ارائه‏ فرضیه و نتیجه‏ گیری را در آنها تقویت کند و همچنین کودکان را برای انجام بهتر تکالیف درسی یاری رساند. بدیهی است که گردش تفریحی سرگرم‏ کننده همراه با جست وجو و شناخت پرندگان در دل طبیعت، برای همه‏ دروس مقطع ابتدایی بسیار سودمند خواهد بود. شمارش و آمار برای ریاضی، بررسی ابعاد و طرح ‏های بال و پر پرندگان برای هندسه و تمرکز بر رفتار زادآوری، تغذیه و لانه‏ سازی پرندگان برای درس علوم با آموختنی‏ های جدیدی همراه خواهد بود و همه‏ این دستاوردها شناخت بیشتر عالم هنر را برای کودکان امکان‏پذیر می‏ سازند.