مطالب و مقالات

سیاه خروس:: پرنده اسرارآمیز ارسباران

 

گردآورنده: ناعمه حسینی

درباره سیاه خروس چقدر میدانید؟ از زندگی سیاه خروس در ارسباران چیزی شنیده اید؟ جنگل¬های بکر و زیبای ارسباران در شمال شرقی آذربایجان میزبان اسرارآمیزترین گونه از ماکیان است. جنگل¬های ارسباران از ورقان تا کلیبر ادامه دارد و در شمال این منطقه رود ارس جاری است. امروزه به دلیل عدم مراقبت و فعالیت معادن از وسعت این منطقه کاسته شده اما وجود گونه¬های گیاهی منحصر به فرد، تنوع زیاد و طبیعت بکر و دست نخورده این منطقه را به یکی از شاهکارهای خلقت تبدیل کرده است. سیاه خروس در ایران از کمیاب¬ترین پرندگان است و فقط در منطقه حفاظت شده ارسباران زندگی می¬کند. پرنده بزرگی از راسته ماکیان که با ظاهر سیاه رنگ خود اسرارآمیز تر از سایر پرندگان این دسته به نظر می-رسد. تا دهه 1950 چنین تصور می‌شد که سیاه خروس قفقازی تنها در کوهستان¬های قفقاز و شمال شرقی ترکیه زندگی می¬کند ولی در دهه 1960 شایعات وجود یک پرنده قابل شکار سیاه رنگ در جنگل¬های کوهستانی کلیبر در شمال آذربایجان شرقی قوت گرفت.  حضور این پرنده برای اولین بار در سال 1350 توسط مدیر کل وقت سازمان محیط زیست آذربایجان شرقی گزارش شد و به دنبال آن چند مشاور خارجی وقت سازمان از منطقه دیدن کردند و مشخص کردند که این گونه سیاه خروس قفقازی است و تا آن زمان کسی نمی¬دانست که این گونه در ایران هم وجو دارد. این پرنده 40 تا 48 سانتی¬متر طول دارد و جثه اش بزرگ است. پرنده نر پرهای سیاه با جلای سبز آبی دارد. زیر بال¬ها سفید است و دو لکه سفید روی شانه¬ها و یک لکه قرمز تاج مانند بالای هر چشم دیده می¬شود. دم در انتها دوشاخه می¬شود و شاهپرهای کناری دم به شکل منحصر به فرد و زیبایی به سمت پایین پیچ خورده اند. در فصل بهار نمایش زیبای این پرنده بعد از طلوع آفتاب بسیار دیدنی است که با سروصدا تا ارتفاع 5/1 متر می¬پرد و پرهای دم را مانند تاجی بلند برای پرنده ماده روی زمین به نمایش می¬گذارد. زیبایی این پرنده و پرندگان مشابه و آوازه¬خوانی و سروصدای دل نشین آن¬ها می¬تواند گردشگران زیادی را از داخل و خارج کشور به محل زیست گاه¬های این پرندگان بکشاند. سیاه‌ خروس¬ها پرندگانی‌ اجتماعی‌ هستند و به صورت گروهی در پاییز و زمستان دیده می¬شوند. پرواز سیاه‌ خروس¬ها سریع ، مستقیم‌ توام با بال زدن¬های قوی است. سیاه‌ خروس‌ از برگ‌، جوانه‌ و میوه‌های‌ آبدار و حشرات تغذیه‌ می¬کند و در حاشیه جنگل¬ها، بوته¬زارها، علف¬زارها و نواحی کوهستانی به سر می¬برد و در زمستان به جنگل¬ها و مناطق کم ارتفاع کوچ می¬کند. پرنده ماده در زیر بوته¬های کوتاه و یا پای صخره¬ها آشیانه می¬سازد و نگهداری از جوجه¬ها را به عهده دارد. سیاه خروس در زمـرة پرنـدگان حمايـت شـده اسـت و به همین دلیل شکار آن ممنوع است و از جمله پرندگاني است که به دليل شرايط سـخت زيـستگاهي و زندگي مخفي، مطالعات مناسـبي دربـاره زنـدگي ايـن پرنـده صـورت نگرفتـه اسـت. جنگل زدایى و نابودى علفزارهاى زیستگاه این پرنده توسط اهالى محلى از جمله مهم ترین عامل تهدید این گونه¬¬ی نادر جهانی اعلام شده است. بعـد از جنگل تراشي در زيستگاه سياه خروس، اين پرنـده يـك سـال و گاهي تا دو سال در منطقه باقي مي¬ماند و به دنبـال آن يـا نـابود مي¬شود و يا منطقـه را تـرك می¬کند. در محدوده معدن مس سونگون، تخریب جنگل به همراه آلودگی صوتی ناشی از انفجار و تردد ماشین الات سنگین باعث شد که جمعیت¬های این پرنده به منطقه دیگری کوچ کنند. از عوامل مهم کاهش مساحت جنگل در زيستگاه سياه خـروس جنگل تراشي براي تأمين هيزم و ايجـاد فـضاي چـراي دام در حاشيه جنگل است. تغييـر اقليم نیز، باعث افزايش گون¬زار و بوته¬زار و کاهش علفزار در منطقه می¬شود. کاهش مساحت جنگل متراکم و کـاهش علفـزار کـه بـه نـوعي کاهش پناهگاه سياه خروس محسوب مي¬شود بدون ترديـد اثـر منفي بر روي جمعيت این پرنده¬ی زیبا و نادر خواهد داشت. 

 

Get in Touch

Avayeboom Society

AJam apartment. chahar bagh street.
isfahan. iran

 

T+983136516212