الگوبرداری از رفتار پرندگان برای توسعه علم و فناوری

در قرون و اعصار قبل از تکنولوژی، زمانی که انسان به سختی در تکاپوی حیات بود، زمانی که به گفته‌ محققان، میانگین عمر انسان در اثر حوادث و بلایا بسیار پایین‌تر از امروز بود، یکی از روش‌های بهینه سازی زندگی و دستیابی به امنیت بیشتر برای نوع بشر، الهام گرفتن از طبیعت بود و این جریان ادامه داشت و کم‌کم قوت گرفت. در دوران معاصر و در طول تاریخ علم و تکنولوژی، موارد بسیاری وجود دارند که دانشمندان از پرندگان الهام گرفته و اقدام به ابداع طرح‌های علمی و اختراعات و اکتشافات گوناگون کرده‌اند. معروف‌ترین این الهامات، آرزوی پرواز در نزد انسان است که سرانجام بعد از کش و قوس‌ها و حوادث تلخ و شیرین، منجر به ساخت هواپیماها شد. مورد معروف دیگری از الگوبرداری در طبیعت، استفاده از روش خفاش‌ها برای رهگیری هدف و مسیریابی است. از دیگر نمونه‌های این الهامات در علم آیرودینامیک دیده می‌شود که از فرم و ساختار فیزیکی پرندگان و البته ماهی‌ها الهام گرفته شد و در طراحی هواپیماها، خودروها، سازه‌های بزرگ شهری و فعالیت‌های ورزشی و برخی زمینه‌های دیگر مورد استفاده قرار گرفت. اوج الگوبرداری از پرندگان در صنعت هوانوردی را در بمب افکن رادارگریز B2 Spirit می‌بینیم که اگر از نمای جانبی به آن نگاه کنید، بسیار شبیه به پرنده قرقی طراحی و ساخته شده است.

ظاهرا بیشترین الگوبرداری از فیزیک و رفتار پرندگان در طراحی و ساخت هواپیماها و به خصوص از نوع جنگی آنها انجام گرفته، اما در سال 2009 میلادی دانشمندان با الهام از پرنده کوکو (فاخته) اقدام به طراحی یک الگوریتم بهینه سازی برای حل مسائل علمی کرده‌اند. الگوریتمی قدرتمند با نتایجی اغلب موفقیت آمیز که حل مسائلی را ممکن ساخت که اعمال ریاضی، به سختی قادر به حل آنها هستند. نام این الگوریتم،«جست‌وجوی فاخته» است.این الگوریتم برگرفته از توانایی پرنده کوکو (فاخته) در تولید مثل با صرف کمترین انرژی است. روشی که توسط این پرنده به‌طور مداوم بهینه می‌شود. کوکوها به عنوان پرندگان انگل شناخته می‌شوند که در لانه‌ برخی از گنجشک‌‌سانان تخم‌گذاری کرده و پرنده‌ میزبان را مجبور می‌کنند تا در فرایند جوجه‌آوری و پرورش جوجه‌ها نقش کوکوی مادر را بازی کند. کوکوها برای این منظور از روش‌هایی بهره می‌برند که بر اساس آن در مناسب‌ترین لانه‌ها تخم‌گذاری می‌کنند و کوکوی مادر در مسیر تکامل یاد گرفته که تخم‌های خود را همرنگ و شبیه به تخم‌های پرنده‌ میزبان در بیاورد تا پرنده‌ میزبان متوجه حضور تخم بیگانه نشود و آن تخم را مثل تخم‌ها و جوجه‌های خود نگهداری و پرورش دهد.داده‌های مربوط به خصوصیات بهترین لانه‌ها و مناسب‌ترین گونه‌های پرندگان میزبان در هر منطقه‌ جغرافیایی به نسل‌های بعدی کوکو منتقل می‌شود تا در آینده در فرایند تولید مثل بر اساس این اطلاعات، لانه‌ و میزبان مناسب را برای تخم‌گذاری امن و دریافت نتیجه بهینه، انتخاب کند. کوکوها الگوهای خطا و تجربیات ناموفق را از فهرست اطلاعات خود حذف و الگوهای موفق را جایگزین آنها می‌کنند. کوکوها برای اجرای موفقیت‌آمیز فرایند تولید مثل خود، متکی به انتخاب میزبان مناسب، فریب‌ پرنده میزبان، انتخاب لانه‌های مناسب در مکان‌هایی با احتمال خطر کمتر و همرنگ‌ سازی تخم‌های خود با تخم‌های پرنده‌ میزبان هستند که تمام این موارد با استفاده از روش‌های مربوط به حل مشکلات تجربه شده و در نظر گرفتن آمارهای گوناگون آزمون و خطا در گذشته امکان‌پذیر شده است. مجموعه‌ این آمار و اطلاعات و روش حل مسائل توسط کوکوها، منبع الهام دانشمندان برای طراحی الگوریتم جست‌وجوی فاخته شد که در حال حاضر برای متخصصان علوم مهندسی، در بهینه‌سازی حل مسائل گوناگون ریاضی و علمی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نقش پرنده‌نگری در توسعه پایدار روستایی

به نقل از امین اخوت در اصفهان زیبا
میهن عزیزمان ایران با دارا بودن حدود 550 گونه پرنده (نزدیک به کل پرندگان اروپا) در تمام فصول سال و در بیشتر مناطق، قابلیت‌های بسیاری برای اجرای برنامه های پرنده‌نگری دارد. از آنجا که بیشتر گونه‌های پرندگان در مناطق دور از هیاهو و آلودگی شهرهای بزرگ زندگی می‌کنند، جستجو و دیدن آنها در مناطق طبیعی همچون تالاب، بیابان، جنگلر و کوهستان با موفقیت بیشتری همراه خواهد بود. از این رو، روستاها به عنوان مکان‌هایی که در عین دوری از غوغای شهر و نزدیکی به طبیعت بکر، قابلیت اسکان و پذیرایی از گردشگران را دارند، می‌توانند از این شاخه‌ی لذت بخش و رو به رشد اکوتوریسم بهره مناسبی ببرند. البته این موضوع، مشروط به ارتباط گردشگران با جامعه محلی بوده که می‌تواند به صورت‌های مختلف نظیر به کارگیری راهنمای محلی برای شناسایی محل های مناسب حضور پرندگان، اسکان در اقامتگاه‌های بوم‌گردی، تهیه غذا و مایحتاج و خرید سوغاتی و بهره گیری از سایر خدمات جامعه روستایی باشد.
نتیجه این تعامل علاوه بر رونق تورهای پرنده نگری، کمک به توسعه پایدار روستایی خواهد بود. هنگامی که جوامع محلی به ارزش حضور پرندگان مختلف در روستاها یا اطراف آنها پی ببرند، لذت کاذب شکار، اسارت گونه‌ها و یا بی تفاوتی نسبت به عوامل تهدیدزا، جای خود را به تلاش برای حفظ آنها در طبیعت خواهد داد و با آموزش این نکته که حفظ جانوران بدون سلامت زیستگاه امکان پذیر نیست، از تخریب زیستگاه ها ( نظیر قطع بی رویه درختان ، چرای بیش از حد دام و غیره ) جلوگیری به عمل خواهد آمد.
آنچه جهت تحقق این موارد ضروری به نظر می‌رسد ، وجود اراده برای آموزش، هم برای جوامع محلی و هم برای گردشگران است. همانطور که راهنمایان آگاه طبیعت، علاوه بر لذت پرنده نگری، روش‌های جلوگیری از آسیب به طبیعت و حیات وحش را به همراهان خود آموزش می دهند، ساکنین روستاها و خصوصاً فرزندان آنان نیز می‌بایست از چنین امکانی برخوردار باشند. به نظر نگارنده، بخشی از این وظیفه بر دوش ارگان‌های مرتبط ( سازمان محیط زیست، شوراهای روستایی، سازمان های مرتبط با گردشگری و غیره ) و بخشی بر عهده پرنده‌نگران، راهنمایان طبیعت و فعالان محیط زیست خواهد بود.
در این زمینه از نقش اقامتگاه‌های بوم‌گردی نباید غافل شد که با شناسایی سایت‌های مناسب حضور پرندگان در اطراف خود و پیشنهاد تورهای پرنده نگری به مهمانان، می توانند نقش مهمی در این خصوص ایفا کنند. حتی در سال‌های اخیر اقامتگاه‌هایی با بهره گیری از نام پرندگان شاخص مناطق ثبت شده‌اند و بعضاً از عناصری نظیر لانه فعال پرندگان ، عکس گونه‌های موجود و یا مجسمه‌های پرندگان در محیط خود استفاده کرده‌اند که موجب کنجکاوی مهمانان و علاقمندی آنها نسبت به این مقوله و جذب گردشگران بیشتر می‌گردد.
با امید به اینکه با درک صحیح از این مواهب الهی بتوان به بهترین نحو جهت توسعه پایدار روستایی بهره جست و این میراث را بهتر از گذشته به آیندگان سپرد.

نوروز و پرنده‌نگری

به نقل از محمدعلی آقاابراهیمی در اصفهان زیبا
نوروز در پیش است و بهار دلنشین کم‌کم از راه می‌رسد. این فصل زیبا و سرسبز همانطور که طبیعت از خواب بیدار می‌شود و حیات به طرز شگفت‌انگیزی شکوفا می‌گردد، پرشورترین فصل حیات پرندگان را در طول سال رقم می‌زند. پرندگان در سراسر زمین در آغاز بهار آشیانه‌های خود را ساخته و به دنبال جفت میگردند. بسیاری از آنان در پایان زمستان دست به مهاجرت‌های بزرگی می‌زنند تا به مناطقی برسند که اقلیم و آب‌وهوای مناسب را برای زادآوری داشته و منابع غذایی کافی برای بزرگ کردن جوجه‌هایشان را در اختیارشان قرار دهد. برخی دیگر در سرزمین‌های خود برای همیشه باقی می‌مانند و آنها نیز در بهار رفتارهای شورانگیز جفت‌یابی و زادآوری را از خود بروز می‌دهند. اغلب پرندگان دارای دو نوع پوشش در طول سال هستند، پوششی برای بهار و پوششی برای زمستان که با دو نوبت پرریزی در سال و سربرآوردن پرهای جدید با رنگهای متفاوت از دوره قبل، این دو پوشش ظاهر می‌شود.
نوع پوشش پرندگان در بهار معمولا زیباتر و رنگارنگ‌تر از دوره دیگر است زیرا آنها نیاز دارند که در ابتدای بهار با نمایش‌ها، نغمه‌ها و رقص‌ها و جنب‌جوش‌های فراوان، رفتارهای دلربا و دلفریبی برای یافتن جفت از خود بروز دهند و از سوی دیگر اغلب آنها به دلیل قلمروطلب بودن و به خاطر از میدان به در کردن رقبا و در رقابت بر سر جفت، نیاز به رنگ‌های تند و مشهودی دارند که در پوشش بهاره آنها ظاهر می‌شود. بسیاری از پرندگان در ابتدای بهار و در طول این فصل، به منظور جفت‌یابی و حراست از قلمرو به آوازه‌خوانی مشغولند بطوریکه در دیگر فصل‌ها چنین نغمه‌سرایی‌ کمتر از آنان دیده می‌شود. با به دنیا آمدن جوجه‌ها نیاز به غذا در نزد پرندگان دوچندان می‌شود و آنها ترس را کنار گذاشته و برای یافتن غذا به هر مکانی سرکشی می‌کنند و به همین سبب دیدن آنان در بهار بسیار راحت‌تر از سایر فصل‌هاست. در بهار، ساخت آشیانه و زادآوری باعث می‌شود پرندگان در مسیرهای خاصی تردد کنند و در مکان‌های مشخص و قابل تکراری دیده شوند که در این صورت با زیر نظر گرفتن آنها براحتی می‌توان رفتارهای گوناگونشان را دیده و ثبت کرد. جنب‌وجوش آنان در هنگام صبح و عصر برای سیر کردن جوجه‌ها بیشتر نمایان است و فرصت‌های نابی را در اختیار پرنده‌نگرها قرار میدهد که با احتیاط و رعایت اصول پرنده‌نگری مسئولانه و بدون وارد کردن استرس به آنها به قلمروشان نزدیک شوند و از دیدن آنها لذت ببرند.
بهار فصل گشت و گذار انسان در طبیعت است و بد نیست که پرنده‌نگری مسئولانه نیز در شمار تفریحات نشاط‌انگیز بهاری انسان جای گیرد اما با رعایت اصولی که به طور خلاصه چنین است: هرگز به لانه پرندگان نزدیک نشویم، به تخمها، جوجه‌ها و خود آشیانه دست نزنیم حتی اگر جوجه‌ای از لانه بیرون افتاده در چرخه زندگی پرندگان دخالت نکنیم. هنگام ورود به قلمرو آنان با احتیاط و بی‌سروصدا وارد شویم و چیزی را در اطراف قلمرو تغییر ندهیم. از ایجاد بوهای گوناگون از دخانیات گرفته تا آتش و عطرهای مختلف پرهیز کنیم. اگر قصد نزدیک شدن به پرنده‌ای داشتیم با لباس‌های همرنگ طبیعت وارد شویم و بصورت خم شده و یا نشسته و یا حتی سینه‌خیز به پرنده نزدیک شویم. در تعداد زیاد وارد قلمرو پرندگان نشویم و در این صورت به نوبت و در تعداد کمتر و با فواصل زمانی کافی در قلمرو آنان حضور یابیم. از ایجاد سروصدا و ساز و آواز و حتی گفتگوهای با صدای بلند در قلمرو پرندگان موکدا پرهیز کنیم. همیشه یادمان باشد که پرندگان براحتی در اثر استرس‌های کوچک لانه و جوجه‌هایشان را ترک می‌کنند و ما مسئول از بین رفتن نسل‌های جدید آنها خواهیم بود اگر مسئولیت‌پذیر نباشیم و شرایط لازم را رعایت نکنیم.

دارکوب‌ها شاخص سلامت زیستگاه

به نقل از ناعمه حسینی در اصفهان زیبا
امروزه به گوشه و کنار دنیا که نگاه می‌کنیم چیزی جز درختان قطع شده برای ساختمان سازی و جاده کشی و یا سواحلی پر از بطری‌های نوشابه یا شهرهای پنهان شده در دود کارخانه‌ها و زوزه ماشین‌ها چیز دیگری دیده نمی شود. غافل از این‌که همه این‌ها روزی محل زندگی موجوداتی بودند که انسان با خودخواهی تمام، آن‌ها را از زیستگاهاشان بیرون رانده است. در حال حاضر بیشترین تخریب‌های محیط‌زیستی متوجه زیستگاه‌ها است و امروزه نابودی زیستگاه‌ها از عوامل اصلی تهدیدکننده گونه‌ها محسوب می‌شود به‌طوری که حدود 30 درصد از انقراض گونه‌ها به‌ویژه پرندگان در اثر تخریب و انهدام زیستگاه‌ها اتفاق افتاده است. دارکوب‌ها نیز از جمله پرندگانی هستند که بقا آن‌ها تا حد زیادی تحت تاثیر تخریب زیستگاه قرار گرفته است. این پرندگان درخت‌زی هستند و منقاری قوی و نوک‌تیز دارند که از آن برای ضربه زدن به درختان و جست‌جوی غذا استفاده می‌کنند. زبان آن‌ها خیلی دراز است و در انتهای زبان گیرنده‌های حسی قوی دارند که حرکات حشرات و کرم‌های داخل تنه درختان را به‌خوبی احساس می‌کنند. این پرندگان متخصص بالارفتن از تنه درختان و ایجاد حفره در آن‌ها هستند و از حشرات داخل پوست درختان تغذیه می‌کنند بنابراین در امور کنترل آفاتی همچون سوسک چوبخوار بسیار مفید هستند. دارکوب‌ها و به‌ویژه دارکوب سبز به‌عنوان شاخص تنوع پرندگان جنگلی و همچنین شاخص سلامت زیستگاه شناخته شده‌اند زیرا جمعیت آن‌ها به‌طور قابل اطمینانی قابل پایش است و همچنین فعالیت‌های غذایابی و آشیانه‌سازی آن‌ها بر فراوانی تنوع سایر پرندگان جنگلی موثر است بنابراین بین غنای گونه‌ای دارکوب‌ها با غنای گونه‌ای سایر پرندگان جنگلی رابطه مستقیم وجود دارد زیرا محدوده فعالیت این پرندندگان در زیستگاه و همچنین نیازهای زیستگاهی آن‌ها با سایر گونه‌ها هم‌پوشانی دارد بنابراین اگر دارکوب‌ها حفاظت شوند سایر گونه‌ها نیز در زیر چتر حمایتی آن‌ها حفظ می‌شوند از این‌رو مدیریت دارکوب‌ها می‌تواند در راستای مدیریت تنوع‌زیستی سایر پرندگان جنگلی بسیار مفید باشد. زندگی دارکوب‌ها در جنگل به عوامل خاصی همچون چوب‌های مرده و پوسیده و درختان برگ‌ریز کهنسال با ارتفاع زیاد وابسته است بنابراین حضور آن‌ها با بهره‌برداری بی‌رویه از جنگل سازگاری ندارد از این‌رو حضور تعداد زیادی دارکوب نشان‌دهنده درجه بالایی از طبیعی بودن جنگل است.

پرندگان مهاجر، مهمان‌هایی دوست داشتنی

به نقل از محبوبه مرادعلی‌زاده در اصفهان زیبا
بسیاری از حیوانات مهاجرت می‌کنند تا از شرایط نامطلوب آب و هوایی و کمبود غذا دور گردند. بعضی از مهاجرین، مسافت کوتاهی را طی می‌کنند، درحالی که گونه‌های دیگر هزاران کیلومتر از محل تولیدمثل خود دور می‌شوند.
مهاجرت مختص پرندگان نبوده و ممکن است در بسیاری از موجودات دیگر مانند پستانداران،ماهی ها و حشرات و.. دیده شوند.گونه‌های زیادی از قبیل خفاشها،بیزونها،نهنگها،کوسه ها،گوزنها،غازهافدلفینها،مارهای آبی،فیلها،قورباغه ها،شته ها،بلبلها،شاهینها،ماهی ها و بسیاری از گونه های پرندگان آبزی و کنار آبزی مهاجرت می کنندتخمین زده می شود که هرساله حدود 50میلیارد قطعه پرنده در کره زمین مهاجرت می کنند.سفری خسته کننده که با تغییراتی در وزن،رزیم غذایی،فیزیولوژی و رفتار پرندگان همراه است.
اشکال مختلف مهاجرت در پرندگان:
همه مهاجرتها در پرندگان از طریق پرواز صورت نمی گیرد، برخی گونه‌ها مانند پنگوئن‌ها ممکن است از طریق شنا کردن یا پیاده روی مهاجرت کنند. برخی گونه ها مانند بادخورک‌ها و اغلب سسک‌ها شبها مهاجرت می‌کنند و روزها برای تجدید قوا در محل جدید مشغول تغذیه می شوند. پرندگانی نظیر درناها بطور دسته جمعی و بصورت 8 پرواز میکنند. طولانی ترین مسیر مهاجرت متعلق به پرنده‌ای است به نام پرستوی دریایی قطبی، این پرنده قهرمان پرواز بوده و هرساله مسافتی حدود 24هزار کیلومتر از قطب شمال تا قطب جنوب را طی می‌کند. رکورد دار بیشترین زمان پیوسته پرواز، بادخورکها هستند آنها ممکن است چند ماه در آسمان درحال پرواز باشند و جایی فرود نیایند.
((گیلانشاه حنایی)) را می توان رکورد‌دار بیشترین مسیر طی شده به طور پیوسته و بدون استراحت بر روی کره زمین دانست.
.
مسیرهای اصلی مهاجرت پرندگان در ایران:
حدود 340 گونه از پرندگان ایران مهاجر می‌باشند که حدود 100 گونه از آنها مهاجر عبوری از کشور ما می باشند. در ایران چند مسیر مهاجرتی کلی دیده می شود:
الف)مسیر شمال به جنوب که توسط بسیاری از گونه های مهاجر هرساله اتفاق می افتد، نمونه این گونه مهاجر را می‌توان در جغد تالابی دید که هرساله پاییز به کشور ما آمده و تا مناطق جنوبی کشور پراکنش می یابد.
ب)مسیر شمال شرقی به جنوب غربی،که غالب پرندگان مهاجر ایران را شامل می شود. برخی از این گونه‌ها تا آفریقا پیشروی میکنند. نمونه بارز این گونه مهاجر را در بلبل خالدار،سبزه قبا و بلدرچین و.. مشاهده کرد.
ج)مسیر شمال غربی به جنوب شرقی:که تعداد نسبتاً کمی از گونه های ایران را شامل می‌شود: زرده پر سرسیاه،مگس‌گیر سینه سرخ،زرده پر سر خاکستری

مهمترین زیستگاههای پرندگان مهاجر در ایران:
ایران باتوجه به موقعیت جغرافیایی،پستی ها و بلندیها و شرایط اقلیمی ،تالابهای دائمی و موقت بسیاری دارد. زیستگاههای تالابی از مهمترین زیستگاههای پرندگان در جهان هستند در ذیل به چند مورد از بهترین زیستگاههای پرندگان مهاجر در ایران اشاره می‌کنیم:
-تالاب انزلی:از مهمترین مناطقی است که بهترین شرایط را برای گذران زمستان پرندگان مهاجر فراهم می‌سازد. تنوع پوشش گیاهی تالاب سبب جلب و جذب پرندگان به سمت تالاب شده و تاکنون حدود 243 گونه پرنده‌آبزی و خشکی‌زی در این تالاب مشاهده شده است.
-تالاب میانکاله،تالابی با اهمیت بین المللی است که در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است. هرساله در فصل پاییز این تالاب پذیرای صدها هزار پرنده همچون:فلامینگو،باکلان،قو،پلیکان،مرغابی و عقاب دریایی دم سفید است.
-دریاچه ارومیه: این دریاچه پذیرای بزرگترین کلونیهای تولیدمثلی فلامینگو در ایران و پلیکان سفید است.دریاچه ارومیه زیستگاه زمستان گذرانی گروههای آبزی از مرغان آبزی(بویژه اردکها و مرغان دراز پا) است.از گونه های درمعرض تهدید درحوزه اکولوژیکی دریاچه ارومیه می توان به :باکلان بزرگ،اردک بلوطی،غاز پیشانی سفید کوچک،خروس کولی دشتی،عروس غاز،میش مرغ،اردک مرمری،متای پاسرخ،اردک سرسفید،دلیجه کوچک نام برد.
-منطقه حفاظت شده حرا:
تاکنون حدود 203 گونه در این منطقه گزارش شده است. این ذخیره‌گاه در سراسر سال برای پرندگان زیستگاه مهمی بوده و از مکانهای مهم زادآوری اگرتها،حواصیلها،پرستوها و گلاریول ها،حواصیل هندی،سلیم خرچنگ خوار،اگرت بزرگ،اگرت ساحلی،فلامینگو،سلیم خواران،حواصیل بزرگ، گیلانشاه خالدار،پلیکان پا خاکستری،پلیکان سفید،لک لک سیاه،عروس غاز و پرندگان شکاری مانند عقاب شاهی،بحری و شاهین در فصل تابستان،پاییز و زمستان به شمار می‌رود.

-پارک ملی کویر
پارک ملی کویر دارای اقلیم خشک و بیابانی است و بیشتر بارندگی آن در ماههای آبان تا اردیبهشت صورت می گیرد. هرساله پرندگان مهاجری چون فلامینگو،آنقوت،سرسبز و خوتکا به اب بندهای این منطقه می آیند. پرندگان پارک شامل کبک،تیهوفزاغ بور،هوبره،انواع گنجشک،سهره،چکاوک، پرستو وانواع پرندگان شکاری از جمله عقاب طلایی،سنقر،سارگپه،شاهین،بحری و دلیجه است.پارک ملی کویر تنها زیستگاه زاغ بور ایرانی است.

کلیدهای مهم برای شناسایی پرندگان

به نقل از محسن ملاح در اصفهان زیبا قسمت اول و دوم

پرنده‌نگری تفریح سالم و مفیدی است. ما وقتی یک پرنده جدید را در‌طبیعت می‌بینیم به اوج هیجان می‌رسیم. در بعضی از سفرهای پرنده‌نگـــری، گــاهــــی در دفــــتـــر یادداشت خود جلوی برخـــی از‌پرندگان علامت سوال می‌گذاریم و از خـــود می‌پرسیم این کدام پرنده بود.یکی از راه‌های شناخت هرچه بهتر پرندگان این است که زیاد به طبیعت برویم و رفتار پرندگان را با دقت ببینیم، همچنین باید کتاب و منابع را به‌خوبی مطالعه و تصاویر پرندگان را به خوبی ببینیم و بررسی کنیم. به طور معمول پرنده‌هایی که هم خانواده هستند یا زیرگونه‌ها و پرنده‌هایی که در دسته‌بندی‌ها در‌جایگاه گونه‌ای مجزا قرار گرفته‌اند یا حتی پرندگانی که از لحاظ شکل ظاهری به هم شبیه هستند گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند و‌شناسایی آنها کمی مشکل است. در بعضی مواقع برای شناسایی آنها باید زمان بیشتری صرف کنیم و به بررسی و دقت بیشتری نیاز است. تفاوت‌ها و شباهت‌های بین دوگونه و بررسی کلیدهای شاخص می‌تواند در شناسایی سریع‌تر پرنده به‌ما کمک قابل توجهی کند. گاهی شباهت‌های ظاهری بسیار زیاد است تا جایی که تنها از روی صدا می‌توانیم دو پرنده را از هم تشخیص دهیم، مانند شباهت بین سسک ابرو زرد و سسک ابرو زرد هیوم که در بیشتر موارد شناسایی آنها از روی صدا انجام می‌شود. یکی از موارد مهم شناسایی پرندگان تشخیص از روی صداست و یکی از راه‌های یادگیری آن تمرین شنیدن صدای پرندگان است. در پرنده‌نگری مراحل بررسی شناسایی پرندگان لذت‌بخش و هیجان انگیز است. در مورد کلیدهایی که در شناسایی یک پرنده زیاد به کار می‌رود می‌توان به رنگ، فرم کلی بدن و جثه، اندازه و‌فرم نوک، پاها، دم، بال، چشم‌ها، زیستگاه، فصل حضور پرنده و … توجه کرد. هر کدام از این موارد خود به قســـمت‌های مختلف و گســـترده‌ای تبدیـــل مـــــی‌شـــــونـــــد تاجایی که برای مثال در شناسایی از روی بال پرنده باید رنگ، پچ یا پنجره بالی، پرایمری یا شــــاهپرهـــا، خطوط روی بال‌ها (عمودی، افقی، نیم دایره و اریــب، راه راه) و رنگ آنها را در نظر گرفت، این فقط در حالتی است که پرنده نشسته باشد. برای این موارد می‌توان سنگ‌چشم‌ها و چکاوک‌ها را مثال زد. در حالت بال باز هم شرایطی وجود دارد که می‌تواند در شناسایی به ما کمک کند مانند طرح و‌اندازه بال، پهن، دراز، کوتاه یا باریک بودن بال‌ها. برای شناسایی سنقرها، عقاب‌ها و کاکایی‌ها در‌پرواز توجه به کلیدهای مربوط به بال کاربرد زیادی دارد. برای مثال برای شناسایی برخی از‌شکاری‌ها در پرواز باید به خطوط زیر بال، روشنی یا تیر‌گی سرشانه یا خمیدگی بال‌ها، تعداد شاهپرها و رنگ آنها توجه به خطوط زیر بال، نوار حاشیه بال، نوک شاه‌پرها، رنگ شاه‌پرها، خطوط پایه شاه‌پرها یا عدم خط‌‌دار بودن، تفاوت بلندی و‌کوتاهی انگشت‌ها توجه کرد، چون اینها هرکدام در پرندگان متفاوت هستند. ما می‌توانیم با تفکیک هرکدام از‌کلیدها شناسایی پرندگان را تا حدودی به خوبی انجام دهیم. این مواردی که در سطور بالا به آنها پرداختیم در شناسایی هنگام پرواز زیاد کاربرد دارد.یکی دیگر از موارد شناسایی، دم پرنده است و شکل آن که مانند بال پرنده می‌تواند به ما در شناسایی پرندگان کمک کند، دم گرد، بلند، باریک، پهن، کوچک، دوشاخه و …دم گرد، مانند سسک هــــای تالابی و نیــــزار و دم‌چتری، دم کوتاه مانند چکاوک درختی، دم بلند مثل دم‌جنبانک‌ها و پیپت‌ها، دم پهن مانند سارگپه جنگلی، دم مثلثی شکل مثل کرکس‌ها، دم دوشاخه مانند برخی از پرستوهای دریایی و گلاریول‌ها. این چند مثال راجع به شکل کلی دم پرنده بود. حالا اگر بخواهیم طرح دم‌ها را در نظر بگیریم باید به غیر از مواردی که اشاره کردیم، به‌رنگ دم و طرح‌های زیر دم و روی دم پرنده نیز توجه کنیم. در دم پرندگان مشخصه‌هایی وجود دارد که می‌تواند شناسایی را برای ما راحت‌تر کند. از چکچک‌ها در پرندگان کوچک گرفته تا سارگپه‌ها در پرندگان بزرگ جثه.رنگ حاشیه دم و نوار انتهای آن و همین‌طور خطوط عرضی بر روی دم نیز می‌تواند از کلیدهای شناسایی برای ما محسوب شود. پوشپرهای زیر دم و روی دم یا دمگاه پرنده و رنگ و‌اندازه آنها نیز در شناسایی پرندگان نقش دارند. در‌برخی پرندگان توجه به پوشپرهای زیر دم و‌خالدار بودن یا عدم خال بر روی پوشپرها می تواند برای شناسایی به ما کمک کند. یکی از تفاوت‌های مهم در بلبل معمولی و بلبل خالدار توجه به همین پوشپرهای زیر دم آنهاست.توجه به جزییات بال پرندگان نیز در صورتی که برای مثال از پرنده عکس گرفته‌ایم یا تصویر آن را در اختیار داریم می‌تواند شناسایی را ساده‌تر کند.

یکی دیگر از کلیدهای مهم برای شناسایی پرندگان، فرم کلی بدن آنهاست. در این حالت شاید اندازه پرنده، دوکی شکل بودن، کشیدگی، چاقی یا لاغری آنها می‌تواند شناخت کلی از پرنده را برای ما نمایان کند. برای مثال ما گاهی مبنای شناسایی یک پرنده را بر‌اساس پرنده‌هایی که زیاد دیده‌ایم و از آنها شناخت داریم، قرار می‌دهیم. به این ترتیب برای مقایسه پرندگانی که دارای جثه متوسط هستند کبوتر یا کلاغ و برای پرندگان کوچک و گنجشک سانان، گنجشک خانگی و همچنین برای پرندگان آبزی و کنار آبزی می‌توانیم اردک سرسبز و کاکایی سرسیاه را مبنای شناسایی قرار دهیم. برخی پرندگان را با یک‌بار دیدن می‌توانیم برای همیشه در ذهن خود ثبت کنیم. با‌توجه به شکل ظاهری و رنگ منحصر به فرد یک پرنده آن را با هیچ‌گونه دیگری اشتباه نمی‌گیریم، برای مثال زاغی را چون رنگ خاص سیاه و سفید و دم دراز و منقار بلند دارد و در بین پرندگان ایران این نوع رنگ کم نظیر است و فقط همین گونه را با این مشخصات کلی داریم آن را با هیچ گونه دیگری اشتباه نمی‌گیریم و همچنین پری‌شاهرخ را که رنگ و فرم زرد و سبز خاصی دارد یا برای مثال طوطی که در بین پرندگان ایران فقط آنها هستند که رنگ سبز دارند و‌به‌طور تقریبی برای همه ما شناخته شده اند. کلیدهای مربوط به چشم پرنده را هم می‌توانیم برای شناسایی برخی از پرندگان به کار ببریم، مثل رنگ چشم پرنده، خطوط اطراف چشم مانند ابرو، حلقه دور چشم، خط چشم یا فاصله چشم تا منقار. تفاوت رنگ چشم برخی پرندگان در شناخت آنها موثر است. برای مثال رنگ چشم در قوش ها زرد و قرمز و‌در‌شاهین ها سیاه است. با شناخت این کلید کوچک می‌توانیم به راحتی خانواده این پرندگان را از‌هم تشخیص بدهیم.یکی دیگر از کلیدهای شناخت پرندگان فرم و شکل پاست. اندازه ساق یا‌ناخن ها، کلفتی یا باریکی، پردار بودن یا بدون پر، انگشت‌های دارای پرده و رنگ پا در شناسایی پرندگان نـــقــــش دارد، مانند رنگ زرد، سبز، صورتی یا نارنجی، قرمز، ســــیـــــاه و حتــی قهوه‌ای که در آبچلیک‌ها و پی‌پت‌ها و سسک‌ها کلیـــــد مناسبـــــی بــــرای شناخت آنهاست.یک کلید مهم دیگر در شناسایی پرندگان نوک آنهاست که بررسی آن در‌شناسایی پرندگان زیاد کاربرد دارد. وقتی در مورد نـــوک خمیده صحبت می‌کنیم اولین پرنده‌ای که به ذهنمان می‌آید عقاب است و بعد از آن طوطی. مـــــا حـــتـــی در فرهنگ عامیانه خود نیز به کسانی که بینی بزرگ و خمیده‌ای دارند، بینی یا دماغ عقابی می‌گوییم.شناسایی پرنده بر اساس نوک، بیشتر در‌مراحلی به کار می‌رود که شناسایی آن از روی جثه یا کلیدهای دیگر امکان‌پذیر نباشد. زمانی که می‌دانیم پرنده در کدام خانواده قرار دارد‌ وقتی که براساس کلیدهای دیگر برای شناسایی پرنده به‌نتیجه نرسیده‌ایم می‌توانیم از این کلید برای شناسایی استفاده کنیم. در این صورت باید چه مواردی را در نظر بگیریم که شناسایی بهتر صورت بگیرد؟ دقت در اندازه نوک پرنده، کوتاه یا بلند، باریک یا کلفت، خمیده یا مخروطی شکل بودن و‌رنگ نوک می‌تواند ما را در شناخت بهتر پرنده کمک کند. مانند رنگ نوک توکای سیاه و برخی از سسک‌ها یا نوک آبچلیک‌ها و کاکایی‌ها. شاید با خواندن و دیدن کلیدهای شناسایی پرندگان در ابتدا دچار سردرگمی شویم و به خودمان بگوییم که چقدر سخت و پیچیده است، اما با چند بار دیدن پرندگان در طبیعت و دقت به رفتار و حالات پرندگان اصلا نیازی نیست همه کلیدها با هم به‌کار ببریم . ما به طور کاملا آگاهانه می‌توانیم توصیف کلی از پرنده داشته باشیم، آن را در ذهن متصور سازیم، حتی بر روی کاغذ تصویر پرنده را نقاشی کنیم.برای شناخت کلی یک پرنده اصلا نیاز نیست همه کلیدها را با هم به کار ببریم، مانند حروف الفبا که نیاز نداریم برای نوشتن یک متن تک‌تک حروف را دوباره از اول بررسی کنیم تا بتوانیم با آنها کلمه و‌جمله‌ای بسازیم و بنویسم. کلیدهای شناسایی پرندگان نیز چنین حالتی دارند، آنها با تمرین کردن در ذهن ما شکل می‌گیرند و تنها نیاز به ارائه دارند. فقط در مواردی که شناسایی کمی پیچیده می‌شود می‌توانیم به این جزییات توجه کنیم.شناسایی پرندگان با دانستن این کلیدها به تنهایی ممکن نمی‌شود گرچه به راحتی بسیاری از گونه‌ها را از هم تشخیص می‌دهیم و می‌توانیم در دسته‌بندی راسته یا خانواده مربوطه قرار دهیم. علاوه بر همه اینها و در زمانی که شناسایی یک پرنده مشکل می‌شود، باید شناخت کلی از رفتار و تغییرات فصلی و سنی که در رنگ و طرح پرهای پرندگان ایجاد می‌شود و همچنین زیستگاه پرندگان نیز داشته باشیم. ما باید پرندگان را در طبیعت به طور مرتب ببینیم و‌آنها را مورد بررسی قرار دهیم. دنیای پرنـــدگان دنیـــای شگفت‌انگیزی اســت و‌مشــاهـــده و شناخت پـــرنـــدگــــان آن را زیباتـــر و‌جذاب‌تر‌می‌کند.

پرنده های سر سیاه کوچک

به نقل از حمید جباری و پگاه میرزایی در اصفهان زیبا

جست و جو برای غذا بر روی آب
عکاس: پگاه میرزایی

شاید وقتی که به محل کار یا برای تفریح بـــه نواحـــی ساحلی اعم از‌رودخانه‌ها و دریاچه های دور و‌نزدیک شهر خود تشریف می‌برید دسته‌ای از مرغان دریایی پر هیاهو را دیده باشید. اینها مرغان دریایی نیستند و برای خودشان نام دارند. این پرندگان کاکایی نام دارنــــد که با شوق و‌حرارت در حال جست و جوی غذا در هر مسیل و رودخانه‌ای هستند. یکی از بزرگ‌ترین مراکز تجمع این پرندگان در‌کشور، پل چشمه کیله در شهر تنکابن و پل نادری بر روی رود کارون در شهر اهواز است.

رژه زیر پرچم کاکایــی های سرسیاه کوچک و جوان
عکاس: حمید جباری

کاکایی ســــر ســـــیــــاه کــــوچــــک بــــه انگلیســـی
(Black-headed Gull) جزء کاکایی‌های به نسبت کوچک و معمول ترین نوع کاکایی است که در قاره اروپا و آسیا و سواحل شرقی و شمال غربی آمریکا و‌کانادا و شمال و مرکز آفریقا یافت می‌شود. این کاکایی دارای جمعیت زیادی است که در شرق و شمال اروپا به صورت بومی و غیر مهاجر زیست می‌کند و در پاییز و زمستان از عرض های شمالی یعنی کشورهای شمال و شرق اروپا مثل استونی و‌انگلستان مسافت های سه تا پنج هزار کیلومتری را برای رسیدن به نقاط مختلف کشورمان ایران طی می‌کند. مهاجرت آنها گروهی و در جمعیت های زیاد است و‌عبور آنها از مناطق شهری و مسکونی در فصول سرد سال چشم نواز است. جالب اینجاست که کاکایی سرسیاه کوچک یا‌یوریکامومه (به ژاپنی) در سال ۱۹۶۵ میلادی در‌جایگاه پرنده، نماد شهر توکیو انتخاب شد. همچنین یکی از خطـــوط قطـــار توکیو به نــام خط یوریکامومه به نام این پرنده نامگذاری شده‌است.

اجتماع پرنده های سرسیاه کوچک
عکاس: حمید جباری

کاکایی سرسیاه کوچک به طور معمول در طول ساحل، در لنگرگاه‌ها، در مسیر رودخانه‌ها، کنار دریاچه‌ها و گاهی در کشتزارها و دور از آب‌های وسیع حتی در مراکز دفن زباله دیده می‌شود. طول این پرنده ۳۸ سانتی‌متر است که وزن آن به 280 گرم می‌رسد. منقار و پاهای این پرنده به رنگ قرمز است. علامت مشخصه این پرنده تغییر رنگ سر و سفید شدن آن و وجود نقـــاط سیاه در طول زمستان است درحالی که در فصل بهار و‌تابستان سر آنها رو به سیاه شدن می کند و این امر به دلیل جذاب تر شدن آنها در فصل زادآوری‌است. در دو تا سه سالگی بالغ می‌شوند و طول عمر به‌نسبت زیادی دارند و به طور متوسط 12 سال عمر می‌کنند، اما طول عمر آنها تا 33 سال نیز می‌رسد. حتی یک نمونه کاکایی سرسیاه کوچک 63 ساله نیز تا به‌حال ثبت شده است. این پرنده همه چیز خوار بوده و از زباله تا ماهی و‌حتی میوه تغذیه می‌کند. در بیشتر شهرهای کشور دیده می‌شود و مردم عزیز به رسم مهمان نوازی از این پرندگان با تکه های نان و پفک پذیرایی می‌کنند در حالی که تکه‌های نان با جذب آب بزرگ شده و در برخی موارد سبب خفگی و تلف شدن این

پرندگان مسافر و خسته از‌راه می شوند. بهترین راه تغذیه کاکایی ها، خرید مقـــداری ماهی کیلکا وهدیه دادن آن به پرندگانی است که انرژی و جنب و جوش را با پروازهای گروهی و زیبا و جیغ‌هـــای تیز و کوچک خود به شهــــر ما می‌آورند.از امروز با دقت بیشتری به مرغان دریایی نه کاکایی‌هایی که در دریاچه ها یا رودخانه های شهرمان پرواز می‌کنند نگاه کنیم و از دیدن آنها لذت ببریم.

کاکایی سرسیاه کوچک در شکل تابستانه

هوبره طناز دشت کویر

به نقل از مهدی جلال‌پور در اصفهان زیبا
هوبره Houbara Bustard از خانواده Otididae پرنده‌ای زیبا و دیر آشنا با کویرها و بیابان‌های ایران است. این پرنده بسیار آرام و بی صرو صدا در گویش‌های محلی کویر مرکزی ایران با نام آهوبره هم شناخته می‌شود.
بین 75-65 سانتی‌متر طول و حدود 3-5/1 كیلو وزن دارد از زنگوله بال، بسیار بزرگتر و متفاوت با آن و از نظر شكل ظاهری شبیه بوقلمون است. به طور كلی با پرو بال قهوه‌ای رنگ، زیر تنه خاكستری سفید با دسته پرهای سیاه و سفید بلند كه از دو طرف گردن آویزان است و حالت دامن مانندی به آن می‌دهد مشخص می‌شود. و دارای دم نسبتاً بلندی است. پرواز این پرنده سنگین و آهسته است و در ابتدای پرواز به تندی راه می‌رود و بعد آغاز به پرواز می‌كند. هوبره پرنده‌ای تماشایی است كه در هنگام پرواز پرهای زیبایش تلألویی از رنگ‌های سفید و قهوه‌ای دارد .این پرنده دارای چشمانی زرد رنگ و زیباست که در هنگام استتار هماهنگی کاملی با محیط اطراف خود دارد.
امروزه هوبره از نظر حفاظتی یکی از گونه‌های تهدید شده (VU) است. این پرنده، در مناطق خشک از چـین تا خاورمیانه و بخش غربی و مرکزي جمهوري فـدرال روسـیه، پاکستان، افغانستان و قزاقسـتان پراکنـدگی دارد. هـوبره آسـیایی یک گونه مهاجر است که جمعیـت‌هـا‌ي آن در غـرب آسـیا دو مسیر مهاجرتی متفاوت را از آسیاي مرکزي، شـرق و غرب قزاقسـتان تا پاکستان و عراق طی می‌کنـد. ایـران در مسیر مهاجرتی هر دوي ایـن جمعیـت‌هـا قـرار دارد و از میزبانان شاخص جمعیت‌هاي زمستان گذران هـوبره در آسـیا به شمار می‌رود.
در مقیاس سیماي سرزمین و در مناطق مرکزي ایران، هوبره آسیایی در فصل زمستان، زیستگاه‌هـاي بـا تولیـد و تراکم نسبی بـالاي پوشـش گیـاهی کـه از غنـاي گیـاهی بـالایی برخوردارند را انتخاب می‌کند. مزارع کشاورزی در فلات مرکزی ایران بر حضور جمعیت زمستان‌گذران هوبره تأثیر بسزایی دارد بطوریکه با دورشدن از مزارع مطلوبیت زیستگاه پرنده کاهش می‌یابد. هـوبره هـمچنـین بـه مـزارع یونجه و منداب وابسته است .
این پرنده زیبا تک همسر است و بسیار متعهد به زندگی زناشویی. نر هوبره از ماده بزرگتر است، ودور گردنش از پر خاکستری پوشیده و دو طرف گردنش با خط سیاهی کشیده نمایان می‌شود. در فصل جفت‌گیری نرها مبارزاتی را به منظور انجام خواستگاری و جلب توجه جنس ماده انجام می‌دهند و نمایش‌هایی از پرهای خود به راه می‌اندازند. بدین صورت که هوبره نر با متانت بال‌ها را بلند می‌کند، کاکل‌های اطراف گردن را پف می‌کند و دم را به صورت چتری پائین می‌آورد و سر و گردن همزمان به سمت عقب برگشته، بال‌ها شکل تهدید‌آمیزی به خود گرفته که این حالت نمایی تحسین برانگیز به پرنده می‌هد. همچنین سینه به میزان چشم‌گیری متورم می‌شود و بعد به طور ناگهانی جست می‌زند و ناگهان بر می‌گردد که این عمل به رقص جفت گیری یا courtship display مرسوم است. پرنده نر در اطراف پرنده ماده شروع به راه رفتن می‌کند و شاه‌پرهای دمی خود را به صورت نیم دایره در آورده سر را به سمت عقب برده تا روی شانه استراحت کند و بال ها را به صورت آویزان نگه می‌دارد و پرهای سینه و گردن به طور پیوسته و مداوم برافراشته است که در نهایت سر را می پوشاند و این حالت سبب جلب توجه پرنده ماده می‌شود و این گونه حرکات نمایشی را می‌توان در اوایل صبح یا اواخر بعد از ظهر دید.هوبره ماده لانه خود را بروی زمین با استتار فوق‌العاده بالا می‌سازد.با توجه به رنگ زیبای تخم‌های هوبره و مصالح بکار رفته در لانه ساده هوبره دیدن آن براحتی امکان پذیر نیست.
این پرنده به بهترین وجه با زندگی در محیط بیابان سازگاری یافته و هنگام راه رفتن در بیابان از دانه¬ها و غله¬ها، جوانه¬ها، حشرات، كرمها، حلزون‌ها و خزندگان كوچك مانند مارمولك‌ها ، بزمجه‌های كوچك و انواع حشرات مثل سوسك و غیره كه در كویرها یافت می‌شوند تغذیه می‌كند و به نوعی می‌تواند در کنترل آفات و حشرات مزارع مؤثر باشد. هوبره‌ به خوردن بوته های شوری نیز که خود‌رو هستند علاقه شدیدی دارد و از همین طریق سعی می‌کند آب بدن خود را تأمین کند. این پرنده طناز در هنگام مواجه با پرندگان شکاری رفتار عجیبی از خود نشان می‌دهد بطوریکه که مدفوع چسبناک خود را بصورت بمبی بسمت پرندگان شکاری پرتاب و باعث چسبیدن پروبال پرنده مهاجم می‌شود.
تخریب زیستگاه ،شکارغیرمجاز ،قاچاق فراوان این پرنده به کشورهای حاشیه خلیج فارس به‌علت علاقه شدید آنها به قوش بازی و شکار این پرنده، تغییر الگوی کشت، خشکسالی‌های مفرط ، دکل‌های برق در مسیر مهاجرت این پرنده را می‌توان از مهمترین عوامل تهدید و کاهش چشمگیر جمعیت هوبره در ایران دانست.

چگونه پرنده‌نگری، سلامت روان شما را ارتقاء می‌دهد؟

به نقل از ایمان ابراهیمی (کارشناس ارشد سلامت روان) در اصفهان زیبا

آلودگی هوا، گرانی، شنیدن اخبار بد اجتماعی و سیاسی، ترافیک و مشغله‌های فکری عمدتا دلایلی هستند که در طول روز باعث می‌شوند میزان اضطراب و نگرانی در ما افزایش یابد. برنامه‌ریزی برای سفر، رفتن در دل طبیعت و یا پیاده روی در پارک‌های شهری، از جمله روش هایی هستند که انسان امروز تلاش می‌کند با توسل به آن ها از استرس ناشی از تکنولوژی عصر مدرن فرار کند و حداقل برای چند ساعتی در هفته، آرامش و دوری از دغدغه‌های روزانه را تجربه نماید.
مطالعات اخیر نشان داده است که پرنده‌نگری تأثیری قابل توجه در کاهش اضطراب دارد. از طرفی در میان روش‌های غلبه بر اضطرابی که وابسته به طبیعت و فضای سبز هستند، قطعا پرنده‌نگری از ارزان‌ترین و در دسترس‌ترین آن‌ها است. برای پرنده‌نگری نه لزوماً نیازی به سفرهای طولانی و پر هزینه دارید نه نیاز به خید تجهیزاتی گران. تنها کافی است از فردا صبح که بیدار می‌شوید، از پنجره‌ی خانه یا محل کار دقت بیشتری به پرندگان و نحوه‌ی رفتار آن ها بکنید و یا در حین قدم زدن به سوی محل تحصیل و فعالیت خود، در درختان اطرافتان به دنبال پرندگان باشید!
اما پرنده نگری چگونه می‌تواند منجر به بهبود سلامت روان و کاهش اضطراب شود؟
1. شما را در لحظه قرار می‌دهد!
یافتن پرنده‌ها نیاز دارد تمام حواستان را به چشمان و گوش‌هایتان دهید و به دنبال هر حرکت یا صدای ظریفی باشید. به این گونه شما در لحظه قرار گرفته و برای دقایقی از فکر به گذشته و آینده رها خواهید بود.
2. درمانی برای بیماری دوری از طبیعت!
مطالعات مختلف این فرض را بیان کرده‌اند که جدا شدن ناگهانی انسان از طبیعت و اسارتش در میان ساختمان‌های بزرگ شهر، خسارتی قابل توجه به سلامت روان وارد نموده است. پرنده‌نگری راهی است که برای دقایقی در میان شهر از فضای شهری جدا شده و به طبیعت بپیوندید.
3. پرنده‌نگری به نوعی، مراقبه است!
تأثیر مراقبه بر آرامش انسان تاثیری شناخته شده است. پرنده نگری از جهات بسیاری شبیه به یک مراقبه است. چرا که پرنده‌نگری نیازمند بودن در زمان حال، حفظ آرامش و سکون، رعایت سکوت و در عین حال هوشیاری نسبت به هر محرکی است.
4. پرنده نگری به شما زاویه دید جدیدی هدیه می‌دهد!
در اطراف ما پدیده‌های بسیاری هستند که کمبود اطلاعات ما در موردشان و همچنین کمبود توجه ما به آن‌ها، باعث شده از لذت همجواری از آن ها بی‌بهره باشیم. یکی از این پدیده‌ها زندگی حیوانات در اطراف ما است. زمانی که در پرنده‌نگری به تماشای لانه سازی پرندگان شهری می‌پردازید و یا رقص آن‌ها برای همدیگر را می‌بینید و یا زمانی که متوجه معنای صدای مختلف آن‌ها می‌شوید، دری جدید برای لذت بردن به روی شما باز می‌شود.
5. پرنده‌نگری، سرگرمی است!
قطعا تجربه کرده‌اید که در زمان احساس افسردگی تمایل دارید برای بیرون آمدن از حالت غم، با دوستانتان یک بازی سرگرم کننده انجام دهید یا به سینما رفته و یک فیلم کمدی تماشا کنید. پرنده‌نگری هم مانند این فعالیت‌ها یک تفریح و سرگرمی است. با این تفاوت که در کنار این سرگرمی، دانش و آرامش بیشتری خواهید یافت.

استراتژی پرندگان در مقابل سرما

به نقل از امین اخوت در اصفهان زیبا
پرندگان ، جانورانی خونگرم هستند که به دلیل متابولیسم بالا، دمای بدنشان کمی از انسان بالاتر یعنی حدود 40 درجه سانتیگراد است. البته این دما بر اثر عواملی همچون فعالیت یا شرایط آب و هوایی نوساناتی پیدا می‌کند.
پرندگان برای مقابله با سرما سازگاری‌هایی اعم از جسمی و رفتاری پیدا کرده‌اند که در ادامه به طور خلاصه به مهمترین آنها می پردازیم:
1- سازگاری های جسمانی :
1-1 پرها: پف دادن پرها از راههای مؤثر برای حفظ دمای بدن پرندگان می باشد. علاوه بر این، بسیاری از آنها در اواخر پاییز و قبل از شروع فصل سرما ، پرهای ضخیم تری پیدا می کنند. همچنین چربی ترشح شده از غدد آنها ، پوششی روی پرها ایجاد می کند که همچون عایقی در برابر سرما و آب از آنها محافظت می کند.
1-2 پاها : شکل پاهای پرندگان به گونه ای است که کمترین تبادل حرارتی را با محیط دارد. همچنین پرندگان این توانایی را دارند که جریان خون پاها را با انقباض رگ‌ها به طور مستقل از بدن کنترل کرده تا گرمای کمتری را از دست بدهند.
1-3 ذخیره‌ی چربی: امکان ذخیره‌ی چربی حتی برای پرندگان کوچک وجود دارد تا علاوه بر ایجاد عایق حرارتی، انرژی لازم برای گرم نگهداشتن آنها را تأمین نماید.
بسیاری از پرندگان در طول پاییز و وقتی که هنوز منابع غذایی فراوان است، بیش از نیاز خود غذا خورده تا چربی اضافی برای بدن را قبل از آغاز زمستان تأمین نمایند.
2- سازگاری‌های رفتاری :
2-1 پف دادن پرها : همانطور که گفته شد، این کار برای مقابله با سرما از طریق ایجاد یک لایه عایق هوا مؤثر است. در این حالت پرندگان چاق تربه نظر می‌رسند.
2-2 جمع کردن بدن : انقباض و کاهش سطح بدن ، یکی از راه های جلوگیری از اتلاف حرارت می باشد. از رفتارهای پرندگان در این خصوص می‌توان به جمع کردن یکی از پاها یا حالتی شبیه قوز کردن اشاره نمود. همچنین قرار دادن منقار در زیر پرها موجب خروج هوای گرم ناشی از بازدم ، به زیرپرها می‌گردد.
2-3 آفتاب گرفتن‌: دراوقات آفتابی فصل زمستان، بسیاری از پرندگان با چرخش پشت بدن به سمت آفتاب ( در معرض قرار دادن بیشترین سطح بدن ) و اندکی بالا آوردن پرهای خود، از گرمای خورشید بهره‌ی بیشتری می‌برند. بالا آوردن پرها موجب افزایش سطح پر‌ها و پوست ، جهت بهره مندی بیشتر از تابش آفتاب می شود.در این حالت ممکن است بالها و دم نیز کمی گسترده شوند.
2-4 لرزیدن: از راه حل‌های کوتاه مدت برای افزایش متابولیسم و تولید گرما در بدن ، لرزیدن می‌باشد که پرندگان نیز از آن استفاده می‌کنند.
2-5 پناه گرفتن: بسیاری از پرندگان کوچک و اجتماعی، هنگام شب در دسته‌های بزرگ و در فضاهای تنگ و کوچک در کنار هم جمع می‌شوند تا گرمای بدن خود را به اشتراک بگذارند. این محل‌ها معمولاً در میان بیشه‌ها و یا شاخه‌های انبوه درختان است که حفظ گرما در آنها بهتر صورت می‌پذیرد. حتی پرندگان غیر اجتماعی هم مکان‌هایی را برای استراحت در شب‌های سرد در نظر می‌گیرند که گرمای روز در آنها ذخیره شده باشد ، نظیر تنه‌ی درختان یا سطوح تیره رنگ.
رخوت ( Torpor ): بسیاری از پرندگان در شب‌های سرد جهت حفظ انرژی خود و گرمای بدن، از حالت رخوت استفاده می‌کنند. در این حالت با کاهش شدید متابولیسم بدن و نیاز به کالری کمتر، گرمای بدن حفظ می‌شود. البته این وضعیت همراه با خطراتی از قبیل واکنش دیرتر در مواجهه با شکارچیان است.