نوشته‌ها

گزارش گشت پرنده نگری:: تماشای پرندگان مهاجر رودخانه ی زاینده رود

انجمن حفاظت پرندگان آوای بوم ماهانه گشت های پرنده نگری در سطح شهر اصفهان برگزار مینماید. گشت پرنده نگری آذرماه سال ۹۸ نیز در تاریخ پانزدهم این ماه برگزار گردید. این برنامه که با استقبال بالای شهروندان عزیز برگزار گردید، در حاشیه ی رودخانه ی زاینده رود انجام شد. مبدا این گشت پرنده نگری، جنوب پل ابوذر و مقصد پل بزرگمهر بود و برنامه از ساعت ۹ صبح الی ۱۱:۴۰ دقیقه ادامه یافت. هدف از این برنامه مشاهده ی پرندگان مهاجر رودخانه ی زاینده رود بود که این هدف با مشاهده ی ۱۵ گونه پرنده ی آبزی و کنار آبزی میسر گردید.

از جمله پرندگان مشاهده شده در این برنامه، اکراس سیاه بود که دیدن آن در جوار پیاده رو در نزدیکی سی و سه پل مشاهده ای ارزشمند و هیجان انگیز بود. در این برنامه، شهروندان با دلایل مهاجر در پرندگان، شیوه ی زندگی پرندگان مهاجر و برخی رفتار های آنان بیشتر آشنا شدند.

پرندگان مهاجر رودخانه ی زاینده رود

رودخانه ی زاینده رود از دیر باز مامن پرندگان آبزی و کنار آبزی مهاجر در فصول سرد سال بوده است. به گونه ای که بیش از ۵۰ گونه پرنده ی آبزی و کنار آبزی، در رودخانه ی زاینده رود قابل مشاهده است. برخی از این پرندگان از جمله اردک سر سبز و خوتکا، به سبب حضور دائم در حاشیه ی پل های تاریخی شهر اصفهان، برای شهروندان پرندگان کاملا شناخته شده محسوب میگردند.

پرندگان  مشاهده شده در این گشت پرنده نگری:

۱. حواصیل خاکستری ۲. اردک سر سبز ۳. چنگر معمولی ۴. کاکایی سر سیاه ۵. کشیم گردن سیاه ۶. دم جنبانک ابلق ۷. اکراس سیاه ۸. خوتکا ۹. گاوچرانک ۱۰. باکلان بزرگ ۱۱. ماهی خورک ۱۲. اگرت بزرگ ۱۳. اگرت کوچک ۱۴. کلاغ سیاه ۱۵. دارکوب سوری ۱۶. کبوتر جنگلی  ۱۷. کبوتر چاهی  ۱۸. زاغی  ۱۹. گنجشک خانگی  ۲۰. قمری خانگی  ۲۱. سسک بیدی  ۲۲. چرخ ریسک بزرگ

گشت پرنده نگری آبان ماه ؛ باغ جوان

در تاریخ 24 آبان ماه 1398 برنامه گشت پرنده نگری برای مشاهده پرندگان اصفهان باغ جوان توسط انجمن پرنده شناسان آوای بوم برگزار شد. در مطالب دیگر در مورد باید ها و نباید های پرنده نگری گفته ایم. این برنامه پرنده نگری با حضور 13 نفر به مدت 3 ساعت ( 8 صبح الی 11 صبح) به طول انجامید. در ابتدای برنامه توضیحاتی درمورد گونه های پرنده قابل مشاهده این باغ ارائه شد و افراد شرکت کننده با طرز کار با دوربین دوچشمی و کتاب راهنما (جهت شناسایی گونه ها) آشنا شدند. در این پیمایش شرکت کنندگان با رفتار های گونه های کنار آبزی موجود آشنا گردیدند. همچنین توضیحاتی کلی در مورد اهمیت وجود زیستگاه های آبی در مسیر پرندگان مهاجر ارائه شد و منابع و کتاب های مختلفی در حوزه پرنده نگری و پرنده شناسی نیز به شرکت کنندگان معرفی شد. (هزینه این برنامه برای شرکت کنندگان 9 هزارتومان بود)

پرنده نگری باغ جوان

پرندگانی که در این برنامه مشاهده شدند:

  • اگرت کوچک
  • اگرت بزرگ
  • کاکایی سر سیاه
  • پیپت تالابی
  • توکا باغی
  • گلو آبی
  • زردپره تالابی
  • آبچیلیک تکزی
  • قرقی
  • سنقر تالابی
  • حواصیل خاکستری
  • چنگر نوک سرخ
  • سهره دمگاه سفید
  • ماهی خورک معمولی
  • دم جنبانک خاکستری
  • دم جنبانک سر زرد
  • دم جنبانک شکم زرد
  • سسک بیدی
  • کلاغ شهری
  • زاغی
  • قمری خانگی

ساخت و نصب لانه ی پرندگان در خیابان چهارباغ اصفهان

نست باکسانجمن پرنده شناسان آوای بوم و سازمان زیباسازی شهر اصفهان در اقدامی مشترک، تعدادی لانه ی پرنده (Nest Box) را ساخته و در خیابان چهار باغ عباسی و پارک شهید رجایی (هشت بهشت) نصب نمودند. در این اقدام که با همکاری مدیریت محترم چهارباغ عباسی انجام گرفت، تعداد قابل توجهی از اعضای انجمن آوای بوم مشارکت کرده و در یک روز بیش از ۲۶ لانه ی پرندگان در خیابان چهارباغ نصب گردید. 

به منظور انجام این طرح، جلساتی مشترک میان انجمن آوای بوم و سازمان زیباسازی شهر اصفهان انجام گرفت و پس از بررسی های لازم، مقرر گردید به منظور معرفی اصفهان به عنوان شهر دوستدار پرندگان، در نخستین گام این لانه ها در خیابان چهارباغ نصب گردد. بدین منظور دستورالعمل ساخت لانه ی پرندگان مناسب شهر اصفهان از سوی انجمن آوای بوم به سازمان زیباسازی تحویل داده شد و این سازمان با صرف کمترین هزینه و با استفاده از چوب های باقی مانده از دیگر فعالیت ها، تعدادی لانه پرنده را ساخته و به این انجمن تحویل داد. استفاده از باقی مانده های چوب برای ساخت این لانه ها به منظور به حداقل رساندن آسیب به محیط زیست انجام گرفت.

در گام بعدی، اعضای این انجمن اقدام به رنگ زنی این لانه های پرندگان کرده و آن را برای نصب در خیابان آماده نمودند. برای نصب این لانه ها در خیابان چهارباغ، جلسه ای مشترک میان اعضای این انجمن با مدیریت محترم چهارباغ عباسی اصفهان و کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری اصفهان تشکیل گردید که در آن نحوه ی نصب لانه ها به درختان با کمترین آسیب مورد بحث و بررسی قرار گرفت و تصمیمات نهایی گرفته شد. همچنین بر روی تمامی لانه ها، علامت #سلام_پرنده درج گردید. #سلام_پرنده کمپینی است که توسط آوای بوم در سال ۱۳۹۶ راه اندازی شد. در لینک های زیر میتوانید بیشتر در مورد این کمپین بخوانید.

سرانجام در تاریخ دوشنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۸، با حضور تعدادی از اعضای انجمن آوای بوم، لانه های ساخته شده در خیابان چهارباغ عباسی و در پارک شهید رجایی نصب گردید. 

آموزش ساخت لانه پرندگانلازم به ذکر است انجمن آوای بوم در طی مدت زمان فعالیت خود، چندین طرح مشابه را انجام داده است که از جمله ی آن ها، ساخت و نصب۱۰ لانه ی پرنده در کوه صفه اصفهان در بهار ۱۳۹۶ بوده است. تصویر رو به رو تصویر یکی از لانه های پرندگان در کوه صفه ی اصفهان است.

نست باکس (Nest Box) یا لانه پرنده چیست؟

لونه گنجیشک اصفهاناستفاده از (nest box) یا همان جعبه لانه سازی پرندگان، یکی از روش های بسیار با قدمت و موثر در جذب پرندگان است. از این جعبه ها هم می توان به عنوان وسیله ای برای جذب پرندگان به باغ یا باغچه خانه ها استفاده کرد و هم در برخی موارد به عنوان ابزاری برای حفاظت و یا مبارزه بیولوژیک. اما بیشترین کاربرد این وسیله، جذب پرندگان در محلی است که مشاهده ی مراحل زندگی و زادآوری آن ها را به راحتی قابل رصد نماید و از این طریق افراد بیشتر با زندگی پرندگان آشنا شده و از تماشای آنها لذت ببرند. در حقیقت ساخت لانه ی پرندگان بیش از اینکه ابزاری برای کمک به پرندگان باشد، ابزاری است برای ایجاد دوستی و ارتباط بیشتر پرندگان و انسان ها. هرگونه ای از پرندگان، در جعبه ای با خصوصیات خاص خود زادآوری می کند و تغییر در ابعاد استاندارد جعبه برای هر گونه میتواند منجر به این گردد که در لانه ی مذکور، پرنده ای نرود. آموزش ساخت و نصب لانه ی پرندگان به کودکان و خانواده ها، روشی قدیمی و موثر در ایجاد ارتباط بهتر میان جامعه و پرندگان بوده است و امید به آن است که این موضوع در کشور عزیز ما نیز بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد و باعث گردد تفریح پرنده نگری به عنوان تفریحی سالم، مفرح و دوستدار محیط زیست و حیات وحش بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. 

در کلیپ تصویری زیر میتوانید مراحل ساخت، رنگ آمیزی و نصب این لانه های پرندگان را مشاهده نمایید.

گزارش حضور آوای بوم در نشست هم اندیشی شهردار اصفهان و فعالان محیط زیست

فعالان محیط زیست و نمایندگان سازمان های مردم نهاد زیست محیطی اصفهان در نشستی از سلسله نشست های “اصفهان فردا” با شهردار اصفهان و معاونان ایشان دیدار کردند.

در این نشست که در تاریخ 26 خرداد 98 برگزار شد، کنشگران محیط زیست به بیان دغدغه ها و مشکلات محیط زیستی شهر اصفهان پرداختند. در این راستا نمایندگان انجمن آوای بوم که در جلسه حاضر بودند موارد مربوط به وضعیت پرندگان و مسائل مدنظر این انجمن را بیان کردند.

نشست هم اندیشی شهردار اصفهان و فعالان محیط زیست

ایمان ابراهیمی مدیرعامل انجمن آوای بوم؛ در خصوص وضعیت نامناسب پرندگان در باغ پرندگان اصفهان و قانون شکنی های متعدد از جمله نگهداری پرندگان در قفس های غیر استاندارد، عدم شماره گذاری آن ها و وجود پرنده های بدون مجوز در این مجموعه تذکر داد.

هم چنین شرایط بدون نظارت و فروش پرندگان قاچاق در بازار پرنده فروشان پل سرهنگ شرح داده شد که نیازمند برخورد با متخلفان مربوط می باشد.

دکتر نوروزی شهردار اصفهان؛ در این خصوص خواستار گزارش دادن مشکلات مجموعه های باغ وحش صفه و باغ پرندگان ناژوان از سوی سمن های محیط زیستی شده و بر ضرورت رعایت قانون در این مراکز تاکید کردند. هم چنین ایشان از احداث پارکی با عنوان باغ تندرستی به منظور انتقال پرنده فروش ها و فروش با مجوز و پروانه به این پارک خبر دادند که در حال تکمیل شدن می باشد.

گزارش روز جهانی پرندگان مهاجر اردیبهشت 1398

“11 می” روز جهانی پرندگان مهاجر است. هرساله سازمان‌ها و انجمن‌های سراسر جهان که در ارتباط با حفاظت از پرندگان فعالیت دارند، در راستای معرفی این روز به مردم و گفتگو درباره‌ی شعار انتخابی آن سال برنامه هایی اجرا می کنند. باتوجه به اهمیت زباله های پلاستیکی و افزایش چشمگیر این دست از زباله ها، شعار جهانی این روز در سال 2019 “راه حلی باشیم برای آلودگی پلاستیک” اعلام شد.
انجمن پرنده شناسان آوای بوم همچون سال های گذشته، امسال نیز برنامه های متنوعی در این راستا اجرا نموده است. برنامه های اجرایی توسط این انجمن در روز جهانی پرندگان مهاجر در اردیبهشت 1398 به قرار زیر است:
پرنده نگری عمومی در منطقه باغ جوان اصفهان
گفتگوی چهره به چهره در منطقه پارک ناژوان اصفهان
که در ادامه شرح گزارش را می خوانیم.
این انجمن در 20 اردیبهشت، “11 می”، میزبان جمعی از علاقمندان طبیعت و پرنده نگری بوده که در بخش شرقی حاشیه زاینده رود در منطقه باغ جوان به تماشای پرندگان پرداختند. خوشبختانه باتوجه به جاری بودن زاینده رود و شرایط جوی مناسب، همراهان در این برنامه 3 ساعته توانستند 20 گونه از پرندگان را مشاهده و شناسایی کنند.

پرندگان مشاهده شده در روز جهانی پرندگان مهاجر عبارتند از :

  • بوتیمار کوچک
  • حواصیل شب
  • زنبورخوار
  • پری شاهرخ
  • اگرت کوچک
  • گاوچرانک
  • سسک بیدی
  • سسک درختی زیتونی
  • چنگر نوک سرخ
  • زاغی
  • هدهد
  • دارکوب باغی
  • دم جنبانک ابلق
  • گنجشک خانگی
  • مرغ مینا
  • پرستوی معمولی
  • باد خورک معمولی
  • سبز قبای معمولی
  • آبچلیک تک زی

همچنین در روز 21 اردیبهشت 1398 چهار نفر از اعضای انجمن پرنده شناسان آوای بوم در پارک جنگلی ناژوان اصفهان به میان مردم رفتند و ضمن معرفی روز جهانی پرندگان مهاجر، با مردم در مورد شعار امسال یعنی مقابله با آلودگی پلاستیک گفتگوی چهره به چهره انجام دادند. و ضمن تصویر برداری از مردم به همراه پوستر این روز، راهکارها و توصیه های مردم را شنیدند و از آسیب‌ زباله‌های پلاستیکی به طبیعت و به خصوص پرندگان با مردم گفتگو نمودند.

روز جهانی پرندگان مهاجر 1398

روز جهانی پرندگان مهاجر (WMBD) مهمترین روز در دنیا است که اهمیت ضرورت حفاظت از پرندگان مهاجر و زیستگاه آنها را یادآور می شود.
در این روز در سراسر دنیا سمن ها و دوستداران پرندگان به برگزاری برنامه های متفاوتی از قبیل جشنواره های پرنده شناسی، برنامه های آموزشی، نمایشگاه، تورهای پرنده نگری و … می پردازند.

شعار این روز جهانی چیست؟

هرساله شعاری برای این روز در نظر گرفته می شود، شعار جهانی اعلام شده در سال 2019 حفاظت از پرندگان: راه حلی باشید برای آلودگی پلاستیک” می باشد.
بر این اساس انجمن پرنده شناسان آوای بوم همچون سال های گذشته برای این روز برنامه هایی در نظر گرفته است، لازم به ذکر است با توجه به اعلام جهانی روز پرندگان مهاجر در دو تاریخ 11 می و 12 اکتبر، این انجمن برنامه های ویژه خود را در دو تاریخ اردیبهشت و مهرماه 1398 به شرح زیر برگزار خواهد کرد:
20 اردیبهشت:
پرنده نگری عمومی در باغ جوان، ساعت 11-8 صبح
21 اردیبهشت:
گفتگوی چهره به چهره در پارک ناژوان، ساعت 12-9 صبح
مهرماه:
آموزش به ماهیگیران استان بوشهر

پرنده نگری 2 اسفندماه 1397

در تاریخ دوم اسفندماه سال 1397 چهار نفر از اعضای انجمن پرنده نگری آوای بوم به همراه 15 نفر از شهروندان عزیز اصفهان در محدوده شرقی بستر زاینده رود به پرنده نگری پرداختند. این برنامه از ساعت 7 و 30 دقیقه صبح شروع شد و تا ساعت 10 ادامه داشت. با همراهی علاقمندان اصفهانی توانستیم گونه های زیر را مشاهده کنیم:

  1. چنگر نوک سرخ
  2. گلو آبی
  3. دم جنبانک ابلق
  4. دم جنبانک شکم زرد
  5. کلاغ ابلق
  6. کلاغ سیاه
  7. سنقر تالابی
  8. آبچلیک تک زی
  9. هدهد
  10. مرغ مینا
  11. زردپره لیمویی
  12. حواصیل خاکستری
  13. قمری خانگی
  14. توکای باغی
  15. سهره جنگلی
  16. کاکایی سر سیاه
  17. سهره دمگاه سفید
  18. زاغی
  19. سسک چیف چاف
  20. گنجشک سینه سیاه
  21. گنجشک خانگی
  22. سهره خاکی
  23. سار معمولی
  24. پیپت تالابی
  25. دارکوب سوری
  26. آبچلیک پاسرخ

 

 

چرا به تماشای پرندگان میرویم؟ آشنایی بیشتر با پرنده نگری

چرا به تماشای پرندگان میرویم؟

چرا به تماشای پرندگان میرویم؟ بارها به نقاط مختلف دنیا رفته و از سفر لذت برده ایم، اما این بار مقصدمان خیلی دور نیست، کافیست به دنیای اطرافمان با دقت بیشتری نگاه کنیم. به سراغ بخشی از طبیعت میرویم که این روزها در زندگی شهری کمتر به آن توجه میشود. روزها از کنارش بی تفاوت میگذریم و شاید اصلا به آن فکر هم نکرده باشیم. موجوداتی که در کنار ما زندگی میکنند و هر کدام سهم کوچکی از هوا، زمین و طبیعت اطرافمان را به خود اختصاص داده اند.

پرندگان و پرنده نگری

موجوداتی که به این سو و آنسو پرواز میکنند و در میان درختان غبار گرفته ی شهر برای خود آشیانه میسازند. آواز زیبای پرندگان، تنوع در رنگ، شکل و رفتار آنها، افراد علاقمند را همواره بسوی خود می کشاند.

پرنده نگری چیست؟ پرنده نگری لذت مشاهده پرندگان آزاد در طبیعت و زیستگاههای آنهاست و میتواند در محیط های طبیعی مانند دشتها، کوهها، تالابها، جنگلها، دریاچه ها و حتی در پارکهای شهر نیز انجام شود. بطور مثال جستجو برای یافتن و تماشای پرنده ای که آشیانه خود را با گل رس، شیره درختان، الیاف گیاهی و…. بر روی صخره های کوه صفه با هنرمندی کامل، شبیه به کوزه میسازد (کمرکولی کوچک) و یا رفتن به طبیعت برای تماشای پرنده ای که برای مهاجرت به شهر ما چند هفته شبانه روز و بدون هیچ توقفی در حال پرواز بوده، جایی برای استراحت فرود نیامده، با شکار حشرات در آسمان خود را سیر کرده و برای خوردن آب با سرعت به سطح آب می آید و با منقار خود کمی آب برمیدارد (بادخورک کوهی) همواره ذهن های جستجوگر و علاقمندان به تجربه های جدید در زمینه طبیعت را به سمت خود جذب میکند.

امروزه در دنیا لذت تماشای پرندگان مختلف به نوعی سرگرمی تبدیل شده که آنرا بنام پرنده نگری (Bird watching) میشناسند. برخلاف تصور عموم، پرنده نگری نام یک رشته علمی نیست و تنها شاخه ای از اکوتوریسم است که به مشاهده و بررسی پرندگان در طبیعت می پردازد. اگر بخواهیم نگاهی علمی به پرندگان داشته باشیم وارد مرزهای علمی بنام پرنده شناسی خواهیم شد که با پرنده نگری تفاوت دارد. کسانی که به عنوان پرنده شناس فعالیت میکنند نگاهی جزیی تر به پرنده ها دارند و بر اساس اهداف تحقیقاتی و مطالعاتی خود آنها را مورد بررسی قرار میدهند، اما یک پرنده نگر تنها بدنبال لذت بردن، کسب تجربه و آموختن از دنیای زیبا و پر رمز و راز پرندگان بوده و آرامشی عمیق را در دل طبیعت برای خود جستجو میکند.

افراد در هنگام فعالیت پرنده نگری و کسب انرژی های مثبت از طبیعت به هیچ عنوان متوجه گذر زمان نشده و عملا ساعتها و گاهی روزها از مشغله کاری و زندگی دور گشته و طبیعت، جسمی سالم و روحیه ای شاد را برای آنها به ارمغان می آورد. همچنین علاقمندان به طبیعت و پرنده نگری دارای روحیه ای لطیف تر و مهربان تر نسبت به سایرین هستند لذا پرنده نگری میتواند شما را در جمع دوستان و آشنایانی قرار دهد که همگی در یک موضوع مفرح و لذت بخش با هم اشتراک نظر دارید و قطعا میتوانید سالها دوستان خوبی برای هم باشید.

چرا به تماشای پرندگان میرویم؟

در ایران که یک منطقه ی گرمسیری محسوب میشود بهترین زمان پرنده نگری به هنگام کوچ بهاره و کوچ پاییزه ی پرندگان است. بیشترین گونه های پرنده را در این فصول میتوان دید، چرا که انواع خاص پرندگان در منطقه ی خود آشیانه نمی سازند و برای دسترسی به محل زندگی بهتر در این فصل ها از شمال به جنوب در قالب دسته ی پرندگان مهاجر اقدام به کوچ میکنند.

پرندگان همه جا هستند و برای دیدن آنها لازم نیست خیلی از محل زندگیتان دور شوید. بخاطر داشته باشید پرنده نگری یک فعالیت تخصصی و تحقیقاتی نیست بلکه هدف از آن تنها لذت بردن و غرق شدن در آرامش و تفکر در باره ی شگفتی های خلقت است. برای اینکه یک پرنده نگر شوید در مرحله ی اول نیاز به حوصله و پشتکار دارید. نیاز نیست همه پرندگان را بشناسید. فقط آنها را تماشا کنید و تفاوتهایشان را دریابید. در مرحله ی دوم سکوت و آرامش را تمرین کنید، در جای مناسبی بایستید و در سکوت از دیدن پرندگان و شنیدن صدای روحبخش آنها لذت ببرید.

پرنده نگری وسایل خاصی نیاز ندارد کافی است بسوی منطقه ای مناسب بروید و آنها را بشنوید و تماشا کنید اما برای آنکه جلوه های بیشتری از رمز و راز زندگی این مخلوقات خداوند را دریابید مرکز پرنده نگری اصفهان مستقر در کوه صفه کلیه وسایل کمکی لازم از قبیل دوربین دو چشمی، تلسکوپ، راهنمای پرنده نگر، کتاب راهنمای پرنده نگری، بروشور، عکس و… را برای شما همشهریان دوستدار طبیعت و پرندگان، در این مرکز فراهم نموده تا با مراجعه به این مرکز بتوانید بصورت اصولی پرنده نگری را در زمان و مکان مناسب شروع و از آن لذت ببرید.

نگارنده: مجید پورهمدانی

منابع مطلب چرا به تماشای پرندگان میرویم؟:

کتاب پرنده نگری تالیف آقای پرویز بختیاری

سایتهای مرتبط با پرندگان و پرنده نگری

پرندگان به پارک می آیند

به نقل از سمّیه امین پور در اصفهان زیبا فضای سبز شهری (پارک های شهری) نقش مهمی در تعیین استانداردهای زندگی شهری به عهده دارند و یگانه مناطقی هستند که امکان آرامش شهرنشینان در اوقات فراغت را بدون خارج شدن از شهر فرآهم می‌کنند. وجود حیات وحش ، به ویژه پرندگان در پارک می‌تواند بر جاذبه‌های پارک بیفزاید. پرندگان به دلیل داشتن صدا و زیبایی‌های خاص و منحصر به فرد، می‌توانند عامل محرکی برای جذب شهروندان به پارک‌ها و فضاهای سبز شهری شوند.

پرندگان، گونه‌های غالب جانوری را در بسیاری از فضاهای سبز تشکیل می‌دهند. به همین جهت در ارتباط با موقعیت آب و هوای منطقه و وضعیت پوشش گیاهی در فصول مختلف، پرندگان مهاجر متفاوتی وارد فضای سبز شهری شده یا از آن کوچ می‌کنند و در نتیجه روی اکوسیستم آن منطقه اثر گذاشته یا از آن متأثر می‌شوند. پرندگان بازگو کننده وضعیت اکولوژیکی محیط زیست خود می‌باشند و با داشتن خصوصیاتی چون توانایی زندگی در محیط‌های مختلف، امکان استفاده از مواد غذایی گوناگون و مشاهده آسان آن‌ها، از شاخص‌های مناسب محیطی در شهرها به شمار می‌روند. گونه‌های پرنده موجود در پارک‌ها با کمک به فرآیندها‌ی اکوسیستم مانند گرده افشانی، کنترل حشرات و پراکنش گیاهی، موجب حفظ سلامتی این مناطق می‌شوند.

تأثیر فضای سبز شهری در غنای گونه ای پرندگان

در پارک‌هایی که از نظر مدیریتی در سطح بالاتری قرار دارند، غنای گونه ای به مراتب بیشتر است. تنوع و ساختار پوشش گیاهی، موجب افزایش مواد غذایی و تنوع بیشتر پناهگاه و فرآهم کردن نیازهای آشیانه‌ای می‌شود و در نتیجه تنوع پرندگان نیز بیشتر می‌شود. غنای گونه‌ای پرندگان در مناطق شهری وابسته به اندازه، شکل و پوشش گیاهی موجود است و در پارک‌هایی که دارای فرم‌های رویشی درختی و درختچه‌ای است، در مقایسه با پارک‌هایی که سطوح وسیعی از آن به چمن اختصاص یافته بیشتر است و بنابراین حفاظت از تنوع ساختاری پارک‌ها در حفاظت از پرندگان مؤثر می باشد.

در پارک ها و فضاهای سبز شهری هرچه تنوع گونه‌های گیاهی بیشتر باشد، آشیان‌های بیشتری به وجود می‌آید. گیاهان بلند باعث به وجود آمدن اشکوب‌های مختلف گیاهی و در نتیجه ریزبوم‌های بیشتر می‌شوند و هر چه اشکوب‌بندی پوشش گیاهی بیشتر باشد، پرندگان متنوع‌تری را در خود جای می‌دهند. همچنین وجود چشم اندازهای اکولوژیکی متنوع در جذب پرندگان مختلف مؤثر می‌باشد.
امروزه با اعمال روش‌های مدیریتی صحیح در پارک‌ها و ایجاد امکاناتی مانند نصب دوربین‌هایی برای تماشای پرندگان، برگزاری کارگاه‌های آموزشی، مستقرکردن ایستگاه‌های پرنده‌نگری، عرضه پوستر و بروشور مربوط به پرندگان محل و… می توان شهروندان را ترغیب به آشنایی بیش‌تر با پرندگان نمود.
گسترش فرهنگ استفاده صحیح از طبیعت سبب حفاظت از گونه های مختلف پرندگان در پارک‌های شهری می‌شود و در عین حال این فعالیت تفریحی موجب تقویت رابطه انسان شهرنشین با طبیعت می‌گردد.

فضای سبز شهری اصفهان

در این خصوص شهر زیبای اصفهان با داشتن فضاهای سبز متنوع شهری، بیش از 160 گونه پرنده را در خود جای داده و بنابراین بستری مناسب برای توسعه فعالیت پرنده‌نگری می‌باشد و در این میان پارک کوهستانی صفه از جمله نقاط بسیار حائز اهمیت است.
این پارک به دلیل واقع شدن در دامنه کوه صفه، تنوع ساختاری مناسبی دارد و به دلیل وجود چشم اندازها و پوشش گیاهی متنوع از جمله پارک‌های مهم شهر محسوب می‌شود و کارشناسان پرنده نگری ، مشاهده بیش از 80 گونه پرنده را در فصول مختلف گزارش داده‌اند. مرکز پرنده نگری اصفهان با استقرار در پارک کوهستانی صفه به عنوان اولین و تنها مرکز تخصصی پرنده نگری کشور با ایجاد شرایط و امکانات مناسب لازم در جهت حفظ تنوع زیستی و در راستای ترویج تفریح و فعالیت پرنده نگری در اسفندماه سال 96 افتتاح گردید و همواره میزبان عموم گردشگران و شهروندان علاقه‌مند می‌باشد.

گزارش بازدید از منطقه کوهستانی صفه

تاریخ برگزاری: یکشنبه 13 تیر 1395

راهنما و کارشناس علمی: ایمان ابراهیمی

تعداد همراهان: 6 نفر

تهیه گزارش: محمد معینی

شرح گزارش:

در تاریخ 13 تیر 1395 موسسه آوای بوم جهت بررسی تنوع پرندگان به منطقه کوهستانی صفه رفتند. سپس نفرات به دو تیم مجزا تقسیم شده و به ثبت گونه های مشاهده شده پرداختند. این برنامه از ساعت 7:00 صبح آغاز گردید و پس از طی 8 کیلومتر در ساعت 10:00 پایان یافت.

از موارد جالب توجه در این برنامه مشاهده شاه بوف در روز و محاصره آن توسط دیگر پرندگان مانند زاغی، غراب و بالابان بود. شاه بوف به علت شب زی بودن و ساختار تکاملی چشمانش دارای قدرت جذب نور بالا و از توان دید بسیار بالایی در شب برخوردار است. از این رو در طول روز از لحاظ بینایی بسیار ضعیف است. همچنین از آنجایی که شاهبوف در طول شب به شکار دیگر پرندگان شکاری و کلاغ ها می پردازد اگر در طول روز دیده شود مورد حمله قرار می گیرد.

لیست گونه های مشاهده شده

توضیحات

نام فارسی

نام انگلیسی

نام علمی

ردیف

 

سسک درختی بزرگ

Upcher’s Warbler

Hippolais languida

1

 

سسک جنبان

Scrub Warbler

Scotocerca inquieta

2

 

کبوتر جنگلی

Wood Pigeon

Columba palumbus

3

 

کمر کولی بزرگ

Eastern Rock Nuthatch

Sitta tephronata

4

 

هدهد

Hoopoe

Upupa epops

5

چک چک دشتی

Isabelline Wheatear

Oenanthe isabellina

6

چک چک ابلق جنوبی

Mourning Wheatear

Oenanthe lugens

7

چک چک پشت سفید

Finsche’s Wheatear

Oenanthe finschii

8

 

چک چک ابلق

Pied Wheatear

Oenanthe pleschanka

9

 

طرقه کبود

Blue Rock Thrush

Monticola solitarius

10

سنگ چشم دم سرخ

Isabelline Shrike

Lanius isabellinus

11

تیهو

See-see Partridge

Ammoperdix griseogularis

12

 

شاه بوف

Eagle Owl

Bubo bubo

13

 

بالابان

Saker Falcon

Falco cherrug

14

 

سارگپه پا بلند

Long-legged Buzzard

Buteo rufinus

15

 

بادخورک کوهی

Alpine Swift

Tachymarptis melba

16

 

چلچله

Barn Swallow

Hirundo rustica

17

 

قمری خانگی

Laughing Dove

Streptopelia senegalensis

18

 

زاغی

Magpie

Pica pica

19

 

کلاغ ابلق

Hooded Crow

Corvus corone

20

 

گنجشک خانگی

House Sparrow

Passer domesticus

21

 

غراب

Raven

Corvus corax

22