نوشته‌ها

جستجو و یافتن پرندگان و حیوانات شبگرد یا شب فعال (قسمت اول)

یادداشت مترجم: برای علاقمندان به حیات وحش مشاهده آن­ها بسیار لذت بخش است. برخی حیوانات به خصوص در مناطق کویری شب فعال هستند بنابراین یافتن آن­ها در تاریکی شب بسیار هیجان انگیز خواهد بود اما چشمان ما بدون استفاده از نور در شب قادر به دیدن نیست بنابراین برای جستجوی حیات وحش ناگزیر به استفاده از چراغ قوه و نورافکن ها هستیم. با توجه به حساسیت خاص بینایی حیوانات به خصوص حیوانات شبگرد استفاده از نور تا چه حد در بینایی آن­ها اختلال ایجاد می­کند؟ احتمالا همه ما شاهد میخکوب شدن یک حیوان در برابر نور چراغ خودروها در جاده ها بوده ایم که متاسفانه گاهی منجر به تصادف جاده ای حیوانات و… می­شود. از این رو پیشنهاد می­دهند که هنگام مواجهه با حیوانات در حین رانندگی از تاباندن نور خیره کننده خودداری و با چراغ­های چشمک زن حیوان را متوجه عبور خودرو کنید یا در هنگام پرنده­ نگری و عکاسی نور تابیده شده در درختان و بوته ها برای یافتن حیوانات حتما متوجه جابه جایی دیگر موجودات شده اید همچنین مردمک­های بسته شده یک جغد زیر نور فلاش را دیده اید. قطعا این نوع نور بر روی بینایی حیات وحش تاثیر گذاشته گاهی منجر به کوری موقت یا حتی داِئم آن­ها خواهد شد. بنابراین باید به طور کامل از جستجوی شبانه، پرنده نگری و عکاسی در شب خودداری کنیم؟ قطعا خیر. پژوهشگران برای مطالعه در شب با توجه به ویژگی چشم حیات وحش از نور قرمز بهره می برند. متنی که در ادامه می­خوانید بخشی از تجربیات ریچار جکسون عکاس حیات وحش است که به عنوان علاقه اصلی به عکاسی از پستانداران و پرندگان شبگرد می­پردازد. متن اول مربوط به پایش حیوانات است که هنگام پرنده نگری و عکاسی مورد استفاده قرار می­گیرد و بخش دوم به طور اختصاصی به عکاسی پرداخته، هرچند شاید استفاده از تمامی امکانات عکاس در این مقاله برای ما مقدور نباشد اما توجه به زاویه نورپردازی و توضیحات ارائه شده بسیار مفید و با هر امکاناتی قابل استفاده هستند.

 

یاسمن یوسفی تودشکییاسمین یوسفی تودشکی

کارشناس محیط زیست – عکاس حیات وحش

منبع: www.owlphotographer.com

 

 

جستجو و یافتن حیوانات شبگرد

جستجو در شب خیلی متفاوت از جستجو در طول روز است. در شب برای یافتن حیوانات به حس شنوایی و بینایی همراه با نور مصنوعی متکی هستیم. حیوانات شبگرد نسبت به ما بسیار حساس ­تر هستند و قبل از دیده شدن از حضور ما آگاه می­شوند. من غالبا از طریق صدا یا سروصدایی که هنگام حرکت ایجاد می­کنند حیوان را پیدا کرده سپس از طریق درخشش چشم­هایش آن را می یابم.

روش­های جلب و جذب حیوانات در شب

تعدادی از حیوانات با پخش صدا یا صدای سایر گونه­ ها جلب می­شوند. صداهای ضبط شده اغلب توسط عکاسان برای بررسی جغدها استفاده می­شود و من در مکان­های جدید برای جستجوی جغدها از این روش استفاده می­کنم. پخش صدا اگر عاقلانه مورد استفاده قرار نگیرد برای حیوانات می­تواند استرس ­زا باشد استفاده عمومی از آن را توصیه نمی­کنم. در طول فصل تولید مثل از پخش صدا نزدیک آشیانه ها باید خودداری شود. جغدها به شدت قلمرو طلب هستند اشتراک محل زندگی آن­ها برای عکاسان دیگر در شبکه های اجتماعی مطمئنا برای آن­ها آزار دهنده خواهد بود.

همچنین بخوانید: کدهای اخلاقی و باید ها و نباید های پرنده نگری!

بینایی در حیوانات و پرندگان

بینایی احساس پیچیده ­ای شامل ارسال سیگنال­ هایی از چشم است که توسط مغز تفسیر می­شوند. شبکیه در پشت چشم شامل دو نوع از سلول­های گیرنده نور به نام­های مخروطی و استوانه ­ای است. سلول­های مخروطی فقط در محیط ­های پر نور و استوانه ای در محیط­های کم نور کار می­کنند. چشم حیوانات روزگرد و همینطور انسان­ها داری سلول­های مخروطی غالب هستند که درک عالی از رنگ با حدت بینایی بالا در نور روز را امکان­پذیر می­کنند. اغلب حیوانات شبگرد چشم­هایی با سلول­های مخروطی نسبتا کم و تعداد بیشتری سلول استوانه ای دارند که در نور کم دید عالی اما در طول روز دید نسبتا ضعیفی دارند.

چندین نوع مخروط وجود دارد که حساسیت هرکدام نسبت به طول موج­ها متفاوت است. مغز، رنگ را می­بیند و نه چشم­ها و این کار را با ترکیب سیگنال­های هر مخروط ، کاری مشابه با مخلوط کردن رنگ­های اصلی برای رسیدن به تمام رنگ­های رنگین کمان انجام می­دهد. پستانداران دارای 2-3 نوع مخروط هستند درحالیکه پرندگان، خزندگان و ماهی­ها دارای 4 عدد هستند که ادراک رنگ بهتر و امکان دید ماورا بنفش را برای آن­ها فراهم می­کند.

دیاگرام زیر حساسیت به رنگ سه نوع سلول مخروطی را در چشم انسان نشان می­دهد:

بیشتر حیوانات از جمله انسان­ها فقط یک نوع گیرنده استوانه ای دارند که دارای حساسیت نزدیک به 505 نانومتر(Cyan Color)هستند و عملا هیچگونه حساسیتی به طول موج­های بیشتر از 650 نانومتر(قرمز) ندارند مهمترین پیامد این امر برای مشاهده حیوانات شبگرد این است که چراغ قرمز به دید آن­ها در شب صدمه ­ای نمی­زند و هنگام روشنایی با چراغ قرمز فعالیت طبیعی خود را ادامه می­دهند.

چشم انسان سه نوع مخروط دارد: Blue S-cones/Green M-cones/Red L-cones. حیوانات شبگرد Red L- cones را ندارند و به همین دلیل به نور قرمز بی تفاوتند.

در نور خیلی کم سلول­های مخروطی کارآیی ندارند و مغز فقط سیگنال سلول­های استوانه ای را دریافت می­کند که دید عالی در نور کم را برای حیوانات ممکن می­سازد. با این وجود تنها یک نوع گیرنده استوانه ای در چشم­های ما وجود دارد با این معنی که هیچ درک درستی از رنگ در نور کم برای ما وجود ندارد به همین دلیل نمی­توانیم رنگ را در طول شب حتی با وجود ماه کامل مشاهده کنیم.

نمودار زیر حساسیت طیفی استوانه ها در چشم انسان (400-600nm)را نشان می­دهد و نشان می­دهدکه چرا گیرنده­ های استوانه­ ای نسبت به نور قرمز (620-680mm) حساسیتی ندارند. اهمیت این امر در این است که می­توانید بدون ایجاد اختلال در بینایی و یا مزاحمت از نور قرمز برای تماشای بیشتر حیوانات استفاده کنید. با این حال اگر نور به سمتشان هدایت شود اکثر آن­ها می­توانند رنگ قرمز را ببینند زیرا چشم­های آن­ها دارای مخروط­ های حساس به رنگ قرمز است.

 

نور سفید

نور سفید برای پیدا کردن حیوانات بسیار عالی است اما برای مطالعه رفتار موجودات شب فعال یا مشاهده آشیانه جغدها مناسب نیست. نور سفید این مزیت را دارد که می­توانیم رنگ واقعی درخشش چشم حیوان را ببینیم که می­تواند از راه دور برای شناسایی مفید باشد. در طول تعطیلات در بورنئو متوجه حضور موجودی در کف جنگل جایی که هتل محل اقامتم قرار داشت شدم و با کمک چراغ قوه LED چشم­ های آبی زیبایش را پیدا کردم یک Mouse Deer بود نه خیلی بزرگتر از یک خرگوش. نور سفید می­تواند باعث کوری موقت حداقل حدود 10 دقیقه در شب شود. در این مدت حیوان ممکن است شکار شده یا از غذا خوردن باز بماند.

نور قرمز

 

سلول­های استوانه ­ای حساس به قرمز نیستند بنابراین برای جستجوی شبانه هدلایت­ ها با نور قرمز ایده آل هستند. چراغ­های قرمز بینایی حیوانات و شما را در شب مختل نمی کنند LED مورد علاقه من در زیر شامل: یک عدسی، لامپ 3 وات LED و محدود کننده جریان، کلید و باتری قابل شارژ 7/3 ولت است. می­توان آن را به سه پایه وصل کرد پرتو آن نیز می­تواند متمرکز یا پخش شود تا بتوان پهنا و میزان روشنایی را کنترل کرد. عیب اصلی چراغ قرمز این است که همه چیز به رنگ قرمز دیده می­شود.

با نور قرمز شما قادر به تماشا و عکاسی از حیوانات شبگرد هستید که به طور طبیعی رفتار می­کنند. عکس زیر از آشیانه جغد Powerful owl با تنظیمات 1/3sنوردهی، f6.3 و ISO 6400 و نورپردازی با هدلامپ گرفته شده است. من سال­ها این آشیانه را با چراغ قرمز مشاهده می­کردم و جغد ها همیشه بدون نگرانی از حضور من آگاه بودند. پرنده بالغ از حفره لانه در تاریکی خارج شد و مدت کوتاهی بعد با یک Ringtail possum برگشت تا جوجه­ های خود را تغذیه کند اگر از نور سفید استفاده می­شد در مدتی که من آن­ها را تماشا می­کردم به لانه بر نمی­گشت یا به ­طور کلی لانه را ترک می­کرد.

پیاده ­روی در شب برای یافتن پرندگان و حیوانات

لباس آستین بلند، شلوار بلند، کفش ساقه ­دار از شما در برابر خراشیدگی، بریدگی و نیش حشرات در هنگام پیاده ­روی بین بوته ­ها محافظت می­کند. من ترجیح می­دهم در امتداد مسیر بوته­ ها حرکت کنم به این دلیل که می توان به سرعت حرکت کنید و احتمالا حیوانات بیشتری را خواهید دید. بسته به آب ­و ­هوا و مکانی که در آن قدم می­زنم ممکن است لوازم اضافی، غذا، کمک­های اولیه­، دفع کننده حشرات و چیزی برای نشستن را همراه ببرم. حمل لوازم غیرضروری راه رفتن را مشکل می­کند بنابراین فقط لوازم ضروری را حمل می­کنم. حرکت در امتداد بوته ­ها بسیار مفید است و معمولا حیوانات بیشتری را پیدا می­کنید وقتی تنها هستید حواستان بیشتر جمع است با اینحال همیشه باید آماده باشید. در تاریکی بینایی و حس موقعیت­یابی ضعیف عمل می­کند، به آسانی از مسیر منحرف شده و امکان سقوط کردن وجود دارد.

وقتی در شب تنها بیرون میروم:

  • به کسی میگویم کجا میروم و چه زمانی برمیگردم.
  • موقعیت دقیق من را همیشه بدانید و اگر مطمئن نیستید منتظر بمانید تا کارم آنجا تمام شود.
  • در مسیر بمانید مگر با منطقه آشنایی داشته یا دستگاه موقعیت یاب همراه داشته باشید.
  • وقتی خارج از مسیر هستم همیشه نگاه میکنم که قدم هایم را کجا میگذارم تا از افتادن جلوگیری کنم.

مطلبی که خواندید، در ارتباط با نحوه ی یافتن حیوانات شبگرد و پرندگان شب فعال بود. اما این فقط بخش اول این مقاله بود! در بخش دوم، به این میپردازیم که چگونه از حیوانات و پرندگان در شب عکاسی کنیم. بخش دوم مطلب: عکاسی از حیوانات و پرندگان شبگرد

پرندگان مهاجر، مهمان‌هایی دوست داشتنی

بسیاری از حیوانات و پرندگان مهاجرت می‌کنند تا از شرایط نامطلوب آب و هوایی و کمبود غذا دور گردند. بعضی از پرندگان مهاجر ، مسافت کوتاهی را طی می‌کنند، درحالی که گونه‌های دیگر پرنده ها هزاران کیلومتر از محل تولید مثل خود دور می‌شوند. مهاجرت مختص پرندگان نبوده و ممکن است در بسیاری از موجودات دیگر مانند پستانداران،ماهی ها و حشرات و.. دیده شوند. گونه‌های زیادی از قبیل خفاشها، بیزونها ،نهنگها، کوسه ها، گوزنها، غازها، دلفینها، مارهای آبی، فیلها، قورباغه ها، شته ها، بلبلها، شاهینها، ماهی ها و بسیاری از گونه های پرندگان آبزی و کنار آبزی مهاجرت می کنند. تخمین زده می شود که هر ساله حدود 50 میلیارد قطعه پرنده در کره زمین مهاجرت می کنند. سفری خسته کننده که با تغییراتی در وزن، رژیم غذایی، فیزیولوژی و رفتار پرندگان همراه است. مهاجرت پرندگان احتمالا پر رمز و راز ترین رفتار این جانداران است. راز مهاجرت پرندگان و دلیل یا دلایل مهاجرت در پرندگان هنوز به طور کامل شناخته نشده است. مشاهده پرندگان مهاجر تالاب های ایران از زیبایی های طبیعت کشور است که از پتانسیل های پرنده نگری در ایران محسوب میگردد. برای پرنده نگری در تالاب های کشور بهتر است در ابتدا دانش خود را در زمینه ی پرندگان ایران و پرنده نگری و مهاجرت پرندگان به ایران در زمستان افزایش دهید.

اشکال مختلف مهاجرت پرندگان :

همه مهاجرت ها در پرندگان از طریق پرواز صورت نمی گیرد، برخی گونه‌ها مانند پنگوئن‌ها ممکن است از طریق شنا کردن یا پیاده روی مهاجرت کنند. برخی پرندگان مهاجر مانند بادخورک‌ ها و اغلب سسک‌ ها شب ها مهاجرت می‌کنند و روزها برای تجدید قوا در محل جدید مشغول تغذیه می شوند. پرندگانی نظیر درناها بطور دسته جمعی و بصورت 8 پرواز میکنند. طولانی ترین مسیر مهاجرت در پرندگان متعلق به پرنده‌ای است به نام پرستوی دریایی قطبی ، این پرنده قهرمان پرواز بوده و هرساله مسافتی حدود 24هزار کیلومتر از قطب شمال تا قطب جنوب را طی می‌کند. رکورد دار بیشترین زمان پیوسته پرواز، بادخورکها هستند آنها ممکن است چند ماه در آسمان درحال پرواز باشند و جایی فرود نیایند.
((گیلانشاه حنایی)) را می توان رکورد‌دار بیشترین مسیر طی شده به طور پیوسته و بدون استراحت بر روی کره زمین دانست.

مسیرهای اصلی مهاجرت پرندگان در ایران در زمستان و بهار :

مهاجرت پرندگان و پرندگان مهاجر و دلایل مهاجرت

حدود 340 گونه از پرندگان ایران مهاجر می‌باشند که حدود 100 گونه از آنها مهاجر عبوری از کشور ما می باشند. در ایران چند مسیر مهاجرتی کلی در پرندگان دیده می شود:

الف) مسیر شمال به جنوب یا مسیر مهاجرت پرندگان از سیبری که توسط بسیاری از گونه های مهاجر هر ساله اتفاق می افتد، نمونه این گونه مهاجر را می‌توان در جغد تالابی دید که هر ساله پاییز به کشور ما آمده و تا مناطق جنوبی کشور پراکنش می یابد.


ب)مسیر شمال شرقی به جنوب غربی، که غالب پرندگان مهاجر ایران را شامل می شود. برخی از این گونه‌ها تا آفریقا پیشروی میکنند. نمونه بارز این گونه مهاجر را در بلبل خالدار، سبزه قبا و بلدرچین و.. مشاهده کرد.


ج)مسیر شمال غربی به جنوب شرقی:که تعداد نسبتاً کمی از گونه های ایران را شامل می‌شود: زرده پر سر سیاه، مگس‌گیر سینه سرخ، زرده پر سر خاکستری

مهمترین زیستگاه های پرندگان مهاجر در ایران :

ایران با توجه به موقعیت جغرافیایی، پستی ها و بلندیها و شرایط اقلیمی ،تالابهای دائمی و موقت بسیاری دارد. زیستگاههای تالابی از مهمترین زیستگاه های پرندگان مهاجر در جهان هستند در ذیل به چند مورد از بهترین زیستگاههای پرندگان مهاجر در ایران اشاره می‌کنیم:


– پرندگان مهاجر تالاب انزلی:

از مهمترین مناطقی است که بهترین شرایط را برای گذران زمستان پرندگان مهاجر فراهم می‌سازد. تنوع پوشش گیاهی تالاب سبب جلب و جذب پرندگان به سمت تالاب شده و تاکنون حدود 243 گونه پرنده‌ آبزی و خشکی‌زی در این تالاب مشاهده شده است.

مهاجرت پرندگان به تالاب های ایران در زمستان
– مهاجرت پرندگان به تالاب میانکاله:

تالابی با اهمیت بین المللی است که در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است. هرساله در فصل پاییز این تالاب پذیرای صدها هزار پرنده همچون: فلامینگو، باکلان، قو، پلیکان، مرغابی و عقاب دریایی دم سفید است.

  • پرندگان مهاجر دریاچه ارومیه :

دریاچه ارومیه پذیرای بزرگترین کلونی های تولید مثلی فلامینگو در ایران و پلیکان سفید است. دریاچه ارومیه زیستگاه زمستان گذرانی گروههای آبزی از مرغان آبزی (به ویژه اردكها و مرغان دراز پا) است.از گونه های درمعرض تهدید در حوزه اکولوژیکی دریاچه ارومیه می توان به باکلان بزرگ، اردک بلوطی، غاز پیشانی سفید کوچک، خروس کولی دشتی، عروس غاز، میش مرغ، اردک مرمری، متای پاسرخ، اردک سرسفید، دلیجه کوچک نام برد.

– پرندگان مهاجر منطقه حفاظت شده حرا :


تاکنون حدود 203 گونه در این منطقه گزارش شده است. این ذخیره‌گاه در سراسر سال برای پرندگان زیستگاه مهمی بوده و از مکانهای مهم زادآوری اگرت ها، حواصیل ها، پرستوها و گلاریول ها، حواصیل هندی، سلیم خرچنگ خوار، اگرت بزرگ، اگرت ساحلی، فلامینگو، سلیم خواران، حواصیل بزرگ، گیلانشاه خالدار، پلیکان پا خاکستری، پلیکان سفید، لک لک سیاه، عروس غاز و پرندگان شکاری مانند عقاب شاهی، بحری و شاهین در فصل تابستان، پاییز و زمستان به شمار می‌رود.

– پرندگان پارک ملی کویر:

مهاجرت پرندگان در ایران

پرندگان مهاجر

پارک ملی کویر دارای اقلیم خشک و بیابانی است و بیشتر بارندگی آن در ماههای آبان تا اردیبهشت صورت می گیرد. هرساله پرندگان مهاجری چون فلامینگو، آنقوت،سرسبز و خوتکا به اب بندهای این منطقه می آیند. پرندگان پارک شامل کبک، تیهو ، زاغ بور، هوبره، انواع گنجشک، سهره، چکاوک، پرستو و انواع پرندگان شکاری از جمله عقاب طلایی، سنقر، سارگپه، شاهین، بحری و دلیجه است. پارک ملی کویر تنها زیستگاه زاغ بور ایرانی است.

جمع بندی:

امیدواریم توانسته باشیم در این مطلب کوتاه در ارتباط با مهاجرت پرندگان توضیحات کافی را داده باشیم و توانسته باشیم پرندگان مهاجر تالاب های ایران را معرفی کرده و در ارتباط با مهاجرت پرندگان به تالاب ها در زمستان به اندازه ی مطلب، اطلاعات منتقل نموده باشیم. نگارنده ی این مطلب، محبوبه مرادعلی زاده، از اعضای انجمن آوای بوم میباشد و حق کپی برای انجمن آوای بوم محفوظ است.

لانه سازی پرندگان

لانه سازی پرندگان پدیده ای شگفت انگیز است که در گونه های مختلف، متفاوت است. لانه سازی پرندگان به عوامل مختلفی از جمله اندازه، رژیم غذایی پرنده بستگی دارد.  موضوع لانه سازی پرندگان در علوم دوم ابتدایی نیز وجود دارد و این بیانگر اهمیت این موضوع است. همان طور که برای بسیاری عجیب است  پرندگان با یکدیگر حرف می زنند ، ممکن است تفاوت در لانه سازی پرندگان نیز عجیب به نظر برسد. جالب است بدانید پرندگان برای لانه سازی از انواع مواد قابل دسترس در طبیعت استفاده می کنند. در این مقاله سعی کرده ایم به انواع لانه پرنده ها اشاره کنیم، پس با ما همراه باشید.

لانه سازی پرندگان

روشی که پرنده ها برای لانه سازی استفاده می کنند به سایز، رژیم غذایی و مکانشان بستگی دارد. همچنین به مواد در دسترس برای لانه سازی و عادتهای اکتسابی تولیدمثل گونه ی پرنده ها ارتباط دارد. برخی از پرنده ها به هیچ وجه لانه نمی سازند، اما از سازه های موجود برای سرپناه و حفاظت از تخم ها بهره مند می شوند. بسیاری از گونه ها برای کارکردهای اولیه ی لانه ها از جمله تخم گذاری و بزرگ کردن جوجه ها لانه می سازند. هر یک از گونه ها عادات لانه سازی مخصوص به خود را دارد، اما بسیاری از پرندگان برای جداسازی تخم ها و جوجه ها، از شکارچیان زمینی، بالاتر از سطح زمین لانه می سازند.

لانه های قوی از افتادن تخم ها و جوجه های تازه به دنیا آمده جلوگیری می کند. همچنین لانه حفاظی برای تخم ها است، زمانی که مادر بر روی تخم ها می خوابد گرمای لازم را فراهم می کند. لانه های معمولی از کناره ها و زیر لانه دارای پوشش هستند. در میان بسیاری از گونه ها، پرنده ماده دارای غریزه برای آماده سازی لانه است. اگرچه، در برخی از گونه ها، پرنده نر کمک می کند یا لانه را می سازد.

پرندگان چگونه لانه می سازند؟

  • پرنده ها برای چگونه لانه ساختن آموزش نمی بینند.
  • پرنده وقتی که اولین لانه اش را می سازد، هرگز حتی سازه ی لانه ای را هم ندیده است.
  • تا آنجا که مشخص است، هر نوع پرنده لانه اش را به سبک خودش می سازد و لانه را به همان خوبی که در بار نخست ساخته، در سالهای آتی نیز می سازد.
  • این کار با غریزه هدایت می شود مانند آنکه هریک از پرنده ها نوعی الگوی ساخته شده دارند.
  • درحالیکه طرح هریک از گونه ها ثابت می ماند، ممکن است برای ساخت لانه مواد مشابه جایگزین شود.

برای مثال، یکبار رکوردی ثبت شد که الیکایی در محل شاخه های بلند و باریک از سنجاق مو استفاده کرده است. لانه ای با چند تخم یا جوجه، زمان حساسی در تاریخ زندگی یک پرنده است. تلفات سنگین اند. آنها قربانی طوفان ها، حوادث، یا هریک از موارد فهرست طولانی پستانداران، مارها و پرندگان شکاری هستند.

جالب است بدانید :

لانه هایی که بر روی زمین اند، مانند لانه ی چکاوک ها و بلدرچین معمولی، برای محافظت در برابر دشمنان، درمیان علف ها مخفی ساخته میشوند. بسیاری و شاید بیشتر پرندگان آوازخوان، لانه های خود را بالاتر از سطح زمین در تکه های خاربن، بیشه های خاردار و کلاف های درخت مو می سازند. این لانه ها به قدری خوب پنهان شده اند که ما به ندرت متوجه می شویم این همسایه های تابستانی را داشته ایم، تا زمانیکه برگها در فصل پاییز می ریزند و لانه ها در معرض دید قرار می گیرند.

پرستوها لانه های بسیار استادانه و جالبی می سازند. آنها در طویله یا زیر پل ها، لانه هایی فنجانی شکل از گِل، بنا می کنند و با پرِ مرغ می اندودند. گلوله هایی از گِلِ مرطوب به محل موردنظرشان فشار می دهند و با پهنای برگ و علف های مرده آن را محکم می کنند. اغلب این اتفاق می افتد که پرستوها هر سال به خانه های قدیمی شان بازمیگردند و فصل بهار را فقط با بهبود و بازسازی خانه هایشان شروع می کنند.

انواع لانه پرنده

انواع لانه های پرندگان شامل تپه ای، خراشیدنی، تراشیدن و گود کردن زمین، حفره ای، فنجانی، آویزان، کروی، نعلبکی، سکویی است. در اینجا انواع لانه های گوناگون را با عکس مشاهده می کنید.

زیرِ زمین لانه تراشیدن   Burrow

لانه های زیرزمینی

بسیاری از پرندگان با خراشیدن زیر زمین، لانه هایشان را خودشان می تراشند در حالیکه برخی از پرندگان از لانه های حفر شده توسط حیوانات دیگر استفاده می کنند. خاک نقش متفاوتی برای لانه ی تراشیدنی ایفا می کند؛ در اینجا، تخم ها و جوجه ها و در اغلب موارد پدر و مادری که روی تخم ها می خوابند در زیرِ زمین پناه گرفته اند.

گونه های متدوالی که زیرِ زمین لانه می تراشند:

ماهی خورک معمولی، سلیم خرچنگ خوار، کبوترهای دریایی، چلچله رودخانه ای و اغلب ماهی خورک ها

White-browed Tits, Burrowing Owls, Burrowing Parakeet, Buff-breasted Paradise Kingfishers, some Crepuscular Petrels and Prions, D’Arnaud’s Barbet, Puffbirds, Puffins, some Megapodes, Motmots, Todies, Miners, Leaftossers.

حفره ای    Cavity

لانه حفره ای

لانه ی حفره ای، معمولا اتاقکی در چوب زنده یا مرده است، اما گاهی اوقات پرنده تنه ی سرخس های خیلی بزرگ یا کاکتوس های بزرگ مانند ساگارو و یا سازه های خشتی و دیگر اشیا قابل تغییر را با منقار خود خالی می کنند. لانه حفره ای از تخم ها در برابر وضعیت آب و هوایی حاد و در برابر بسیاری از شکارچیان محافظت می کند. برخی از گونه ها مانند دارکوب ها، مرغان رنگارنگ و غیره، حفره ها را خودشان حفر می کنند، در حالیکه گونه های دیگر از حفره های طبیعی یا رها شده مانند طوطی ها، چرخ ریسک ها و … استفاده می کنند.

گونه های قابل توجه که در حفره ها لانه می کنند:

دارکوب ها، طوطی ها، چرخ ریسک ها، برخی از ماهی خورک ها، برخی از جغدها، برخی از اردک ها و برخی از مگس گیر ها

Nuthatches, Trogons, Barbets, Bluebirds, Hornbills

فنجانی           Cup

cup nest

لانه های فنجانی شکل از داخل نیم کره و نرم هستند و با تو رفتگی عمیق برای جا دادن تخم ها در آن مناسب اند. آنها معمولا از علف، رسوبات آلی و تعداد کمی از تارِ عنکبوت، گِل و لای و بزاق ساخته شده اند. تار عنکبوت ماده ای بسیار سبک و بسیار قوی و انعطاف پذیر است و به لانه این امکان را می دهد تا هنگام خوابیدن پرنده بر روی تخم ها قالب او را بگیرد (کاهش اتلاف گرما)، سپس برای جوجه های در حال رشد جا باز کند؛ و همچنین چون چسبنده است، به بهم پیوستن لانه به شاخه یا برگی که به آن متصل است کمک می کند.

گونه های رایج که لانه فنجانی می سازند:

بسیاری از گنجشک سانان، تعداد کمی از غیر گنجشک سانان، برخی از مرغ های مگس گیر، برخی از بادخورک ها، تاجداران و چندین سسک جدید در دنیا

Kinglets, Tyrant Flycatchers

نعلبکی یا صفحه ای          Saucer or Plate

لانه نعلبکی

لانه ی نعلبکی شکل یا صفحه ای، اگرچه در ظاهر به لانه ی فنجانی شباهت دارند، اما حداکثر فقط یک تو رفتگی کم عمق برای جا دادن تخم ها دارند.

تپه ای    Mound

لانه تپه ای

برخی از پرنده ها تخم هایشان را برای جوجه کشی دفن می کنند. به این نوع از لانه، تپه ای شکل می گویند. این لانه با استفاده از خاک، شاخه، چوب و شاخ و برگ ساخته می شود. پرندگان تخم هایشان را داخل تپه ای در حال فاسد شدن می گذارند. گرمای تولید شده از این تپه ها، در اثر انبوه حرارت بسیار زیاد کمپوست، تخم ها را گرم میکند تا جوجه شوند.

لانه ی تپه ای چنگر

گونه های شناخته شده که تپه می سازند:

فلامینگو

Horned Coot, Mallefowl and Australian Bush Turkey

سکویی    Platform

لانه نعلبکی

لانه های سکویی سازه های بزرگی هستند، اغلب چندین برابر سایز پرنده ای که آن را ساخته است. به سکوهایی که عقاب ها می سازند Eyries (آشیانه ی مرتفع) می گویند. این لانه های بزرگ اغلب برای سالهای زیادی استفاده می شوند و البته با مواد جدیدی که در هر فصل تولیدمثل اضافه شده است.

گونه های شناخته شده که لانه های سکویی می سازند:

عقاب های ماهی گیر، عقاب ها، اگرت ها

آویزان           Pendant

آشیانه کلونی شکل Red-rumped Cacique (سمت چپ تصویر تنها نشسته است).

لانه های آویزان یا معلق، کیسه های دراز و بافته شده از مواد انعطاف پذیر مانند علفها و الیاف انعطاف پذیر هستند که از یک شاخه آویزان شده اند. چندین گونه پرنده هستند که لانه های آویزان می بافند.

گونه های متداولی که لانه های آویزان می سازند:

شهدخواران

Caciques, Orioles, Oropendolas, Sunbirds and Weavers

تراشیدن و گود کردن زمین     Scrape

بهترین رویکرد و ساده ترین ساخت و ساز لانه گود کردن زمین است. این لانه ها، گودهای سطحی حفر شده بر روی شن، ماسه و خاک نرم یا تنها یک تورفتگی کم عمق در خاک یا پوشش گیاهی است. به طور معمول، این نوع از لانه یک دیواره با عمق کافی دارد که از بیرون غلتیدن تخم ها جلوگیری می کند. گاهی اوقات با مقداری پوشش گیاهی، سنگ های کوچک، تکه های پوسته یا پرَ آراسته می شود. لانه های خراشیده به خصوص در آب و هوای قطبی استفاده می شود تا تخم ها را از بادهای منجمدکننده محافظت کند.

گونه های متداولی که لانه های گودی بر روی زمین یا پوشش گیاهی درست میکنند:

شترمرغ ها، بسیاری از اردک ها، بیشتر پرندگان کنار آبزی، بیشتر پرستوهای دریایی، برخی از شاهین ها، قرقاول ها، بلدرچین، کبک ها، زنگوله بال ها و باقرقره ها

most Tinamous, Lesser Nighthawks and the Red-tailed Tropicbird, Marbled Godwits, Three-banded Courser and Egyptian Plover.

کروی Sphere

لانه ی کروی یک سازه ی مدور است؛ به جز یک سوراخ کوچک که امکان دسترسی می دهد، دور تا دورش کاملا بسته است. یک سازنده ی قابل توجه لانه ی کروی پرنده Thick-billed Weaver است.

 

پرندگان راههای مختلفی را برای ساخت لانه یافته اند. در اینجا نگاهی به چند نمونه برجسته می اندازیم.

لانه لنگری      anchored nest

Grebes با استفاده از برگ ها و گیاهان آبزی، لانه ی لنگری در گیاهانی که بلندتر از پوشش گیاهی اطرافشان اند، می سازند.

Pied-billed Grebe, Podilymbus podiceps

تولید مثل انگلی

برخی از فاخته ها، Cowbirds و دیگر پرندگان انگلی، تخم هایشان را در لانه ی پرندگان دیگر می گذارند و آنها را رها می کنند تا گونه های دیگری جوجه هایشان را بزرگ کنند.

Brown-headed Cowbird      Molothrus ater

Burrow nest

پرندگانی که زیرِ زمین لانه می کنند، اغلب تونل های سنجاب های زمینی و دیگر پستاندارانی که لانه های زیر زمینی دارند را تغییر می دهند.

Burrowing Owl      Athene cunicularia

Burrow nest

کبوترهای دریایی سالهای متمادی همان لانه ی زیرزمینی خود را استفاده می کنند. زمانی که جوجه کاملا پرهایش در آمده، وزنش بیشتر از والدینش است و در لانه رها میشوند. سرانجام پس از یک هفته یا بیشتر لانه را ترک می کند و به تنهایی به سمت دریا پرواز می کند.

Wedge-tailed Shearwater      Puffinus pacificus

پوشش یا استتار لانه

اغلب، لانه ها در جنگلهای بارانی با خزه، گلسنگ و مواد دیگر پوشیده شده اند.

Sunbittern      Eurypyga helias

حفره زیر پوست درخت

دارخزک قهوه ای (Brown Creepers) از جهت لانه کردن در فضای زیر پوستِ درختان غیرمعمول است.

Brown Creeper      Certhia Americana

حفره هایی در ساحل

کَندن حفره های عمیق در سواحل عمودی، فضایی آزاد از شکارچیان را برای شماری از چلچله ها، زنبورخوارها، ماهی خورک ها و دیگر پرنده ها فراهم می سازد.

حفره هایی در سواحل مانند اینها سال به سال استفاده می شوند.

Bank Swallow      Riparia riparia

زنبور خوارهایCarmine ، امنیت سواحل گِلی را برای لانه های کلونی جستجو می کنند.

Carmine Bee-eater      Merops nubicus

لانه صخره ای

لانه های صخره ای در برابر بسیاری از شکارچیان، ایمنی را تامین می کنند؛ اگرچه می توانند در شروع سرگردانی جوجه ها، مخاطره آمیز باشند.

Black-legged Kittiwake      Rissa tridactyla

لانه سازی کلونی

زمین صافِ جزیره ها، مکان امنی برای لانه سازی کلونی باکلان های Brandt’s است.

Brandt’s Cormorant      Phalacrocorax penicillatus

لانه اجتماعی

تعداد فضاهای Social Weaver در لانه اش، به 95 اتاقک تکی هم می رسد.  ممکن است هر اتاق توسط یک جفت و چندین کمک کننده، که معمولا فرزندان بالغ آن جفت اند، مراقبت شود. شاید چندصد پرنده با یک لانه در ارتباط باشد.

Social Weaver      Philetairus socius

Social weavers ابتدا لانه های جمعی خود را با استفاده از علف های خشک بنا می کنند. ممکن است گونه های دیگری از پرندگان و حیوانات کوچک نیز از قسمت هایی از این لانه استفاده کنند.

Social Weaver      Philetairus socius

چندین شترمرغ ماده، تخم هایشان را دریک لانه می گذارند، که بعدا توسط یک ماده و یک نر نگهداری می شود.

Common Ostrich      Struthio camelus

لانه با سقف گنبدی شکل و یک ورودی در کنار

برای ایجاد لانه ای با امنیت در یک کاکتوس یا درخت یوکا، لانه های الیکایی کاکتوسCactus Wren  اغلب شامل یک تونل ورودی طولانی است.

Cactus Wren      Campylorhynchus brunneicapillus

نرهای الیکایی تالابی، لانه های متعددی می سازند و چندین لانه ساختگی استفاده نشده می گذارند برای هر لانه ای که جوجه می آورد.

Marsh Wren      Cistothorus palustris

تراز تخم ها

پرنده های کنار آبزی، طرف تیزتر تخم هایشان را به سمت مرکز تراز می کنند تا برای خوابیدن بر روی تخم ها کمترین فضای ممکن را اشغال کنند.

Semipalmated Plover      Charadrius semipalmatus

لانه ی زمینی

پرنده هایی که روی زمین لانه می کنند، به خصوص در برابر چپاول گربه ها آسیب پذیرند.

Black-and-white Warbler      Mniotilta varia

لانه مرغ مگس خوار

بسیاری از مرغ های مگس خوار تارهای عنکبوت را برای یکجا نگهداشتن لانه جمع آوری می کنند. تعدادی از گونه ها، شامل مرغ مگس خوار Ruby-throated لانه هایشان را با گلسنگ ها تزیین و حتی لانه ای بسیار کوچک را برای دیدن سخت تر می کنند.

Ruby-throated Hummingbird      Archilochus colubris

Minimalist     مینیمالیست

پرستوهای دریایی سفید تنها یک تخم را به طور مستقیم بر روی یک شاخه می گذارند، جاییکه بر روی آن میخوابند و در نهایت جوجه را بزرگ می کنند.

White Tern      Gygis alba

Long-tailed Potoo  یک تخم در انتهای یک تنه درخت شکسته، با تکیه بر استتار برای پنهان کردن آن محل، می گذارد.

Long-tailed Potoo      Nyctibius aethereus

Nest box

شاهین ها نست باکس ها را با دهانه ای بزرگ در یک طرف آن ترجیح می دهند.

Eurasian Kestrel      Falco tinnunculus

لانه در شن و ماسه گرم

Maleos و چندین گونه از scrubfowl ها برای جوجه کشی تخم ها از شن و خاک گرم استفاده می کنند و مدام برای تنظیم درجه حرارت، شن ها را باز آرایی می کنند.

Maleo      Macrocephalon maleo

لانه برگ نخل

بادخورک های Fork-tailed Palm به پرنده های در حال پرواز حمله می کنند تا پرهایشان را برای لانه های ساخته شده از پر و بزاق بقاپند.

Fork-tailed Palm Swift      Tachornis squamata

لانه خورجین مانند

لانه های bushtit ساخته شده از تارهای عنکبوت، شاخه ها، خزه ها، گلسنگ ها و ریشه ها، به خوبی با محیط آمیخته می شوند. این لانه های استادانه برای ساخت از دو تا هفت هفته زمان نیاز دارند.

Bushtit      Psaltriparus minimus

چرخ ریسک پشت بلوطی نر برای جذب یک ماده، ساخت لانه ای را آغاز می کند. سپس ممکن است پرنده ماده لانه را تکمیل کند، در حالیکه پرنده نر ساخت یک لانه ی جدید را برای ماده ای دیگر آغاز می کند. در زمان های دیگر ممکن است پرنده ماده تخم گذاری کند و نگهداری از آنها را به پرنده نر بسپارد، در حالیکه خودش در حال جستجو برای یافتن جفت و لانه ی دیگری است.

Penduline Tit      Remiz pendulinus

لانه بازیافتی

جغدها لانه نمی سازند، اما اغلب لانه پرندگان دیگر را سلب مالکیت می کنند و معمولا پس از آنکه آنها دیگر از لانه استفاده نمی کنند.

Great Horned Owl      Bubo virginianus

سکوهای غیرطبیعی

جغدهای انبار در انبارها و ساختمان ها و همینطور حفره هایی بر روی صخره ها لانه می سازند.

Barn Owl      Tyto alba

چلچله ها بر روی هر سکوی مناسبی که روی سرشان سقف هم باشد لانه می سازند.

Barn Swallow      Hirundo rustica

سکوهایی که به ویژه برای عقاب های دریایی ساخته شده اند، در حال حاضر بخش بزرگی از مقرهای لانه هایشان را تشکیل می دهد.

Osprey      Pandion haliaetus

لک لک های سفید بارها از ساختمان ها به عنوان مکانی برای لانه های چوبی بزرگشان استفاده کرده اند.

White Stork      Ciconia ciconia

در این مقاله تلاش کردیم که شما را با انواع لانه پرنده ها آشنا نماییم. لانه سازی پرندگان یکی از عجایب دنیای حیات وحش و طبیعت است. اینکه هر گونه از پرندگان بر اساس نیازها و مواد قابل دسترس طبیعی یا سایر مواد لانه خود را می سازد بسیار جذاب و بعضا شگفت انگیز است. مدتی است که این مبحث جذاب به کتاب های ابتدایی نیز راه یافته است و مبحثی با عنوان لانه سازی پرندگان در علوم دوم ابتدایی به چشم می خورد و این می تواند خود نشانه ای از جذابیت و لزوم آگاهی این موضوع باشد.