نوشته‌ها

حواصیل سفید بزرگ ؛ عروس زنده رود

آیا تا به حال حواصیل سفید بزرگ را از نزدیک دیده اید؟ آیا می دانید چرا پرندگان مهاجرت می کنند؟ پیشتر در مورد پرندگان مهاجر زاینده رود مطلبی را ارائه نمودیم و راجع به پرندگان مهاجر، این مهمان های دوست داشتنی برایتان گفتیم. در هنگام گذر در حاشیه زاینده رود یا از روی پل های آن، با کمی دقت متوجه حضور پرندگان بزرگ جثه ای خواهید شد که اندازه شان تا یک متر می رسد. این پرندگان زیبا و باشکوه، ” حواصیل سفید بزرگ ” یا ” اگرت بزرگ ” نام داشته و در بیشتر مناطق جهان و ایران، در زیستگاه های آب شیرین نظیر تالاب ها و رودخانه ها یافت می شوند.

حواصیل سفید بزرگ را بیشتر بشناسیم

این پرندگانِ کنار آبزی ، معمولاً به صورت انفرادی در قسمت های کم عمق آب ، بی حرکت در انتظار شکار ایستاده و یا با آرامش و طمأنینه راه می روند. آنها بزرگترین حواصیل های سفید رنگ ایران بوده و به همین دلیل گاهی از سوی مردم با لک لک اشتباه گرفته می شوند !

نر و ماده شبیه به هم بوده و پاها و انگشتان سیاه رنگ ، از دیگر خصوصیات ظاهری آنهاست. منقار نیزه ای شکل ، وسیله مناسبی برای صید ماهی ها و دوزیستان است و رنگ آن  در این فصل به زرد مایل به نارنجی بوده و در زمان زادآوری – یعنی اواخر بهار – به سیاهی می گراید ؛ البته قائده آن به رنگ زرد باقی می ماند.

حواصیل سفید بزرگ یا همان اگرت بزرگ در هنگام پرواز ، همانند دیگر حواصیل ها ، گردن خود را به شکل S نگه داشته و از روبرو به شکل تشدید برعکس دیده می شوند. در صورت دیدن آن ها ، با کمی حوصله و دقت می توانید شانس دیدن نحوه شکار کردنشان را در کنار رودخانه یا آبگیرها داشته باشید یا از مشاهده پرواز با شکوهشان لذت ببرید.

تحلیل صدای پرنده ها چه اطلاعات ارزشمندی به ما می دهد؟

یکی از صداهای شهری که همه ی ما آن را هر روز می شنویم صدای پرنده ها یا در واژه ای بهتر آوای پرندگان در طبیعت می باشد. صدای پرندگان یکی از کلیدهای شناسایی پرندگان محسوب می شود. در واقع پرندگان با صداها و آواهای مخصوص خود با یکدیگر حرف می زنند و ارتباط برقرار می کنند. آوای پرندگان در بین صدای های دیگر حیوانات بیشتر شنیده می شود اما شاید توجه زیادی به آن نکردیم که این آوها دقیقا چه پیامی را انتقال می دهند؟ و این که چگونه می شود آواهای پرندگان در طبیعت را تحلیل کرد؟

پرندگان به دلایل مختلفی از خود آوا تولید می کنند که مکان و زمان در تولید این آوها می تواند بسیار موثر باشد. به طور مثال در فصل بهار پرندگان برای جذب جفت خود شروع به آوازخوانی می کنند و در بعضی اوقات برای دفاع از آشیانه خود در برابر مهاجمان از آوای خود استفاده می کند. کاربرد و تنوع این آواها برای پرندگان بسیار زیاد و پیچیده می باشد. اما سوال اصلی این است که این آواها چه کاربردی برای ما دارند ؟ و اینکه آوای پرندگان برای ما هم پیغامی دارند؟

امروزه با پیشرفت تکنولوژی ابزارهای متفاوتی وجود دارد که می تواند با استفاده از آن ها پرندگان را با صدای آن ها شناسایی کرد و همینطور ابزاری وجود دارد که ضبط و تحلیل صدای پرندگان برای ما بسیار آسان کرده اند.

چرا صدای پرندگان را تحلیل می کنیم؟

صدای پرندگان در بین صدا دیگر موجودات قابل در دسترس است برخوردار است. با توجه به اینکه پرندگان از تنوع گونه ای بیشتری در بین جانوران برخوردار هستند لذا تنوع آوایی بیشتری را در بین پرندگان شاهد هستیم. دلیل دیگری که تحلیل صدای پرندگان امروزه مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته تاثیر گذاری تغییرات مکانی و زمانی بر صدای پرندگان است که همین عامل باعث می شود ما در زمان ها مختلفی آواهای مختلفی را از پرندگان بشنویم.

چه اطلاعتی را می توان با استفاده از تحلیل صدای پرندگان به دست آورد؟

در سال های اخیر پژوهشگران توانسته اند اطلاعات بسیار ارزشمندی را از تحلیل صدای پرندگان به دست آورند. با تحلیل صدای پرندگان می توان کیفیت زیست محیطی مناطق شهری و زیستگاه های طبیعی را ارزیابی کرد. شاید برایتان جالب باشد که می توان با استفاده از تحلیل صدای پرندگان به تغییرات اقلیمی پی برد. در سال های اخیر به دلیل گرم شدن زمین مهاجرت پرندگان دچار تغییر زمان بندی شده لذا همین عامل باعث ایجاد تغییرات در آواهای پرندگان شده است.

کاربرد تحلیل صدای پرندگان برای پرنده نگران

یکی از کاربرد های مهم تجزیه و تحلیل صدای پرندگان شناسایی گونه های مختلف پرندگان و رفتارشناسی پرندگان می باشد (در اینجا تاکید بر پرندگان خشکی زی و آوازخوان است). شاید شما علاقه مند باشید یک پرنده نگر بشوید و توانایی شناسایی پرندگان محیط اطراف خود را داشته باشید و رفتار آن ها را بیشتر بدانید و درک کنید لذا شما بدون هیچ نیازی به دوربین دوچشمی و دروبین عکاسی می توانید با استفاده از ضبط و تحلیل صدای پرندگان آن ها را شناسایی کنید اما چطور می توان بدون هیچ دورینی و مشاهده پرندگان را شناسایی کرد ؟

امروزه دستگاه های مختلفی برای ضبط پرندگان وجود دارد که بعضی از این دستگاه شامل میکرفون هایی هستند که به تلفن همراه متصل شده و بعضی دیگر به ضبط کننده های صدا متصل می شوند. دستگاه هایی نیز طراحی شده که شما می توانید با نصب آن در مناطق شهری و زیستگاه های طبیعی صدای پرندگان در طول روز با بالاترین کیفیت ممکن ضبط کنید. نرم افزارهای مختلفی برای گوشی و سیستم های کامپیوتری طراحی شده که بتوان با آن صدای پرندگان شناسایی و تحلیل کرد. الگوهای طیفی صدای پرندگان مهمترین عامل شناسایی انواع گونه های پرندگان می باشد. شما می توانید با استفاده از کلیدهای مختلفی که برای صدای پرندگان وجود دارد پرندگان اطراف خود را با کمک از آوهای آن های شناسایی کنید حتی می توانید به این موضوع پی ببرید که پرندگان با آوایی که تولید می کنند چه پیامی را منتشر می کنند.

تحلیل پرندگان بر چه اساسی صورت می گیرد؟

تحلیل صدای پرندگان بر اساس ویژگی های اکوستیک پرندگان صورت می گیرد. که این ویژگی ها شامل شدت صوتی آوای پرنده، فرکانس صوتی پرنده و زمان آوایی پرنده می باشد. بر اساس این سه ویژگی آواهای پرندگان توسط نرم افزارهای مختلف مورد تجزیه و تحلیل قرار میگیرند.

آوای پرندگان به عنوان شاخص کیفی محیط زیست

شاید برای شما غیرقابل درک باشد که از روی تحلیل صدای پرندگان می توان به کیفیت و مخاطرات محیط زیستی مناطق زیستگاهی پی برد. نتایج پژوهش هایی که بر روی صدای پرندگان انجام شده نشان می دهد آوای پرندگان شاخص بسیار مناسبی برای ارزیابی کیفیت محیط زیست مناطق شهری و زیستگاه های طبیعی است. در واقع از روی تحلیل صدای پرندگان می توان به ارزیابی تنوع زیستی پرندگان، ارزیابی تغییرات اقلیمی، ارزیابی آلودگی های صوتی، ارزیابی تغییرات ساختارهای لکه های کاربری ها و ارزیابی مخاطرات محیط زیستی پرداخت که در نهایت به کیفیت محیط زیست هر زیستگاه پی برد.

پیش بینی آلودگی های صوتی مناطق شهری با استفاده از تحلیل صدای پرندگان

به دلیل توسعه شهرنشینی کاربری های مختلفی نیز ایجاد شده. کاربری هایی مانند مراکز صنعتی که بیشترین آلودگی های صوتی را در شهرها تولید می کنند. این آلودگی های صوتی روی صدای پرندگان تاثیر بسزایی داشته است. به صورتی که این آلودگی ها باعث شده نوع و تنوع صدای پرندگان شهری با پرندگان مناطق زیستگاهی متفاوت باشد. تحقیقات نشان می دهد پرندگان شهری برای مقابله با آلودگی صوتی از آواهایی استفاده می کنند که فرکانس و شدت صوتی بیشتری داشته باشد. حتی این تحقیقات نشان داده است پرندگان شهری در زمان هایی که آلودگی صوتی در بالاترین حد خود است تمایل کمتری به آوازخوانی و تولید آوا دارند. لذا امروزه پژوهشگران با استفاده از ضبط و تحلیل صدای پرندگان توانسته اند آلودگی های صوتی را در مناطق شهری پیش بینی کنند و تاثیرات آن را بر رفتار پرندگان مورد بررسی قرار دهند.

پیش بینی تغییرات تنوع زیستی پرندگان با استفاده از تحلیل صدای پرندگان

با توجه به اینکه اکثر پرندگان برای ارتباطات خود از آوا استفاده می کنند و همینطور هر پرنده ای آوای مخصوص خود را دارد می توان تنوع زیستی بسیاری از مناطق شهری و غیر شهری را براورد کرد. امروزه روش های مختلفی برای براورد تنوع زیستی پرندگان است ولی بهترین روشی که می توان از آن برای تغییرات تنوع زیستی استفاده کرد تجزیه و تحلیل صدای پرندگان می باشد. در این روش می توان حتی پرندگان شبزی مانند جغد ها را هم شناسایی کرد. با توجه به اینکه پرندگان در فرکانس های مشخصی آوازخوانی می کنند تحلیل این صداها با سهولت رو به رو می شود. در بعضی اوقات نیز می تواند با تحلیل این آوها ورود گونه های مهاجم را نیز مورد تشخیص داد.

 

 

در نهایت می توان با تجزیه و تحلیل صدای پرنده ها در طبیعت یا در واقع همان آوای پرندگان در طبیعت و دیگر گونه های جانوری مدیریت بهتری را برای مناطق شهری و زیستگاه های طبیعی درنظر گرفت. همین طور می توان تغییرات کیفی زیست محیطی زیستگاه ها را در آینده پیش بینی  و برای بهبود کیفیت زیست محیطی مناطق تصمیم گیری های بهتری انجام داد.

پرنده نگری در صنعت گردشگری

ایران کشوری با ارزش در توسعه گردشگری است. اما ما چقدر بخش های گردشگری ایرانگردی را میشناسیم؟ پرنده نگری یا Birdwatching چیست؟ اگر طبیعتگرد هستید  یا در گردشگری طبیعت گردی فعالیت میکنید و به دنبال یک تفریح خاص و تجربه ایی عالی میگردید حتما پرنده نگری را امتحان کنید. برای آشنایی بیشتر در این مطلب همراه ما باشید.

پرنده نگری چیست؟

گردشگری یا توریسم, شاخه های بسیار زیادی دارند مانند: گردشگری سلامت, گردشگری خرید, گردشگری تاریخی و از مهم ترین آنها, گردشگری طبیعت را میتوان نام برد. پرنده نگری یکی از زیر شاخه های توریسم طبیعت است.
پرنده نگری, تفریحی ست که شما به دنبال پرندگان میگردید و آنها را شناسایی میکنید.
لذت کاووش در طبیعت برای انسان از زمان های گذشته تا به امروز وجود داشته است. در این تفریح وسایلی نیز به شما کمک میکنند که بهتر ببینید و شناسایی کنید.

  •  دوربین های دو چشمی و تلسکوپ
  •  کتاب های راهنمای پرندگان ( برای شهر یا کشور)
  • دفترچه ثبت

صنعت گردشگری و پرنده نگری

بی شک توسعه صنعت گردشگری یکی از عوامل مهم پیشرفت اقتصادی و فرهنگی در کشور های توسعه یافته است.
سازمان گردشگری جهان (UNWTO) اعلام کرده است که ایران رتبه ششمین توان بالقوه جذب گردشگر را دارد. پس بهترین راه, استفاده از این پتانسیل است!!
اقلیم ها و اکوسیستم های متنوع در ایران زمینه خوبی برای گردشگری طبیعت ایجاد کرده است. کشور ایران با بیش از 550 گونه پرنده, یکی از مقاصد مهم برای توسعه صنعت گردشگری و کسب درآمد میباشد.

در کشور های دیگر؛ از جمله استرالیا در سال 2006 حدود 2.2 میلیون نفر از گردشگران بین المللی و 2.5 میلیون گردشگر داخلی در فعالیت های گردشگری مانند پرنده نگری شرکت کرده اند.
دیگر در دنیا, پرنده نگری یک تفریح علمی نیست و وارد مراحلی فراتر از آن و در روزمرگی افراد شده است, به طوری که در بسیاری از کشورها پرنده نگری را راهی برای آرامش و بهبود بیماری میدانند.

روش های توسعه پرنده نگری

کشور ایران هر آنچه که برای توسعه صنعت پرنده نگری نیاز است را دارد اما زیر ساخت های آن مانند دیگر شاخه های گردشگری ضعیف است.
مهم ترین مواردی که میتواند به توسعه گردشگری پرنده نگری کمک کند موارد زیر است:

  • کیفیت حفاظت و پایداری وضعیت زیستگاه پرندگان
  • به روز رسانی لیست پرندگان بومی و مهاجر کشور
  •  گردآوری اطلاعات و تلاش برای حفاطت از پرندگان اندمیک (انحصاری) کشور
    نکته: زاغ بور تنها پرنده اندمیک کشور ایران است.
  • آموزش راهنمایان تخصصی پرنده نگری
  • آموزش عموم برای شناخت بهتر پرندگان و تشویق به حفاظت آنها
  •  و موارد بسیار دیگری

تمامی این موارد میتواند کشورمان را به توسعه پرنده نگری و در نهایت توسعه پایدار که هدف بزرگ صنعت گردشگری است, برساند.

اهمیت پرنده نگری

پرنده نگری بی شک اهمیت بسیاری دارد. مخصوصا در این زمان که در کشور های دیگر میتوانیم به راحتی نتایج مثبت این فعالیت را ببینیم و
بهتر به این کودک نوپا در کشورمان پر و بال بدهیم.

جمع آوری اطلاعات:

یکی از تاثیرات مهم پرنده نگری, اطلاعاتی است که هر فرد پس از هر برنامه خود به دست می آورد.
هر پرنده نگر نام پرنده, وضعیت ضاهری, نوع زیستگاه و زمان را در دفترچه خود ثبت میکند.
این اطلاعات نه تنها شناخت افراد را به حیات وحش بیشتر میکند که میتواند تغییرات زیستگاه و تاثیر آن بر حیوانات را بررسی کند.
از طرفی دانستن این اطلاعات, خصوصا تعداد پرندگان میتواند به پروژه های حفاظتی نیز کمک کند. بنابراین مقصد گردشگری پایدارتری نیز ایجاد میشود.

به طور مثال در سال 2018 مطالعه ایی با استفاده از اطلاعات سایت eBird (سایت ثبت پرندگان توسط پرنده نگر ها) متوجه کاهش جمعیت گونه ای بسیار مهم در یک منطقه شدند.
در ادامه با استفاده از این اطلاعات, دلایل کاهش جمعیت مشخص شد و حافظان آن منطقه به دنبال راه هایی برای حفاظت بیشتر این پرندگان و احیای جمعیت آنها بودند.

ارتباط انسان و حیات وحش:

یکی از بهترین تاثیرات پرنده نگری ارتباطی است که افراد با حیات وحش محیط زیست اطراف خود برقرار میکنند. اگر یک یا دو بار پرنده نگری را امتحان کرده باشید بعد از آن بی شک از لحظه خروج از خانه تا برگشت به دنبال پرندگان میگردید.
یک مطالعه در سال 2015 در آمریکا نشان داده است افرادی که 4 الی 5 بار پرنده نگری را امتحان کرده باشند رفتار های حفاظتی بیشتری از خود نشان میدهند.
بنابراین نتیجه یک تفریح میتواند فعالیت حفاظتی طولانی مدت در پیش داشته باشد.

 سلامت روان و فیزیک افراد:

زمانی که شما کاناپه خانه خود را رها کنید و به کاووش در محیط های طبیعی مشغول باشید, بی شک فیزیک خود را در راه سلامتی قرار داده اید. طبق یک مطالعه انجام شده, پرنده نگری میتواند به سلامت روان افراد کمک شایانی داشته باشد.
افزایش تمرکز, بهبود حافظه و افزایش اعتماد به نفس از نتایجی است که طبق تحقیقات برای پرنده نگری به دست آمده است.

  • و موارد دیگری مانند: رشد اقتصادی, درمان اختلالات حیوان آزاری در کودکان و غیره را میتوان از نتایج و تاثیرات پرنده نگری دانست.

کلام آخر

حال که میدانیم پرنده نگری چیست و با تاثیر آن بر صنعت گردشگری و افراد آشنا شدیم, امید داریم روزی توسعه پایدار در این شاخه را در کشور عزیزمان ایران مشاهده کنیم. اگر علاقه مند به شرکت در برنامه های تفریحی پرنده نگری هستید و یا میخواهید در راستای حفاظت از پرندگان گام بردارید با انجمن آوای بوم در تماس باشید.

سهره پرنده ای از خانواده گنجشک سانان

با خانواده سهره چه میزان آشنایی دارید؟ ممکن است اسم سهره طلایی را بیشتر از سایر هم خانواده هایش شنیده باشید. سهره پرنده ای است که در راسته‌ی گنجشک‌سانان طبقه‌بندی می‌شود. همانطور که سنگ چشم نیز یکی دیگر از گنجشک سانان است. سهره پرنده ای است زیبا و خوش آواز، بنابراین یکی از خطراتی که او را تهدید می کند، زندگی در اسارت است. حتی عده ای تصور می کنند سهره قناری است! اما به راستی در باغ وحش ها چه می گذرد؟ افزایش جاده ها تهدیدی دیگر برای پرندگان است. این مقاله در جهت افزایش آگاهی شما نسبت به سهره پرنده خوش رنگ در خانواده گنجشک سانان تهیه شده است.

سهره ها

همانطور که گفته شد، سهره پرنده ای از راسته ی گنجشک سانان است. تعداد گونه‌های شناخته شده‌ی این تیره در ایران شامل 17 گونه است که با طرح‌ها و رنگ‌های خیره‌کننده، اعجاب‌انگیز و متنوع از یکدیگر متمایز می‌شوند. طرح و رنگ در تمامی این گونه‌ها در نهایت زیبایی و خلاقیت تکامل یافته است بطوریکه طیف وسیعی از رنگ‌های بسیار تماشایی از نارنجی تا سبز فسفری و آبی آسمانی تا صورتی و قرمز را شامل می‌شود. اندازه‌ی اغلب این گونه‌ها از انتهای دم تا سر منقارشان بین 12 تا 16 سانتمیتر است بجز 2 گونه که 18 و 21 سانتی متر طول دارند. سهره‌ها دانه‌خوار هستند و معمولا به غیر از دوران زادآوری در بقیه سال زندگی اجتماعی دارند.

زیستگاه

تنوع گونه‌ در این تیره از پرندگان باعث گردیده اقلیم‌های گوناگونی میزبان این پرندگان زیبا باشند و در سراسر ایران از سواحل دریاها تا مناطق بیابانی و کوهستانی و جنگل‌ها و بیشه ها و رودخانه‌ها و حتی شهرها هر یک به فراخور حال و شرایط خویش، برخی در بهار و در زمان زادآوری و برخی دیگر برای زمستان‌گذرانی پذیرای این پرندگان خوش رنگ و خوش آواز هستند.

انواع سهره

اسامی سهره‌ها تا حدودی گویای شکل و شمایل آنهاست که شامل :

  1. سهره سیاه
  2. سهره نوک بزرگ
  3. سهره دمگاه سفید
  4. سهره نوک قیچی
  5. سهره گُلی
  6. سهره خاکی
  7. سهره مغولی
  8. سهره صورتی
  9. سهره بال سرخ
  10. سهره سینه سرخ
  11. سهره کوهی
  12. سهره زرد
  13. سهره سبز
  14. سهره سرسیاه
  15. سهره پیشانی سرخ
  16. سهره جنگلی
  17. و سهره طلایی

است. سهره‌ها همچنین آوازه‌خوان‌های قهاری نیز هستند و برخی از گونه‌هایشان در بهار آهنگ طبیعت را بسیار دلنشین می‌کنند.

خوش آوزای؛ تهدید یا فرصت؟!

آواز زیبا، طرح و رنگی تماشایی و اندازه‌ی کوچک این پرندگان در برخی از گونه‌ها باعث گردیده که بیشتر از سایر پرندگان برای نگهداری در اسارت به دام بیفتند به همین دلیل دایره‌ی ترس‌شان در مناطقی که پرنده‌آزاری و به اسارت درآوردن پرندگان سابقه طولانی دارد، بسیار بزرگ است و دیدن آنان بسیار سخت.

متاسفانه در ایران که نگهداری از پرندگان وحشی از قدیم رایج بوده و به امری عادی تبدیل شده، برخی از گونه‌های سهره‌ها از جمله سهره طلایی به تعداد بالا به اسارت در می‌آیند و از قفس‌های کوچک سر در می‌آورند. برای به دام انداختن این پرندگان زیبا دام‌های مخصوصی ابداع گردیده که با قرار دادن آن در طبیعت به راحتی این پرندگان را به دام می‌اندازند. برخی افراد با اشاره به آواز زیبای این پرندگان اقدام به درهم‌آمیزی این گونه‌ها با پرندگان خانگی و قفسی می‌کنند تا گونه‌های جدیدی برای تطابق با زندگی در اسارت و دارا بودن آواز منحصر به فرد ایجاد شود لیکن هرگز این تلاش‌ها با موفقیت همراه نبوده است.

بهتر است بدانیم :

سهره پرنده هایی وحشی هستند که به هیچ روی قادر به ادامه حیات دراز مدت در اسارت نیستند. سهره‌هایی که به اسارت در می‌آیند دچار افسردگی و استرس مزمن گردیده و به بیماری‌هایی که به نوع عادات تغذیه‌ای و برخی رفتارهای دیگر مرتبط هستند دچار می‌شوند و سرانجام در اسارت می‌میرند. علاقمندان به طبیعت برای تماشای این پرندگان زیبا و آزاد، می‌توانند به انجمن‌های پرنده‌نگری بپیوندند و همراه با تورهای پرنده‌نگری به طبیعت رفته و این پرندگان زیبا را در محیط طبیعی خود ببینند و با آوازشان روح خود را جلا بخشند و از آن ها تصویری به یادگار ثبت کنند.

پرنده چیست ؛ ساختار بدن پرندگان

به ­طور کلی، همه ­ی ما تا حدی پرندگان را می ­شناسیم. اما آیا به راستی با ساختار بدن پرندگان نیز آشناییم ؟ این آشنایی از کودکی آغاز و به احتمال زیاد با مشاهده روزانه این موجودات در اطرافمان گسترش یافته است. ما آن­ ها را مشاهده می ­کنیم، می ­شماریم، گاهی به اشتباه به آن ­ها غذا می­دهیم، ممکن است در گشت­ هایمان برخی از آن ­ها را شناسایی و حتی فهرست کنیم. در مطالب پیشین درمورد پرنده نگری ، کلیدهای شناسایی پرندگان ، چگونگی غذادهی به پرندگان ، راز مهاجرت پرندگان و برترین ها در دنیای پرندگان تلاش کردیم دانش شما در این زمینه را افزایش دهیم. ممکن است شاخص هرکدام از ما برای قرار دادن این موجودات در گروه پرندگان متفاوت باشد.

برخی داشتن پر، برخی دیگر پرواز کردن یا داشتن منقار را برای این انتخاب در نظر بگیرند. اما به راستی به­ لحاظ علمی پرنده چیست و ساختار بدن پرندگان چگونه است؟

ساختار بدن پرندگان

مهره ­دار ( Vertebrates )

پرندگان نیز مانند پستاندران دارای ستون فقرات هستند. نکته­ی قابل توجه این است که ساختار اسکلتی پرندگان برخلاف سایر مهره­دارن دارای حفره­ها و شکاف­هایی است که باعث سبک­تر شدن استخوان­ها می­شود. این ساختار به پرنده کمک می­کند که بهتر پرواز کند.

پر ( Feather )

پر پرندگان

بدن تمامی پرندگان از پر پوشیده شده است. این یکی از اصلی ترین ویژگی پرندگان است که آن ­ها را از سایر جانوران متمایز می­ کند. پرها از کراتین ، سایر پروتئین ­ها و رنگ­دانه­ هایی که منعکس کننده نور است، تشکیل شده است. پرها کاربردهای متفاوتی دارند. تعدادی از پرها جنبه زینتی دارند و در فصول جفت ­گیری برای جذب جنس ماده مورد استفاده قرار می ­گیرد. تعدادی وظیفه کنترل پرواز را به­ عهده دارند و پرهای پایینی پرنده، اغلب نقش عایق را بازی می ­کنند. پرندگان حداقل یک­ بار در سال پرهای خود را از دست می ­دهند که به این عمل پرریزی می­ گویند.

منقار ( Bill )

bill

همه پرندگان دارای یک برآمدگی استخوانی از جنس کراتین هستند که دها نشان را می ­سازد. منقار پرندگان براساس نوع تغذیه ­ای که دارند متفاوت است. همچنین بسیاری از پرندگان از منقار خود برای حفاری، آماده سازی لانه، حمل مواد مختلف و گاهی حتی به­ عنوان سلاح دفاعی استفاده می­ کنند.

بال­ ها ( Wings )

رقص پرندگان

یکی دیگر از مشخص ­ترین خصوصیات پرندگان بال است. پرندگان از بال­ های خود علاوه بر پرواز برای شنا کردن و نمایش تهدیدات استفاده می ­کنند. نقش دیگر بال­ ها، رقص­ هایی است که هر پرنده برای جلب جنس ماده در فصول جفت­ گیری اجرا می­ کند. اندازه و شکل بال ­ها به نوع پرواز و نشان­ های بال برای شناسایی، در گونه های مختلف، متفاوت است.

پا ها ( Bipedal )

همه پرندگان دارای دو پا هستند که برای دویدن، پیاده روی، پرش یا فرودآمدن استفاده می ­شود. طول و شکل پاها باتوجه به نوع گونه تکامل یافته است. به طور مثال پرندگان آب­زی دارای پاهای باریک و بلند و مناسب برای حرکت در آب­ های عمیق هستند، در حالی که پرندگان شکاری دارای پاهای ضخیم­ تر و قدرتمندتری برای گرفتن طعمه هستند.

خون­گرم ( Warm-blooded )

همه­ ی پرندگان خون ­گرم هستند، این بدان معنی است که گرمای بدن خود را تولید می ­کنند و برای حفظ دمای بدن خود به محیط اطرافشان وابسته نیستند و حتی در هوای سرد هم بدن­شان گرم است. این در حالی است که به ­نظر می­ رسد وقتی خود را در معرض آفتاب قرار می­ دهند قصد گرم کردن خود را دارند، در صورتی که آفتاب گرفتن­ شان دلایل مختلفی دارد.

متابولیسم بالا ( High Metabolism )

پرندگان دارای متابولیسم بالا و شگفت­ انگیزی هستند. به گونه­ ای که به سرعت غذا را به انرژی قابل استفاده تبدیل می­ کنند. به طور مثال در برخی از گونه­ ها هنگامی که در مهاجرت هستند و مسافت زیادی را پرواز می ­کنند، انرژی خود را در قدرتمند کردن بال­ ها مصرف می­ کنند و زمانی که به مقصد رسیدند انرژی خود را در پاها ذخیره می ­کنند تا بهتر بتوانند شنا کنند.

تخم­ گذار ( Egg-laying )

تمامی پرندگان تخم­ گذار از نوع آمینوتیک هستند. تخم آمینوتیک به این معنی است که پوسته سخت و غشای پر منفذی دارد که امکان جابجایی اکسیژن و دی­اکسیدکربن را فراهم می ­کند. حقیقت جالب در مورد تخم ­های آمینوتیک این است که این تخم ها خشک نمی ­شوند، به همین دلیل پرنده می­ تواند در محیط ­های خشک روی آن ­ها بخوابد. شکل و اندازه تخم پرندگان، تعداد تخم ­های گذاشته شده در هر دوره، زمان جوجه کشی لازم و وضعیت جوجه ­های جوجه کشی براساس هر گونه متفاوت است.

جهت یابی ( Navigation )

پرندگان مهاجر و غیر مهاجر به طور یکسان مهارت جهت یابی دارند. در مورد گونه­ های مهاجر، این مهارت آن ­ها را قادر می­ سازد که سالانه صدها یا هزاران کیلومتر را در شرایط متغیر جغرافیایی و جوی طی کنند، اما هر سال در مکان مشخصی استراحت کنند و ساکن شوند. این درحالی است که مهارت جهت یابی در گونه­ های غیرمهاجر برای پیدا کردن منابع غذایی و یا مکان مناسب لانه سازی نمایان می شود.

حقایق جالب در مورد پرندگان:
  • پرندگان آب زی نمی­ توانند رنگ آبی را ببینند.
  • بعضی اوقات کرکس ­ها آنقدر غذا می ­خورند که نمی­ توانند پرواز کنند.
  • یک شترمرغ می ­تواند با تقریبی سرعت 70کیلومتر در ساعت (2/69 کیلومتر در ساعت) بدود و به اندازه تقریباً 3متر (274 سانتی ­متر) رشد کند.
  • هامینگ ­برد (Hummingbird) می­ تواند به عقب پرواز کند، اما نمی ­تواند راه برود.

همانطور که در بالا گفته شد رقص پرندگان در فصل جفت گیری نقش اساسی در حفظ و بقاء حیات پرندگان دارد. همچنین بال ها و پر ها در اجرای این رقص بسیار حائز اهمیت هستند. این مقاله در جهت افزایش دانش و آگاهی شما نسبت به ساختار بدن پرندگان تهیه شد و در پایان تعداد کمی از شگفتی های دنیای پرندگان را با شما در میان گذاشتیم.

واقعیت­ هایی جالب درباره عقاب­ های ایران و جهان

آیا با انواع عقاب های ایران آشنا هستید؟ عقاب ­ها از جمله پرندگانی هستند که دیدن آن ها چندان آسان نیست اما در عین حال از زیبایی خاصی برخوردار هستند اما آیا واقعا عقاب ­ها به ویژه عقاب های ایران را می­شناسیم؟ در گذشته درمورد اینکه اسکلت بدن پرندگان چگونه است و برترین های دنیای پرندگان صحبت نمودیم. همچنین مطالبی چون بویایی در پرندگان ، بینایی در پرندگان ، استراتژی پرندگان در سرما و گرما ، آیا پرندگان با یکدیگر صحبت می کنند را منتشر نمودیم. در این مقاله قصد داریم شما را بیشتر با عقاب ها به خصوص عقاب های ایران آشنا و آگاه کنیم.

واقعیاتی از عقاب ها در جهان

در این متن تلاش کرده ­ایم تا واقعیاتی جذاب درباره عقاب­ ها را برای شما بازگو کنیم:

  1. در دنیا بیش از 60 گونه مختلف عقاب وجود دارد که حدود 40 گونه آن ها در آفریقا زندگی می ­کنند.
  2. عقاب نشانه قدرت، آزادی و برتری است.
  3. حداکثر سرعت عقاب­ ها چیزی بین 65 تا 160 کیلومتر بر ساعت است.
  4. عمر عقاب­ ها چیزی بین 14 تا 28 سال است.
  5. اندازه طول دو سر بال عقاب فلیپینی بالغ می ­تواند تا 2.5 متر هم باشد آن­ ها می ­توانند آهو و میمون نیز شکار کنند.
  6. وزن بدن عقاب­ های بالغ چیزی حدود 220 گرم تا 11 کیلوگرم است.
  7. بلندی قامت عقاب­ ها چیزی حدود 29 تا 120 سانتی­ متر است.
  8. در سال 1782 بطور رسمی عقاب سر سفید نشان ملی کشور آمریکا شد.
  9. قدرت بینایی بعضی از عقاب­ ها 200,000 برابر بهتر از انسان ­هاست آن­ها می ­توانند یک خرگوش را از فاصله 3 کیلومتری ببینند.
  10. بزرگ­ترین شکار ثبت شده توسط یک عقاب یک آهوی 37 کیلویی بود این آهو را یک عقاب جنگی یا martial eagle شکار کرد وزن شکار 8 برابر بیش­تر از شکارچی بود.
  11. عقاب ماده 35 روز یا بیش­تر از تخم­ هایش مراقبت می ­کند و لانه را به ­هیچ عنوان ترک نمی­ کند، این وظیفه عقاب نر است که در این مدت برایش خوراک تهیه کند.
  12. عقاب حیوان ملی آلمان و 25 کشور دیگر جهان مثل زامبیا، اتریش، یمن، مکزیک، قزاقستان، آلبانی و … است.
  13. عقاب­ های سر سفید می ­توانند در فاصله 3000 متری از سطح زمین نیز پرواز کنند.
  14. وزن آشیانه بعضی از عقاب­ های بزرگ حدود 900 کیلوگرم است.
  15. در سال 2007 نام عقاب سر سفید به­ عنوان آخرین گونه در معرض خطر انقراض اعلام شد از سال 1972 تا به­ حال شکار این عقاب ممنوع است.

عقاب ­های ایران

در ایران حدود 11 گونه عقاب زندگی می ­کند که در زیر به آن­ ها اشاره شده است:

  1. عقاب دریایی دم سفید (White-tailed Eagle)

White-tailed Eagle

عقاب دریایی دم‌سفید چهارمین عقاب بزرگ دنیا است. این پرنده ۶۹ تا ۹۲ سانتی ­متر طول دارد و وزنی حدود 4تا 6 کیلوگرم دارند. از پرندگان، تا اندازه اردک و از پستانداران تا اندازه گوزن‌های متوسط را می­ تواند شکار کند از لاشه‌ها و ماهی­ ها نیز تغذیه می­ کند. زیست­گاه این پرنده سواحل سنگی، دریاچه‌های بزرگ و آب‌های دور دست داخل خشکی است. او آشیانه‌اش را روی پرتگاه ­ها، صخره‌های بلند، روی درخت‌های بزرگ و گاهی نیز روی زمین می سازد.

  1. عقاب دریایی پالاس (Pallas’s Fish Eagle)

Pallas's Fish Eagle

عقاب دریایی پالاس 61 تا 88 سانتی‌متر است؛ به طور کلی عقاب دریایی پالاس از لحاظ رفتار و طرح کلی بدن شبیه عقاب دریایی دم سفید است. پرهای پروازش به رنگ تیره و انتهای آن سیاه رنگ است. این پرنده از حیوانات آب زی، که به آسانی شکار شده و همچنین کلاغ سیاه تغذیه کرده و گاهی نیز به منظور تهیه ­ی آسان غذا در اطراف نواحی مسکونی پرسه می ­زند.

  1. عقاب طلایی (Golden Eagle)

Golden Eagle

عقاب طلایی یکی از بهترین پرندگان از لحاظ شکار در نیم‌کره شمالی شناخته شده‌است. اندازه اش 75 تا 83 ساتی متر است. عقاب طلایی در مناطق کوهستانی به شکار می ­پردازد و از ارتفاع خیلی کم به طعمه حمله می ­کند ، در هنگام بالباز اوج‌گیری بال­ ها را به شکل ( V ) و کاملا به جلو نگه می­ دارد.
این پرنده جزو پرندگان مهاجر ایران است و خیلى کم به صورت بومى یا تولیدمثل کننده دیده مى­ شود. این پرنده در معرض خطر انقراض نیست ولى جمعیتش کم است چون نسبت به تغییرات محیطى به ویژه آلودگى ها حساس است. این مساله در مورد سایر پرندگان شکارى نیز صدق مى­ کند، بنابراین شاخص آلودگى ­ها محسوب مى­ شوند.

عقاب طلایی، در حالت وحشی، بالای 30 سال و در اسارت، بیش از 46 سال عمر می‌كند. عقاب طلایی، به عنوان پرنده‌ای شكارگر، رژیم غذایی متنوعی از حیوانات زنده و مرده دارد که عمدتاً شامل پستانداران كوچكی نظیر خرگوش، سنجاب، موش خرما و راسو است و به میزان كمتر، پرندگانی مثل باقرقره، زاغی و كبوتر، خزندگان (لاك‌پشت و مار) و ماهیان را شامل می‌شود. محل زندگی او کوه­سارهای کم گیاه و خشک و گاهی جنگل‌های کوهستانی، صخره‌های ساحلی و دشت‌ها  است.

  1. عقاب شاهی (Eastern Imperial Eagle)

Eastern Imperial Eagle

اندازه عقاب شاهی شرقی 77 تا 82 سانتی‌متر است. عقاب شاهی شرقی (شاه باز شرقی) عقابی ست بزرگ و نسبتا پرجثه به همین علت آرام و کند حرکت است. این پرنده در دشت های باز با درختان بلند و جنگل های کوهپایه ای و در زمستان، در باتلاق های نواحی استپی به سر برده و روی درختان بلند و دور افتاده آشیانه می­ سازد. در ایران زمستان­ ها نسبتا فراوان است و به تعداد اندک تولید مثل می­ کند.

  1. عقاب خال­دار بزرگ (Greater Spotted Eagle)

Greater Spotted Eagle

این عقاب بزرگ 65 تا 72 سانتی‌متر است بال­ هایش به‌طور نسبی پهن‌تر از بال‌های عقاب طلائی است.  حرکات عقاب تالابی کند است و پرنده‌ای است درخت ‌دوست و معمولا نزدیک دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و مرداب­ ها دیده می ­شود. روی درخت‌ها یا بوته‌های جنگل آشیانه می سازد.

  1. عقاب خال­دار کوچک (Lesser Spotted Eagle)

Lesser Spotted Eagle

عقاب خال­دار کوچک 60 تا 65 سانتی‌متر است.  عقاب جنگلی خیلی شبیه عقاب خال­دار بزرگ است ولی اندکی کوچک­تر است. نظیر عقاب تالابی، هنگام بال­باز روی سر بال ­هایش را رو به پایین نگاه می ­دارد و گاه ­گاهی در جا بال می­ زند . اغلب نزدیک آب زندگی می­ کند. بیشتر در مناطق پردرخت و دور افتاده با فضاهای باز دیده می شود. عقاب جنگلی آشیانه خود را روی درخت می ­سازد.

  1. عقاب صحرایی (Steppe Eagle)

Steppe Eagle

عقاب صحرایی پرنده شکاری نسبتا بزرگی است با سینه ­ای پهن و پر و بالی به رنگ قهوه ­ای، که دارای طیف وسیعی از تنوع در رنگ بال و پر است. این پرنده در استپ ­های باز، نواحی بیابانی و نیمه بیابانی، کوهپایه ­ها، نزدیک تالاب­ ها و حوالی شهرهای بیابانی به سر می­ برد. معمولا آشيانه خود را روي درخت مي­ سازد. از پستانداران کوچک مانند خرگوش ­ها، پرندگان و جوندگان غذای خود را فراهم می­ کند. از مردارهای تازه نیز تغذیه می­ کند.

  1. عقاب خاکی (Tawny Eagle)

Tawny Eagle

65 تا 77 سانتی‌متر است. عقاب دشتی بالغ تقریبا به ­طور یک­ دست قهوه‌ای پررنگ است و روی دم گرد و کوتاهش نوار‌های عرضی خاکستری نامشخص دارد. حرکات عقاب دشتی خیلی کند است و اغلب به مدت طولانی روی زمین می ­نشیند، معمولا نزدیک به زمین پرواز می­ کند و به ندرت اوج می ­گیرد. از پستانداران خیلی کوچک، مارها، قورباغه‌ها و از لاشه حیوانات تغذیه می­ کند. روی زمین و تپه‌های کوچک آشیانه می ­سازد .عقاب دشتی از جمله پرندگان بومی و کمیاب ایران است و نیز به صورت مهاجر عبوری دیده می­ شود. به طور کلی عقاب دشتی بومی جنوب شرقی ایران است.

  1. عقاب پرپا (Booted Eagle)

Booted Eagle

45 تا 52 سانتی‌متر است. عقاب پرپا عقابی است به اندازه سارگپه ولی با دمی درازتر . معمولا به دوشکل کمرنگ و تیره‌رنگ دیده می ­شوند، شکل کم­رنگ آن فراوان‌تر است. عقاب پرپا در حالی که بال‌ها را افقی و کمی به جلو نگاه ­داشته است اوج می­ گیرد و تندتر از سارگپه‌ها بال می­ زند. پروازش زیبا و سریع‌تر از آن­ ها است و اغلب با حرکت مارپیچ از لابلای درخت‌ها می­ گذرد، از پرندگان و جانوران کوچک تغذیه می­ کند.

در جنگل‌ها و معمولا در نزدیکی نقاط باز و کم درخت جنگل زندگی می کند که برای شکار مناسب است .به ندرت در نقاط بی‌درخت دیده می­ شود، روی درخت‌های بلند آشیانه می ­سازد. عقاب پرپا بومی شمال ایران است و تابستان‌ها در این ناحیه زاد و ولد می ­کند ، تعداد محدودی از این پرنده زیبا را می­ توان در این ناحیه از ایران مشاهده کرد، به صورت مهاجر عبوری نیز دیده شده است.

  • عقاب دوبرادر (Bonelli’s Eagle)

Bonelli's Eagle

65 تا 72 سانتی‌متر؛ سطح پشتی عقاب دو برادر قهوه‌ای پررنگ، نوک بال‌هایش تقریبا سیاه و پس گردنش کمرنگ‌تر است و معمولا یک لکه بزرگ تقریبا سفید روی پشتش دیده می ­شود . دمی نسبتا دراز دارند. عقاب دو برادر پرنده‌ای است مهاجم و اغلب پستانداران نظیر خرگوش و پرندگان را شکار می­کند. در پرواز، فوق‌العاده سریع و چالاک است و مانند شاهین بر سر طعمه فرود می ­آید و در مناطق کوهستانی پر‌صخره و به ندرت در ارتفاعات زیاد دیده می­ شود، در زمستان به دشت و بیابان کوچ می­ کند. روی صخره‌های پرشیب پرتگاه‌ها و گاهی روی درخت آشیانه می­ سازد .عقاب دوبرادر پرنده‌ای است بومی ایران و در گذشته نسبتا فراوان بوده است و در حال حاضر آمار و اطلاع دقیقی از تعداد و پراکندگی صحیح این پرنده ایرانی در دست نیست.

  • عقاب مارخور (Short-toed Eagle)

عقاب مار خور

یکی از انواع عقاب های ایران عقاب مارخور می باشد که 63 تا 67 سانتی‌متر است و از عقاب ماهی‌گیر بزرگ­تر است. پرواز عقاب مارخور پرتوان است و هنگام بال­باز اوج­ گیری ، بال­ها را افقی نگه ­می­دارد. اغلب با پاهای آویزان در جا بال می­ زند و از مار، مارمولک، قورباغه و امثال آن تغذیه می ­کند .در شیب‌های کوهستان و دره‌های تنگ، جنگل‌های دوردست، دشت‌های باتلاقی و تپه‌های شنی ساحلی و روی درخت آشیانه می ­سازد. عقاب مارخور از جمله پرندگانی‌ست که در گذشته و به‌طور کلی تابستان‌ها نسبتا فراوان بوده است، کما اینکه در حال حاضر تعداد آن­ها نسبتا قابل توجه است. این پرنده زیبا و با شکوه که یکی از عقاب های ایران است ، معمولا تابستان برای تخم­ گذاری در ایران یافت می ­شود .

پرندگان مهاجر زاینده رود اصفهان

اگر شما هم از ساکنان اصفهان هستید یا به اصفهان سفر کرده باشید، با پرنده مهاجر زاینده رود که در جریان آب این رودخانه زیبا دیده می شوند، روبه رو شده اید. البته مشروط به این که در فصل مهاجرت پرندگان و زمان جاری بودن زاینده رود به حاشیه زاینده رود بروید. پیش تر نیز در مورد پرندگان مهاجر، مهمان های دوست داشتنی و اینکه چرا پرندگان مهاجرت می کنند برایتان گفته ایم. همچنین در مورد پرندگان مهاجر، صدای بندر و مهاجران تالاب ها مطالبی را عنوان نمودیم. در این مطلب به طور ویژه به پرنده های مهاجر زاینده رود می پردازیم.

اصفهان میزبان پرندگان مهاجر

با رسیدن فصول سرد سال، زاینده رود اصفهان بار دیگر مامن پرندگان مهاجر شده است و در هر گوشه ای از رودخانه میتوان پرندگان را مشاهده نمود. عمده ی پرندگانی که در فصل پاییز به رودخانه ی زاینده رود می آیند پرندگان آبزی مهاجر هستند. مبدا این پرندگان عموما مناطق شمالی دریای خزر و شمال اروپا است و مقصد این پرندگان هم عموما مناطق جنوبی تری همچون شمال آفریقا و هند است. در نتیجه عمده ی پرندگانی که در زاینده رود قابل مشاهده هستند تنها مدت کوتاهی در رودخانه بوده و پس از استراحتی چند روزه، مسیر مهاجرت خود را ادامه میدهند.

زاینده رود اصفهان در منطقه ی مرکزی ایران، در جایی قرار گرفته است که چندان خبری از رودخانه ها و تالاب های بزرگ نیست و در نتیجه استراحتگاهی مهم برای پرندگان مهاجر تلقی میشود که در صورت آسیب دیدن یا از بین رفتن، بسیاری از پرندگانی که در این مسیر مهاجرت میکنند از بین خواهند رفت.

گونه های پرنده مهاجر زاینده رود

از جمله مهم ترین و پر تعداد ترین پرندگانی که در زاینده رود اصفهان قابل مشاهده است میتوان به اردک سرسبز، خوتکا، اگرت کوچک و بزرگ، حواصیل خاکستری، چنگر معمولی و نوک سرخ، آبچلیک تکزی و چوب پا اشاره کرد. یکی از پرندگانی که تمامی مردم شهر اصفهان آن را شناخته و به آن علاقه دارند، کاکایی سر سیاه است. کاکایی سر سیاه پرنده ای سفید رنگ است که در تمامی نقاط رودخانه در جمعیت های فراوان حضور داشته و مردم عموما به عنوان پرنده ی دریایی از آن یاد میکنند.

 

پرنده مهاجر زاینده رود

با یک پیاده روی ۲۰ دقیقه ای حدفاصل سی و سه پل و پل خواجو در حال حاضر میتوان بیش از ۲۰ گونه ی پرنده آبزی و کنار آبزی را مشاهده نمود. تنها ابزاری که نیاز داریم چشمانی تیزبین، کمی کنجکاوی و علاقه ی فراوان است. در زمانی از سال قرار داریم که نباید مشاهده ی این پرندگان زیبا را از دست داد. همچنین میتوان برای افزایش دانش در مورد پرندگان و پرنده نگری و مشاهده ی بهتر این پرندگان، به باشگاه های پرنده نگری ملحق شد. باشگاه های پرنده نگری که در شهر اصفهان هم حضور دارند محل هایی هستند که علاقه مندان به پرنده نگری در آن گرد آمده و به اتفاق هم در محل هایی پیاده روی کرده و از مشاهده ی پرندگان لذت میبرند.

افزایش تعداد پرنده های مهاجر شهر اصفهان در روز های اخیر

افزایش حجم آب در روز های اخیر در زاینده رود که با هدف آبرسانی به کشاورزان جهت کشت پاییزه انجام شده است، باعث شده با افزایش ناگهانی تعداد پرندگان در رودخانه نیز رو به رو باشیم. دلیل این افزایش تعداد این است که رودخانه در طول مسیر حرکت خود، گل و لای بیشتری را همراه آورده است که در نتیجه پرندگان میتوانند در این گل و لای، حشرات، دانه ها و ریشه های بیشتری را برای خوردن بیابند و در نتیجه محیط رودخانه محیطی سرشار از منابع غذایی گشته است.

مشکلات پرندگان مهاجر اصفهان

غذادهی به پرندگان

  • یکی از مشکلاتی که در اصفهان در زمینه پرندگان مهاجر با آن رو به رو هستیم، غذایی دهی مردم به این پرندگان است. گرچه غذا دادن مردم به پرندگان مهاجر در اصفهان نشان از علاقه ی آن ها به پرندگان و حیوانات دارد اما باید گفت این کار به هیچ عنوان اقدامی صحیح نیست. غذا دادن به دست به پرندگان سبب کاهش مصنوعی ترس پرندگان مهاجر از انسان شده و این موضوع در ادامه ی مسیر مهاجر آنان میتوانند امری خطرساز باشد. از سویی دیگر این غذا دهی باعث به هم خوردن چرخه ی طبیعی شده و سبب ایجاد بی نظمی در زمان مهاجرت میشود. همچنین اغلب این پرندگان با مواد غذایی مشخصی همچون نان، پفک و برنج پخته تغذیه میشوند که نه تنها برای آنان مناسب نیست بلکه به بدن آن ها آسیب میرساند.

خشک شدن زاینده رود

  • خشک شدن ناگهانی رودخانه بعضا میتواند آسیب های جدی به جمعیت های مختلف این پرندگان وارد کند. پرندگانی که در طول چند هزار سال در زمان مهاجرت در این نقطه استراحت کرده و کمی چربی به عنوان سوخت برای ادامه ی مهاجرت ذخیره میکردند، ناگهان شاهد خشک شدن محل استراحت و تغذیه خود هستند. عمده ی این پرندگان با آخرین انرژی هایی که دارند باید به دنبال زیستگاهی جایگزین بگردند و چنانچه زیستگاهی اشتباه یا نامناسب انتخاب کنند احتمالا محکوم به نابودی خواهند بود. باید توجه داشت این پرندگان متعلق به شهر اصفهان یا حتی کشور ایران نیستند بلکه متعلق به بیش از ۱۵ کشوری هستند که در طول مهاجرت خود از آن ها عبور میکنند. این موضوع علاوه بر یادآوری اهمیت بین المللی رودخانه ی زاینده رود، این موضوع را به ما گوشزد میکند که اگر در حفظ پرندگان مهاجر شهر نکوشیم، ممکن است زحمات حافظان حیات وحش و محیط زیست در دیگر کشور ها را نیز هدر دهیم.

کاهش پوشش گیاهی

  • کاهش پوشش گیاهی در رودخانه نیز میتواند منجر به کاهش تعداد پرنده مهاجر زاینده رود شود. در سال های اخیر شاهدیم که به طور متناوب نیزار ها و گیاهانی که در حاشیه ی پل های شهر و در رودخانه وجود دارد توسط ارگان های مختلف با هدف زیبا سازی رودخانه از بین میرود. باید توجه داشته باشیم که رودخانه یک اکوسیستم پویا است و نه یک کانال انتقال آب. حضور پوشش گیاهی در آن نه تنها نشان دهنده ی زنده و سالم بودن این اکوسیستم است بلکه باعث افزایش غنای زیستی نیز میشود. به این معنی که وجود این گیاهان باعث میشود مکان هایی امن و مناسب برای استراحت پرندگان مهاجر و یا پنهان شدن آن ها در مواقع نیاز وجود داشته باشد.

جغد ها و پاسخ ۱۱ سوال همیشگی در مورد آن ها!

جغد به  انگلیسی : Owls از شگفت انگیز ترین موجودات کره ی زمین هستند. طبیعی است که دوست داریم بیشتر در مورد آن ها بدانیم و بهتر جغد های ایران را بشناسیم. این مطلب پاسخی است به رایج ترین سوالات مردم، کودکان و نوجوانان در مورد جغد های ایران. با کمی صرف وقت و مشاهده ی مطالب دیگر سایت آوای بوم، بیشتر و بهتر پرندگان ایران را بشناسید و حتما با پرنده نگری آشنا شوید. می توانید مقالاتی با موضوعات مختلف چون لانه چرخ ریسک پشت بلوطی ، معرفی قرقی ، در باغ وحش ها چه می گذرد ، عکاسی از پرندگان ، تهدید جاده ها برای پرندگان ، سرنوشت پرندگان آسیب دیده و بسیاری دیگر از مطالب مفید و متنوع را مطالعه نمایید.

۱. در ایران چند گونه جغد زندگی میکند ؟

در ایران ۱۲ گونه جغد زندگی میکند. کوچکترین جغد ایران مرغ حق است که کمتر از ۲۰ سانتی متر طول دارد (گنجشک ۱۴ سانتی متر

است) و بزرگ ترین جغد ایران شاهبوف است که بیش از ۸۰ سانتی متر طول دارد. وزن جغد و اندازه ی هر جغد بسته به گونه ی آن بسیار متفاوت است.

۲. آیا جغد شوم است ؟

خیر! شوم بودن جغد ها باوری غلط است که به واسطه ی خرابه نشینی این پرنده به وجود آمده است. بسیاری از گونه های جغد، در خرابه های خالی از سکنه زندگی میکنند. دلیل این کار آن ها این است که این محل ها امن است، آن ها را از سرما و گرما حفظ میکند و منبع مناسبی برای تغذیه از جونده ها و حشرات را ایجاد میکند. در واقع مردم به اشتباه گمان میکرده اند که وقتی جغد در جایی لانه میکند، آن جا خرابه میشود ولی در واقع زمانی که جایی خرابه میشود، جغد در آن لانه میکند.

۳. غذای جغد چیست؟

جغد ها گوشتخوار هستند. گونه های کوچکتر جغد معمولا بیشتر از حشرات تغذیه میکنند و جغد های بزرگ جثه تر از جوندگان، خزندگان و حتی برخی از پرندگان. جغد ها لاشه خواری نمیکنند و خود شکار میکنند. عمدتا غذای خود را پس از شکار تکه تکه نمیکنند و طعمه ی خود را به طور کامل میبلعند.

۴. چرا جغد ها در شب فعال و بیدارند؟

جغد ها دارای چشمانی بسیار قوی و شنوایی فوق العاده هستند. حواس قوی به آن ها این قدرت را میدهد که در شب به راحتی ببینند و بشنوند. بنابراین آن ها اغلب در شب شکار میکنند، زمانی که دیگر حیوانات شکاری در حال استراحت هستند. البته برخی از جغد ها روز ها هم فعالیت دارند.

۵. جغد نماد چیست؟

در اغلب فرهنگ ها به جغد توجه بسیار شده است و آن را نماد چیزی دانسته اند. به نظر میرسد در ایران باستان این پرنده نماد دانایی بوده است. در فرهنگ آفریقای مرکزی از جمله در میان مردم کنیا، این پرنده به عنوان پیام آور مرگ شناخته میشود. در فرهنگ برخی از قبایل بومی آمریکا این پرنده پناهگاهی است در مقابل شیاطین. آنچه مهم است این است که نماد سازی از جغد به دلیل زیبایی بسیار زیادش و خصوصیات بسیار جالبش بوده و هست.

۶. عمر جغد چقدر است؟

عمر جغد های کوچک جثه کم و معمولا بین ۷ الی ۱۵ سال است. اما جغد های بزرگ تر گاهی در شرایط مناسب تا ۸۰ سال نیز عمر میکنند.

۷. میتوان جغد را در خانه نگه داشت و آن را تربیت کرد؟

این کار غیر اخلاقی، غیر قانونی و حتی غیر شرعی است. از نظر اخلاقی، حذف یک گونه از طبیعت و اسیر کردن آن قطعا اشتباه است. جغد ها در طبیعت در مساحت هایی بسیار وسیع زندگی میکنند و گاهی چندین هزار کیلومتر را آزادانه مهاجرت میکنند و بنابر این اسارت آن ها حتی اگر در محیط خانه آزاد بوده و در قفس نباشند، اسارتی ظالمانه و نابخشودنی است.

از نظر قانونی نگهداری از جغد ها خلاف قانون بوده و جریمه ای از ۶ تا ۸۰ میلیون تومان را در پی خواهد داشت و در صورت تکرار، احکام جرایم کیفری از جمله زندان را به دنبال دارد. جغد ها را نمیتوان و نباید تربیت کرد چرا که آن ها اسباب بازی دست ما نبوده و پرندگانی آزاد و در طبیعت قدرتمند هستند. خرید و فروش جغد، گذاشتن آگهی فروش جغد در اینترنت و قیمت گذاری بر روی جغد نیز مجازات قانونی را در پی دارد.

۸. تفاوت و فرق جغد و خفاش چیست؟

خفاش ها پستاندار هستند نه پرنده! خفاش ها پستاندارانی هستند که در طول تکامل قادر به پرواز شده اند اما بدن آن ها بر خلاف پرندگان مثل جغد از پر پوشیده نشده است و اغلب بر خلاف جغد ها که مثل بقیه ی پرندگان تخم گذار هستند، خفاش ها زنده زا هستند.
به طور کلی جغد و خفاش بسیار متفاوت است. با دیدن تصاویر آن ها بیشتر متوجه خواهید شد.

۹. بزرگترین جغد دنیا چه جغدی است؟

جغد خاکستری بزرگ (Great Grey Owl) بزرگترین جغد دنیا است که در جنگل های شمال کره ی زمین زندگی میکند. بزرگترین جغد ایران نیز شاهبوف است که تقریبا در طبیعت تمام کشور قابل مشاهده است. بزرگترین جغد ایران، دومین جغد بزرگ دنیا نیز هست.

۱۰. عمو جغد شاخدار چه جغدی است؟

عمو جغد شاخدار یک جغد شاخدار یا گوش دراز است که نام انگلیسی این گونه Long-eared Owl است. جغد شاخدار در ایران نیز زندگی میکند. این جغد محیط های پردرخت را برای زندگی انتخاب میکند و اغلب از جوندگان تغذیه میکند. جغد شاخدار از معدود جغد هایی است که در گروه نیز دیده میشود.

۱۱. چگونه میتوان جغد را در طبیعت پیدا و مشاهده کرد؟

برای اینکار باید به پرنده نگری بروید! با خصوصیات پرندگان‌ آشنا شوید و ببینید که چگونه میتوان یک پرنده را یافت. شناسایی پرندگان را بیاموزید، با مهاجرت پرندگان آشنا شوید، یک دوربین دو چشمی به دست بگیرید و تبدیل به یک پرنده نگر شوید! میتوانید اصول یافتن پرندگان را شب را بیاموزید و از این طریق بهتر جغد ها را در شب پیدا کنید.
پرنده نگری را یاد بگیرید. در مورد آن بخوانید و با دنیای زیبای پرنده ها آشنا شوید.

بخشی از این مطلب با هدف آموزش در مورد جغد ها به کودکان و نوجوانان نگاشته شده است و به زبان کودکانه است و میتوان از آن به عنوان منبع معتبر برای تحقیق در مورد جغد در دوره ی دبستان و دبیرستان نیز استفاده نمود.

ساخت و نصب لانه ی پرندگان در خیابان چهارباغ اصفهان

نست باکسانجمن پرنده شناسان آوای بوم و سازمان زیباسازی شهر اصفهان در اقدامی مشترک، تعدادی لانه ی پرنده (Nest Box) را ساخته و در خیابان چهار باغ عباسی و پارک شهید رجایی (هشت بهشت) نصب نمودند. در این اقدام که با همکاری مدیریت محترم چهارباغ عباسی انجام گرفت، تعداد قابل توجهی از اعضای انجمن آوای بوم مشارکت کرده و در یک روز بیش از ۲۶ لانه ی پرندگان در خیابان چهارباغ نصب گردید. 

به منظور انجام این طرح، جلساتی مشترک میان انجمن آوای بوم و سازمان زیباسازی شهر اصفهان انجام گرفت و پس از بررسی های لازم، مقرر گردید به منظور معرفی اصفهان به عنوان شهر دوستدار پرندگان، در نخستین گام این لانه ها در خیابان چهارباغ نصب گردد. بدین منظور دستورالعمل ساخت لانه ی پرندگان مناسب شهر اصفهان از سوی انجمن آوای بوم به سازمان زیباسازی تحویل داده شد و این سازمان با صرف کمترین هزینه و با استفاده از چوب های باقی مانده از دیگر فعالیت ها، تعدادی لانه پرنده را ساخته و به این انجمن تحویل داد. استفاده از باقی مانده های چوب برای ساخت این لانه ها به منظور به حداقل رساندن آسیب به محیط زیست انجام گرفت.

در گام بعدی، اعضای این انجمن اقدام به رنگ زنی این لانه های پرندگان کرده و آن را برای نصب در خیابان آماده نمودند. برای نصب این لانه ها در خیابان چهارباغ، جلسه ای مشترک میان اعضای این انجمن با مدیریت محترم چهارباغ عباسی اصفهان و کارشناس سازمان پارکها و فضای سبز شهرداری اصفهان تشکیل گردید که در آن نحوه ی نصب لانه ها به درختان با کمترین آسیب مورد بحث و بررسی قرار گرفت و تصمیمات نهایی گرفته شد. همچنین بر روی تمامی لانه ها، علامت #سلام_پرنده درج گردید. #سلام_پرنده کمپینی است که توسط آوای بوم در سال ۱۳۹۶ راه اندازی شد. در لینک های زیر میتوانید بیشتر در مورد این کمپین بخوانید.

سرانجام در تاریخ دوشنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۸، با حضور تعدادی از اعضای انجمن آوای بوم، لانه های ساخته شده در خیابان چهارباغ عباسی و در پارک شهید رجایی نصب گردید. 

آموزش ساخت لانه پرندگانلازم به ذکر است انجمن آوای بوم در طی مدت زمان فعالیت خود، چندین طرح مشابه را انجام داده است که از جمله ی آن ها، ساخت و نصب۱۰ لانه ی پرنده در کوه صفه اصفهان در بهار ۱۳۹۶ بوده است. تصویر رو به رو تصویر یکی از لانه های پرندگان در کوه صفه ی اصفهان است.

نست باکس (Nest Box) یا لانه پرنده چیست؟

لونه گنجیشک اصفهاناستفاده از (nest box) یا همان جعبه لانه سازی پرندگان، یکی از روش های بسیار با قدمت و موثر در جذب پرندگان است. از این جعبه ها هم می توان به عنوان وسیله ای برای جذب پرندگان به باغ یا باغچه خانه ها استفاده کرد و هم در برخی موارد به عنوان ابزاری برای حفاظت و یا مبارزه بیولوژیک. اما بیشترین کاربرد این وسیله، جذب پرندگان در محلی است که مشاهده ی مراحل زندگی و زادآوری آن ها را به راحتی قابل رصد نماید و از این طریق افراد بیشتر با زندگی پرندگان آشنا شده و از تماشای آنها لذت ببرند. در حقیقت ساخت لانه ی پرندگان بیش از اینکه ابزاری برای کمک به پرندگان باشد، ابزاری است برای ایجاد دوستی و ارتباط بیشتر پرندگان و انسان ها. هرگونه ای از پرندگان، در جعبه ای با خصوصیات خاص خود زادآوری می کند و تغییر در ابعاد استاندارد جعبه برای هر گونه میتواند منجر به این گردد که در لانه ی مذکور، پرنده ای نرود. آموزش ساخت و نصب لانه ی پرندگان به کودکان و خانواده ها، روشی قدیمی و موثر در ایجاد ارتباط بهتر میان جامعه و پرندگان بوده است و امید به آن است که این موضوع در کشور عزیز ما نیز بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد و باعث گردد تفریح پرنده نگری به عنوان تفریحی سالم، مفرح و دوستدار محیط زیست و حیات وحش بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. 

در کلیپ تصویری زیر میتوانید مراحل ساخت، رنگ آمیزی و نصب این لانه های پرندگان را مشاهده نمایید.

آوای بوم در هجدهمین نمایشگاه بین المللی محیط زیست تهران

آوای بوم در هجدهمین نمایشگاه بین المللی محیط زیست تهران حضور داشت.این نمایشگاه به صورت پیاپی به مدت 18 سال در کشور باهمت سازمان حفاطت محیط زیست کشور برگزار میگردد.
در این نمایشگاه ادارات کل محیط زیست استان ها, صنایع, تشکل ها, سازمان های مردم نهاد, ادارات و ارگان های مرتبط که در حوزه حفاطت از محیط زیست کشور فعالیت داشته اند, به عرضه و نمایش فعالیت های خود در سال گذشته میپردازند.
هجدهمین نمایشگاه بین المللی محیط زیست از تاریخ 24 الی 27 فروردین ماه 1398 در مکان دائمی نمایشگاه های بین المللی تهران برگزار گردید.
در این نمایشگاه اغلب استان های کشور حضور داشتند.
آوای بوم نیز با هدف برقراری ارتباط با ارگان های دیگر استان های کشور و همچنین ارائه گزارش کارکرد های خود در سال گذشته حضور داشت.


زمان برگزاری هجدهمین نمایشگاه بین المللی محیط زیست

این غرفه از ساعت 10 صبح تا 6 عصر میزبان بازدیدکنندگان نمایشگاه بود. ضمن پاسخگویی به سوالات بازدیدکنندگان مختلف, تلاش نمود با ایجاد ارتباط با دیگر افراد فعال در حوزه محیط زیست برای پیشبرد اهداف خود گامی بردارد.

از جمله بازدیدکنندگان غرفه آوای بوم درهجدهمین نمایشگاه بین المللی محیط زیست میتوان افراد زیر را نام برد.

دکتر کلانتری; رئیس سازمان حفاظت محیط زیست و معاون رئیس جمهور

سرکارخانم دکتر ابتکار; رئیس پیشین سازمان حفاظت از محیط زیست و معاون رئیس جمهور


سمن های بازدید کننده از غرفه آوای بوم

  • انجمن نذر طبیعت
  • کمیته پرندگان و شبکه های برق
  • دوستاران کوهستان
  • تیم نجات حیات وحش
  • باشگاه پرنده نگری چکاد یزد
  • سایت پرنده نگری پارک شهر
  • گروه پرنده نگری آبچلیک
  • و ….

همچنین فعالین محیط زیست که در طول چهار روز از هجدهمین نمایشگاه بین المللی محیط زیست به بازدید غرفه آوای بوم آمده و باعث ایجاد  ارتباط بسیار خوبی شدند, میتوان افراد زیر را نام برد.
فراهم احمد زاده; استاد دانشگاه شهید بهشتی تهران
سهیل اولاد زاد ; فعال محیط زیست مازندران
محمد علی یکتانیک ; کارشناس محیط زیست و فعال محیط زیست
احمد بحری, محیط بان استان قم
عباس محمدی, کوهنورد و فعال محیط زیست
یاسمن یوسفی, از پرنده نگران برجسته
و دیگر دوستان و همکاران عزیز

در ادامه تصاویری ازغرفه آوای بوم در این نمایشگاه بین المللی محیط زیست را خواهید دید.



با تشکر از ایرانیکارت اسپانسر آوای بوم در هجدهمین نمایشگاه بین المللی محیط زیست

 

 

با تشکر از ایرانیکارت اسپانسر آوای بوم 

هجدهمین نمایشگاه بین المللی محیط زیست