نوشته‌ها

پرنده نگری در صنعت گردشگری

ایران کشوری با ارزش در توسعه گردشگری است. اما ما چقدر بخش های گردشگری ایرانگردی را میشناسیم؟ پرنده نگری یا Birdwatching چیست؟ اگر طبیعتگرد هستید  یا در گردشگری طبیعت گردی فعالیت میکنید و به دنبال یک تفریح خاص و تجربه ایی عالی میگردید حتما پرنده نگری را امتحان کنید. برای آشنایی بیشتر در این مطلب همراه ما باشید.

پرنده نگری چیست؟

گردشگری یا توریسم, شاخه های بسیار زیادی دارند مانند: گردشگری سلامت, گردشگری خرید, گردشگری تاریخی و از مهم ترین آنها, گردشگری طبیعت را میتوان نام برد. پرنده نگری یکی از زیر شاخه های توریسم طبیعت است.
پرنده نگری, تفریحی ست که شما به دنبال پرندگان میگردید و آنها را شناسایی میکنید.
لذت کاووش در طبیعت برای انسان از زمان های گذشته تا به امروز وجود داشته است. در این تفریح وسایلی نیز به شما کمک میکنند که بهتر ببینید و شناسایی کنید.

  •  دوربین های دو چشمی و تلسکوپ
  •  کتاب های راهنمای پرندگان ( برای شهر یا کشور)
  • دفترچه ثبت

صنعت گردشگری و پرنده نگری

بی شک توسعه صنعت گردشگری یکی از عوامل مهم پیشرفت اقتصادی و فرهنگی در کشور های توسعه یافته است.
سازمان گردشگری جهان (UNWTO) اعلام کرده است که ایران رتبه ششمین توان بالقوه جذب گردشگر را دارد. پس بهترین راه, استفاده از این پتانسیل است!!
اقلیم ها و اکوسیستم های متنوع در ایران زمینه خوبی برای گردشگری طبیعت ایجاد کرده است. کشور ایران با بیش از 550 گونه پرنده, یکی از مقاصد مهم برای توسعه صنعت گردشگری و کسب درآمد میباشد.

در کشور های دیگر؛ از جمله استرالیا در سال 2006 حدود 2.2 میلیون نفر از گردشگران بین المللی و 2.5 میلیون گردشگر داخلی در فعالیت های گردشگری مانند پرنده نگری شرکت کرده اند.
دیگر در دنیا, پرنده نگری یک تفریح علمی نیست و وارد مراحلی فراتر از آن و در روزمرگی افراد شده است, به طوری که در بسیاری از کشورها پرنده نگری را راهی برای آرامش و بهبود بیماری میدانند.

روش های توسعه پرنده نگری

کشور ایران هر آنچه که برای توسعه صنعت پرنده نگری نیاز است را دارد اما زیر ساخت های آن مانند دیگر شاخه های گردشگری ضعیف است.
مهم ترین مواردی که میتواند به توسعه گردشگری پرنده نگری کمک کند موارد زیر است:

  • کیفیت حفاظت و پایداری وضعیت زیستگاه پرندگان
  • به روز رسانی لیست پرندگان بومی و مهاجر کشور
  •  گردآوری اطلاعات و تلاش برای حفاطت از پرندگان اندمیک (انحصاری) کشور
    نکته: زاغ بور تنها پرنده اندمیک کشور ایران است.
  • آموزش راهنمایان تخصصی پرنده نگری
  • آموزش عموم برای شناخت بهتر پرندگان و تشویق به حفاظت آنها
  •  و موارد بسیار دیگری

تمامی این موارد میتواند کشورمان را به توسعه پرنده نگری و در نهایت توسعه پایدار که هدف بزرگ صنعت گردشگری است, برساند.

اهمیت پرنده نگری

پرنده نگری بی شک اهمیت بسیاری دارد. مخصوصا در این زمان که در کشور های دیگر میتوانیم به راحتی نتایج مثبت این فعالیت را ببینیم و
بهتر به این کودک نوپا در کشورمان پر و بال بدهیم.

جمع آوری اطلاعات:

یکی از تاثیرات مهم پرنده نگری, اطلاعاتی است که هر فرد پس از هر برنامه خود به دست می آورد.
هر پرنده نگر نام پرنده, وضعیت ضاهری, نوع زیستگاه و زمان را در دفترچه خود ثبت میکند.
این اطلاعات نه تنها شناخت افراد را به حیات وحش بیشتر میکند که میتواند تغییرات زیستگاه و تاثیر آن بر حیوانات را بررسی کند.
از طرفی دانستن این اطلاعات, خصوصا تعداد پرندگان میتواند به پروژه های حفاظتی نیز کمک کند. بنابراین مقصد گردشگری پایدارتری نیز ایجاد میشود.

به طور مثال در سال 2018 مطالعه ایی با استفاده از اطلاعات سایت eBird (سایت ثبت پرندگان توسط پرنده نگر ها) متوجه کاهش جمعیت گونه ای بسیار مهم در یک منطقه شدند.
در ادامه با استفاده از این اطلاعات, دلایل کاهش جمعیت مشخص شد و حافظان آن منطقه به دنبال راه هایی برای حفاظت بیشتر این پرندگان و احیای جمعیت آنها بودند.

ارتباط انسان و حیات وحش:

یکی از بهترین تاثیرات پرنده نگری ارتباطی است که افراد با حیات وحش محیط زیست اطراف خود برقرار میکنند. اگر یک یا دو بار پرنده نگری را امتحان کرده باشید بعد از آن بی شک از لحظه خروج از خانه تا برگشت به دنبال پرندگان میگردید.
یک مطالعه در سال 2015 در آمریکا نشان داده است افرادی که 4 الی 5 بار پرنده نگری را امتحان کرده باشند رفتار های حفاظتی بیشتری از خود نشان میدهند.
بنابراین نتیجه یک تفریح میتواند فعالیت حفاظتی طولانی مدت در پیش داشته باشد.

 سلامت روان و فیزیک افراد:

زمانی که شما کاناپه خانه خود را رها کنید و به کاووش در محیط های طبیعی مشغول باشید, بی شک فیزیک خود را در راه سلامتی قرار داده اید. طبق یک مطالعه انجام شده, پرنده نگری میتواند به سلامت روان افراد کمک شایانی داشته باشد.
افزایش تمرکز, بهبود حافظه و افزایش اعتماد به نفس از نتایجی است که طبق تحقیقات برای پرنده نگری به دست آمده است.

  • و موارد دیگری مانند: رشد اقتصادی, درمان اختلالات حیوان آزاری در کودکان و غیره را میتوان از نتایج و تاثیرات پرنده نگری دانست.

کلام آخر

حال که میدانیم پرنده نگری چیست و با تاثیر آن بر صنعت گردشگری و افراد آشنا شدیم, امید داریم روزی توسعه پایدار در این شاخه را در کشور عزیزمان ایران مشاهده کنیم. اگر علاقه مند به شرکت در برنامه های تفریحی پرنده نگری هستید و یا میخواهید در راستای حفاظت از پرندگان گام بردارید با انجمن آوای بوم در تماس باشید.

نقش پرنده‌نگری در توسعه پایدار روستایی

میهن عزیزمان ایران با دارا بودن حدود 550 گونه پرنده (نزدیک به کل پرندگان اروپا) در تمام فصول سال و در بیشتر مناطق، قابلیت‌های بسیاری برای اجرای برنامه های پرنده‌نگری دارد. برای اینکه بدانیم چگونه یک پرنده نگر باشیم یا چگونه پرندگان را بشناسیم می توانید مقالات پیش را مطالعه کنید. از آنجا که بیشتر گونه‌های پرندگان در مناطق دور از هیاهو و آلودگی شهرهای بزرگ زندگی می‌کنند، جستجو و دیدن آنها در مناطق طبیعی همچون تالاب، بیابان، جنگل و کوهستان با موفقیت بیشتری همراه خواهد بود. می توان از این پتانسیل برای توسعه پایدار روستایی استفاده نمود.

می توانید برای دانستن راهنمای پرنده نگری در تالاب ها که از دیگر مطالبی است که منتشر نموده ایم آن را بخوانید.

با توجه به مطالبی که در بالا گفته شد، روستاها به عنوان مکان‌هایی که در عین دوری از غوغای شهر و نزدیکی به طبیعت بکر، قابلیت اسکان و پذیرایی از گردشگران را دارند، می‌توانند از این شاخه‌ی لذت بخش و رو به رشد اکوتوریسم بهره مناسبی ببرند. ضمن اینکه این که پرنده نگری نقش به سزایی در توسعه پایدار روستایی دارد.البته این موضوع، مشروط به ارتباط گردشگران با جامعه محلی بوده که می‌تواند به صورت‌های مختلف نظیر به کارگیری راهنمای محلی برای شناسایی محل های مناسب حضور پرندگان، اسکان در اقامتگاه‌های بوم‌گردی، تهیه غذا و مایحتاج و خرید سوغاتی و بهره گیری از سایر خدمات جامعه روستایی باشد.

ارزش و نتیجه پرنده نگری در روستاها

نتیجه این تعامل علاوه بر رونق تورهای پرنده نگری، کمک به توسعه پایدار روستایی خواهد بود. هنگامی که جوامع محلی به ارزش حضور پرندگان مختلف در روستاها یا اطراف آنها پی ببرند، لذت کاذب شکار، اسارت گونه‌ها و یا بی تفاوتی نسبت به عوامل تهدیدزا، جای خود را به تلاش برای حفظ آنها در طبیعت خواهد داد و با آموزش این نکته که حفظ جانوران بدون سلامت زیستگاه امکان پذیر نیست، از تخریب زیستگاه ها ( نظیر قطع بی رویه درختان ، چرای بیش از حد دام و غیره ) جلوگیری به عمل خواهد آمد.

راهکارها

آنچه جهت تحقق این موارد ضروری به نظر می‌رسد: وجود اراده برای آموزش هم برای جوامع محلی و هم برای گردشگران است. همانطور که راهنمایان آگاه طبیعت، علاوه بر لذت پرنده نگری، روش‌های جلوگیری از آسیب به طبیعت و حیات وحش را به همراهان خود آموزش می دهند، ساکنین روستاها و خصوصاً فرزندان آنان نیز می‌بایست از چنین امکانی برخوردار باشند. به نظر نگارنده، بخشی از این وظیفه بر دوش ارگان‌های مرتبط ( سازمان محیط زیست، شوراهای روستایی، سازمان های مرتبط با گردشگری و غیره ) و بخشی بر عهده پرنده‌نگران، راهنمایان طبیعت و فعالان محیط زیست خواهد بود.

نقش اقامتگاه های بوم گردی

در این زمینه از نقش اقامتگاه‌های بوم‌گردی نباید غافل شد که با شناسایی سایت‌های مناسب حضور پرندگان در اطراف خود و پیشنهاد تورهای پرنده نگری به مهمانان، می توانند نقش مهمی در این خصوص ایفا کنند. حتی در سال‌های اخیر اقامتگاه‌هایی با بهره گیری از نام پرندگان شاخص مناطق ثبت شده‌اند و بعضاً از عناصری نظیر لانه فعال پرندگان ، عکس گونه‌های موجود و یا مجسمه‌های پرندگان در محیط خود استفاده کرده‌اند که موجب کنجکاوی مهمانان و علاقمندی آنها نسبت به این مقوله و جذب گردشگران بیشتر می‌گردد. با امید به اینکه با درک صحیح از این مواهب الهی بتوان به بهترین نحو جهت توسعه پایدار روستایی بهره جست و این میراث را بهتر از گذشته به آیندگان سپرد.