میش‌مرغ

آشنایی با میش­‌مرغ پرنده ای کمتر شناخته شده

طبقه‌­بندی علمی میش­‌مرغ :

فرمانرو: جانوران

شاخه: طناب داران

رده: پرندگان

راسته: درسانان

خانواده: هوبرگان

سرده: میش‌مرغ ها

نام علمی: Otis tarda

نام انگلیسی: Great Bustard

 


نگارنده مقاله: رسول باقرآبادی

«تمام مطالب منتشر شده در وبلاگ آوای بوم نشان دهنده نظرات نویسنده مطلب بوده و لزوما دیدگاه‌های انجمن را منعکس نمی‌کند.»


 

میش­‌مرغ تنها گونه جنس Otis از خانواده هوبرگان و از راسته درناسانان، سنگین وزن­ترین پرندە دارای قدرت پرواز است و از این نظر نیز منحصر به فرد است. در مناطق آذری نشین با نام محلی تای تخلی، دوی داق و یا دوی راخ و در مناطق کرد نشین دارای نام­‌های چیرک، غازکیوسی و می شه سی شناخته می‌شود.

وضعیت بقای میش‌مرغ

میش‌­مرغ گونه­‌ای در حال تهدید جهانی است که در حال حاضر در طبقه آسیب پذیر لیست سرخ اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی (IUCN) قرار دارد. این گونه در سال ۱۳۴۶ از طرف سازمان حفاظت محیط ­زیست به عنوان گونه حفاظت شده اعلام شد و شکار آن ممنوع گردید.

وضعیت آسیب پذیری میش‌مرغ

از مهم‌ترین عوامل کاهش جمعیت میش‌­مرغ در جهان تخریب زیستگاه در اثر عواملی مانند افزایش تردد انسان، افزایش فعالیت کشاورزان، تغییر کشاورزی سنتی به مدرن و شکار است. در حال حاضر جمعیت میش‌­مرغ بین ۴۳۵۰۰ الی ۵۱۲۰۰ تخمین زده می‌­شود که حدود ۶۰ درصد از جمعیت آن در اسپانیا قرار دارد. جمعیت آن در ایران بین ۱۰۰ الی ۱۵۰ است.

میش‌مرغ

مشخصات ظاهری میش‌مرغ

رنگ پرهای این پرنده در نواحی کمر ( پشت ) نزدیک به حنایی روشن است که با خط­‌های قهوه‌ای تیره رنگ و پرهای سفیدی که در قسمت سینه و شکم وجود دارد، مزین گشته است. نر و ماده این پرنده شبیه به هم هستند ولی نرها جثه بزرگتری دارند. پرنده نر بالغ نوار بلوطی رنگی در ناحیه سینه دارد و پرهای سبیل‌مانندی مرکب از موپرهای سفید در دو طرف صورت آن دیده می‌شود. گردن افراشته با پاهای بلند و قوی که بر روی سه انگشت ایستاده­‌اند، این پاهای قوی، برای میش‌مرغ که کمتر پرواز می‌کند اهمیت زیادی دارد، ظاهر پرنده را بسیار متفاوت نشان می­دهد چراکه در هنگام راه رفتن، گردن خود را بالا می­گیرد و ضمن پاییدن اطراف، وقار و آرامش خود را حفظ می‌­کند. در این گونه پرنده نر ۱۰۰ سانتیمتر طول و وزن ۱۲ کیلوگرم و پرنده ماده ۷۶ الی ۸۰  سانتیمتر طول و وزن ۸ کیلوگرم دارند.

میش‌مرغ

تغذیه میش­‌مرغ

میش‌­مرغ همه چیزخوار بوده و از انواع منابع غذایی در فصول مختلف استفاده می­نماید. پژوهش‌های صورت گرفته در شمال غرب اسپانیا حاکی از آن است که ۴۸/۴ درصد رژیم غذایی پرنده بالغ از مواد گیاهی ۴۰/۹ درصد از بی مهره­گان و ۱۰/۶ درصد از دانه و بذر تشکیل شده است. همان جمعیت در طی فصل زمستان عمدتاً از مواد گیاهی، دانه و بذر استفاده نموده است. تغذیه میش‌­مرغ را می­توان به سه دسته رژیم غذایی که در آن مواد گیاهی، حشرات و مهره­‌داران قرار دارند تقسیم کرد.

از مواد گیاهی مورد علاقه این پرنده می­توان به لگوم­‌ها، یونجه، انگور، دانه‌­های گندم، جو، نخود و خانواده قاصدک‌­ها اشاره نمود. از حشرات می­توان به انواع سوسک‌­ها، زنبورها، ملخ‌­ها، جیرجیرک‌ها و از مهره‌داران قرار گرفته در رژیم غذایی می­توان به جوندگان، قورباغه­‌ها، مارمولک­ها و جوجه­‌های پرندگان نیز اشاره نمود .

آشیانه سازی و تخم گذاری میش­‌مرغ 

محلی که برای آشیانه گذاری توسط ماده انتخاب می­‌شود معمولاً در دشت‌های باز و اراضی زیرکشت و متراکم کشاورزی است. این پرنده به شدت نسبت به اختلالات و آشفتگی­‌های محیطی حساس است. آشیانه روی زمین ساخته می‌­شود به طوریکه پرنده ماده قبل از تخم گذاری یک گودال کوچک و مخروطی با نوک خود ایجاد کرده و در بعضی موارد از مقداری علوفه  فشرده شده به عنوان آستر لانه استفاده می­نماید. پس از لانه گزینی در بهار با افزایش طول روز و زمانی که پوشش گیاهی محل انتخاب لانه به اندازه­ای که تأمین امنیت و استتار پرنده را فراهم آورد، در فصل تولید مثل نمایش­‌های جفت­یابی از طرف پرنده نر در اوایل صبح آغاز می‌شود، پرنده نر با انجام نمایش­‌های پرگشایی دم خود را به صورت چتر باز می­‌کند به طوری که پرهای ثانویه موجود در دو طرف بدن به شکل گل سفید و بزرگی در می‌­آید، گردن پرنده متورم شده و زیر گلو حالت بادکنک به خود می­گیرد. معمولاً قلمرو حدود شش کیلومتر مربع است که از آن در برابر دیگران دفاع می­‌شود.

میش‌مرغ

 

این پرنده بین ۱ الی ۳ تخم و به طور معمول ۲ تخم می­­‌گذارد. پوسته تخم‌­ها صاف و به شکل نسبتاً گرد و به رنگ نخودی متمایل به زیتونی با لکه­‌های قهوه‌­ای رنگ است. اندازه تخم­‌ها بین ۵۷ الی ۸۳ میلیمتر است. مدت زمان خوابیدن بر روی تخم­‌ها ۲۸ تا ۳۰ روز که این مدت بسته به دمای محیط متغیر است.

جوجه‌ها پس از بیرون آمدن از تخم آشیانه را ترک کرده و مادر را همراهی می‌کنند. در هنگام بروز خطر با استفاده از همرنگی خود با محیط در میان بوته ها مخفی می‌­شوند. در هنگام خطر، پرنده ماده با ایجاد سروصدا سعی می­‌کند نظر دشمن را بخود جلب نماید و چنانچه خطر جدی باشد، پرواز نموده و در محلی که مشرف به لانه باشد، منطقه را تحت نظر می­‌گیرد. آنها در ۷ هفتگی قادر به پرواز خواهند بود و سریع رشد می‌­کنند و زمانی که قدرت پرواز پیدا کردند دوباره به­‌صورت دسته جمعی زندگی می­‌کنند.

زیستگاه میش­‌مرغ 

میش‌مرغ

زیستگاه میش­‌مرغ در جهان:

شبه‌ جزیره ایبری که در اسپانیا است، زیستگاه اصلی این پرندگان زیباست و تا شرق چین پراکنده شده­‌اند. کشورهای اسپانیا، روسیه، اکراین، ترکیه و مجارستان جاهایی هستند که میش‌­مرغ­ها در آن یافت می­‌شوند. البته در میان این کشورها، اسپانیا بیشترین سهم را دارد یعنی بیش از نیمی از جمعیت این پرندگان در این کشور سکونت دارند.

زیستگاه میش­‌مرغ در ایران:

مناطق غرب و شمال‌غرب کشور، مخصوصاً نواحی مکریان که در جنوب استان آذربایجان‌ غربی واقع شده است، دشت‌های اطراف بوکان مثل دشت سوتاو حمامیان، دشت سه‌کانیان، دشت اینگیجه، دشت قازلیان و آلبلاغ جاهایی هستند که در آنجا می­توان میش‌­مرغ پیدا کرد.

در حقیقت وجود میش­‌مرغ­‌ها به عنوان یکی از جاذبه­‌های توریستی منطقه و مهمترین آثار طبیعی ملی شناخته می­‌شود. دوستداران محیط­‌‌ زیست همواره نگران این موضوع هستند و انتظار دارند، مسئولین کشور، برای از بین نرفتن میش‌­مرغ­‌ها، نسبت به آسیب‌شناسی و تکثیر این گونه با ارزش اقدامات جدی را در دستور کار خود قرار دهند و تدابیر امنیتی بیشتری و حتی شرایط بهتری را برای تولید مثل آنها ارائه کنند تا خطر انقراض این پرندگان زیبا، بیش از این ادامه نداشته است.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اطلاعات تماس


آدرس: اصفهان، خیابان سجاد، خیابان ارباب، کوچه قصر، پلاک ۲

ایمیل: info@avayeboom.com

شماره تماس: ۰۹۹۱۴۰۱۳۷۸۱

جستجوی سریع


نماد اعتماد الکترونیکی

4/UgEVjFgR-8qhAZpwJM6Bfl2C6MggkekGB1w7nytXkYQxb-7eYEKPl0Q