پرنده قرقاول

مرحبا ای خوش تذرو دوربین/ چشمه ی دل غرق بحر نور بین/ در میان چاه ظلمت مانده ای/ مبتلای حبس و تهمت مانده ای/ خویش را زین چاه ظلمانی بر آر/ عطار منطق الطیر

نگر تا این شب خونین سحر کرد/ چه خنجرها که از دلها گذر کرد/ ز هر خون دلی سروی قد افراشت/

ز هر سروی تذروی نغمه برداشت/ صدای خون در آواز تذرو است/ دلا این یادگار خون سرو است/ استاد ابتهاج


نگارنده مقاله: سارا سوادکوهیان

«تمام مطالب منتشر شده در وبلاگ آوای بوم نشان دهنده نظرات نویسنده مطلب بوده و لزوما دیدگاه‌های انجمن را منعکس نمی‌کند.»


 

امروز می‌خواهیم در مورد پرنده‌ای آشنا، معروف ترین گونه از راسته ماکیان سانان( راسته ماکیان: galliformes ماکیان‌ها پرندگانی هستند خشک‌زی با پاهای بدون پر و اغلب دارای سیخک بالهای کوتاه و گردی دارند و پروازشان پرصدا و مستقیم است. تعداد گونه ها:۱۰) با هم به گفتگو بنشینیم. قرقاول با نام قدیمی و کهن تذور، تذوری که به تعبیر استاد هوشنگ ابتهاج؛ در آوازش صدای خون است، نام انگلیسی آن: Pheasant است.

قرقاول کلمه‌ای ترکی است. نام‌های فارسی آن تَذَرْوْ، ترنگ و خروس صحرایی است. قرقاول را در زبان انگلیسی Pheasant و در زبان فرانسوی Faisan و در زبان عربی «الفزان» و «طائر التدرج» گویند. نام علمی قرقاول Phasianus colchicus است که شکل لاتینی‌شدهٔ نام یونانی این پرنده‌است. فاسیس در یونانی نام قدیمی رودی در غرب گرجستان بوده که امروز ریونی نام دارد و کلخی هم نام قومی باستانی است که در آن منطقه سکونت داشته‌اند .با اینکه جمعیت این پرنده بطور محسوسی کاهش پیدا کرده اما بنا بر آمار ارائه شده از سایت bird life این پرنده در زیر رده least concern یا کمترین میزان نگرانی قرار گرفته است. شاید یکی از دلائل آن تنوع گونه این پرنده باشد.

قرقاول

 

گونه‌های قرقاول:

در واقع صدها گونه در خانواده بیولوژیکی قرقاول وجود دارد. این گونه ها شامل مرغ جنگلی و مرغ، بوقلمون، بلدرچین و کبک ها( Old World quail ) و همچنین قرقاول های واقعی هستند. دامنه بومی خانواده Pheasants محدود به آسیا است اما آنها به مناطق دیگر به ویژه قرقاول معمولی (معروف ترین common pheasant که از آن به قرقاول خزری هم یاد می‌شود) در سراسر جهان گسترده است و معرفی شده اند.

به طور کلی نژادهای متعدد قرقاول در دو دسته قرار گرفته‌اند: گروه اول، قرقاول‌های دم دراز هستند که در این گروه پرهای دم طویل بوده و از چند ردیف تشکیل یافته‌است. تعدادی از قرقاول‌های دسته مذکور حتی قادر هستند پرهای دم را تا اندازه‌ای به شکل چتر درآورند ولی هیچ گاه این قدرت به اندازه پرها و چتر طاووس نمی‌باشد. در این دسته بسیاری از قرقاول‌های عادی و اهلی که امروزه پرورش داده می‌شوند وهم چنین تعدادی از قرقاول‌هایی که شکار خوبی برای شکارچیان به شمار می‌روند قرار دارند و روی هم رفته پراکندگی آن‌ها در دنیا نسبت به دسته دیگر بیشتر است. نژادهای گروه دم دراز در دنیا پراکندگی بیشتری دارند. گروه دوم، قرقاول‌های دم کوتاه هستند که تعداد آن‌ها کم و اکثراً در نواحی مرتفع به خصوص در ارتفاعات هیمالیا وچین زندگی می‌نمایند. نژادهای گروه مزبور متعدد نبوده و میتوان قرقاول جنس لوفورا Lophura را نام برد.

تعداد زیرگونه‌ها در هر گونه این پرنده بسیار زیاد و قابل توجه است، به عنوان مثال: قرقاول سبز Phasianus versicolor که همچنین به عنوان قرقاول ژاپنی شناخته می شود، قبلا به عنوان زیرگونه P. colchicus در نظر گرفته می‌شد. اگرچه اکنون به عنوان گونه ای جداگانه در نظر گرفته می‌شود (BirdLife International، ۲۰۱۵c؛ McGowan et al.، ۲۰۱۳).

از جمله گونه‌ها و زیرگونه‌های قرقاول به نام‌های قرقاول خون (تیره Ithaginis)، کوکلاس (تیره Pucrasia)، کالیج قرقاول (L. leucomelanos)، قرقاول سینه سیاه (L. l. lathami)، قرقاول خطی (crawfurdi، قرقاول نقره (L. nycthemera)، قرقاول شاهنشاهی  (L. imperialis)، سیامی، گوش سفید، قرقاول الیوت و… اشاره کرد. آنچه که مبحث این مقاله خواهد بود بیشتر حول گونه قرقاول معمولی یا خزری است.

قرقاول

 

شکل ظاهری قرقاول:

قرقاول نر ۷۵ تا ۸۷ سانتی‌متر و ماده ۵۳ تا ۶۲ سانتی‌متر است. پرنده‌ای آشنا که دمی دراز و نوک تیز دارد. پروبال نر بسیار رنگارنگ، سرش به رنگ سبز سیر براق و پوست برهنه دور چشمش قرمز روشن است و گوشپرهای کوتاهی دارد ( به نظر شاخک ). رنگ پروبال بر حسب نژاد و اصل پرنده متغیر می‌باشد ولی معمولا یک طوق گردنی سفید دارد. البته نژاد ایرانی این پرنده فاقد طوق سفید گردن و همینطور گوشپرهای کناری سر است.

رنگ پرنده ماده ملایم و بطور کلی لکه‌لکه قهوه‌ای با زمینه نخودی است و دمی دراز ولی کوتاهتر از پرنده نر دارد. این پرنده هنگام احساس خطر معمولا پرواز نمی کند، بلکه به سرعت می دود و پنهان می شود. پروازش پرتوان و آغاز آن پرسرو صداست. در ارتفاع کم پرواز می‌کند و مدت پروازش معمولا کوتاه است. یکی از نکات قابل توجه در مورد قرقاول dimorphism یا دو ریختی فاحش جنسی میان نر و ماده این پرنده است.

جنس نر و ماده این پرنده کاملا با هم تفاوت دارند و رنگ پر آنها برحسب زیرگونه جنس و سن تغییر می‌کند. نرهای بالغ پروبال رنگین و پر زرق و برق و دمی دراز تر و سر و گردن آنها به رنگ سبز تیره براق است. در قرقاول‌های ماده رنگ پرها نخودی تیره با لکه‌های قهوه‌ای زیاد به رنگ محیط اطراف است که باعث می‌شود در دوران طولانی خوابیدن روی تخم‌ها و زمان پرورش جوجه‌ها از دید دشمنان پنهان بماند.

قرقاول نظیر مرغ و خروس و انواع بوقلمون جز و ماکیان تقسیم بندی شده و به این ترتیب از نظر مشخصات ظاهری و فیزیولوژیکی کم وبیش تمام خصوصیات گروه ماکیان را دارند. قد پرنده به اندازه مرغ و خروس معمولی بوده ولی پرهای دم در قرقاول رشد بسیار زیادی کرده، به طوری که در برخی از نژادها، طول دم به ۱.۵ متر می‌رسد وبدین گونه درازای پرنده از سر تا دم به دو متر هم می‌رسد. ارتفاع قرقاول‌ها از ۵۰ تا ۱۰۰ سانتی‌متر است.

بلندی پرهای دم را در هنگام پرواز می توان به خوبی تشخیص داد زیرا در این موقع دم وضعیت خاص ومشخصی را به خود می‌گیرد. وزن قرقاول‌های بالغ بین دو تا سه کیلوگرم است و تنها در یکی از نژادها که به غول قرقاول یا آرگوس معروف است، وزن پرنده به پنج تا شش کیلوگرم می‌رسد. سر پرنده کوچک بوده و دارای منقاری کوتاه و خمیده می‌باشد. سوراخ بینی ظریف بوده و به وسیله پرهای رنگین پوشیده شده‌است. پاها لخت بوده، اما بلندی و لختی پاهای طاووس را ندارد.

در جنس نر سروگردن غالبا به قرقاول‌های نابالغ از لحاظ دم شبیه به کبک و دارای دم‌های کوتاه هستند و از این لحاظ بایستی آنها را با کبک‌ها حتی زمانی که همراه قرقاول‌های بالغ دیده می‌شوند تشخیص داد.

این پرنده سالانه ‪۱۲تخم در اواسط اردیبهشت ماه به جا می‌گذارد و مدت نشستن روی تخم‌ها نیز حدود ‪۲۰ روز است.

قرقاول

 

زیستگاه قرقاول:

زیستگاه این پرنده در جنگل‌های مرطوب، بوته‌زارهای تمشک و درختان پهن‌برگ است که در زیر بوته‌های آن‌ها آشیانه می‌کند. قرقاول‌ها وابستگی زیادی به جنگل‌های و بوته‌زارها دارند. آن‌ها معمولاً در جنگل‌ها استراحت و در نقاط باز و کم‌درخت و کشتزارها به تغذیه می‌پردازند. قرقاول‌های گردن دار در امتداد لبه های مزارع باز، پرچین های پر از خاشاک و لبه های جنگل یافت می شوند. به عنوان مثال در  آمریکا میان بخش وسیعی از مزارع گندم در شرق واشنگتن رشد می کنند. اغلب در مناطق باتلاقی زندگی می کنند و بندرت در مناطق خشک یافت می شوند.

به نظر می رسد زیستگاه اصلی آن ها در واشنگتن در مزارع گل آذین  و بید مشک در نزدیکی مزارع آبیاری شده باشد. قرقاول‌های گردن دار در زمین های کشاورزی و مزارع قدیمی به ویژه مزارعی که با خندق‌های چمن، پرچین ها، باتلاق ها، مرزهای جنگل یافت می‌شوند و این پرندگان در محدوده چشمگیری از زیستگاه ها نیز وجود دارند. به عنوان مثال در هاوایی می‌توان آنها را از سطح دریا تا ۱۱۰۰۰ فوت ارتفاع یافت. آنها می توانند در جنگل‌ها، علفزارها و بیابان ها زندگی کنند.علیرغم این تطبیق پذیری، قرقاول‌های گردن دار برای فعالیت‌های خاص (breeding به انواع خاصی از زیستگاه جذب می شوند.)

به طور معمول آنها در بهار و تابستان و در تالاب های جنگلی، مزارع مزرعه و مناطق علف های هرز در پاییز در درختان یا بوته های انبوه غرق می‌شوند. برای لانه سازی اوایل فصل، آنها به دنبال پوشش در کنار جاده های علفی، خطوط حصار، خندق ها و تالاب‌ها هستند. با پیشرفت فصل و بلندتر و متراکم شدن پوشش گیاهی، آنها فعالیت لانه سازی خود را به مزارع یونجه، منتقل می کنند. در ایران  روزگاری این پرنده را می‌توانستیم در هر باغ و کشتزاری دیده باشیم.

اما به رغم شکارهای بی رویه هم اکنون چندان به وفور یافت نمی شود. هرچند که این پرنده در حمایت سازمان محیط زیست و شکار ممنوع قرار دارد، اما در طی ۱۷ سال گذشته تعداد آنها به شدت کاهش یافته و این به دلیل عدم وجود زیستگاه و پناهگاه مناسب برای این پرنده زیبای ایرانی‌ست. تعدادی از این پرندگان به سبب نابودی زیستگاه های اصلی خود به فرودگاه‌ها و دشت‌های غیر قابل دسترس عموم پناه آورده اند و به رغم عادی دانستن وضعیت این پرنده توسط سازمان محیط زیست، این پرنده در معرض خطر انقراض نسل قرار دارد.

قرقاول

 

پراکنش جهانی:

قرقاول‌ها common pheasant بومی آسیا و مناطقی از اروپا هستند. دامنه اصلی آنها از بالکان، دریای سیاه و خزر تا منچوری، سیبری، کره، سرزمین اصلی چین و تایوان امتداد دارد.

قاره‌ها: اروپا، آسیا

شبه قاره‌ها: آسیای شرقی، آسیای غربی، آسیای میانه، آسیای جنوب شرقی

کشورها: افغانستان، ارمنستان، آذربایجان، چین، گرجستان، ایران، قزاقستان، کره جنوبی، کره شمالی، لائوس، مغولستان، میانمار، روسیه، تایوان، تاجیکستان، ترکمنستان، ازبکستان، ویتنام افغانستان، ارمنستان، آذربایجان، چین، گرجستان، ایران، قزاقستان، کره جنوبی، کره شمالی، لائوس، مغولستان، میانمار، روسیه، تایوان، تاجیکستان، ترکمنستان، ازبکستان، ویتنام

 

تغذیه قرقاول:

قرقاول‌ها همه چیزخوار هستند. در پاییز و زمستان، قرقاول‌های Ring-necked Pheasants بذرها به ویژه دانه‌های مزارع مزرعه  و همچنین علف‌ها، برگ‌ها، ریشه ها، میوه های وحشی و آجیل‌ها(میوه‌های هسته دار مانند فندق و گردو و…) و حشرات را میخورند. رژیم غذایی بهاری و تابستانی آنها مشابه است. اما با تأکید بیشتر بر طعمه های حیوانات و سبزیجات تازه است. آنها حشرات مانند ملخ، سوسک، کاترپیلار، جیرجیرک و مورچه و همچنین حلزون و کرم خاکی را می‌خورند. آن‌ها بعضاً در مراتع از کود گاوی و ضایعات آن، دانه‌های غلات را پیدا می‌کنند. قرقاول‌ها بیشتر غذای خود را از زمین می‌گیرند و با منقارهای خود، زمین را خراشیده یا حفاری می‌کنند. آنها می‌توانند ریشه‌ها یا دانه‌ها را از عمق سه اینچ زیر سطح خاک پیدا کنند!! همچنین گاهی اوقات در بوته‌ها یا درختان برای بدست آوردن میوه، برگ و جوانه‌ها جستجو می‌کنند.

قرقاول

 

زاد و ولد قرقاول:

قرقاول‌های معمولی چند همسری( polygynous ) هستند و نرها اغلب با حرمسرای از چند ماده همراه می‌شوند که آنها را با پرهای زیبا خود جذب می‌کنند. رفتار جفت گیری این پرندگان بر مبنای سلطه و غلبه است. نر غالب حرمسرائی از چندین ماده را که به خود جلب کرده، سپس آنها را با یک مراسم خواستگاری پیچیده از حرکت و صدا، جلب می‌کند. به صورت کشیده و صاف می ایستد؛ به صورت نیم دایره به دور ماده می چرخد، پرها را پر می کند و بصورت باد کرده و پر طمطراق دور او میپیچد. برای جلب توجه ماده، هیس هیس می کند، پرهای دم خود را به هم می زند و در حالی که صدای نرم و از اعماق حلق در می آورد، با دم بالا بلند به روی زمین خم می شود. این پرندگان به تنهایی با خراش دادن سطح زمین و پوشاندن سطح آن با برگ و چمن، اغلب در پوشش‌های متراکم یا پرچین لانه ی خود را میسازند. گاهی اوقات آن‌ها در یک انبار کاه، یا لانه قدیمی که پرندگان دیگری به جا گذاشته اند و یا شب‌ها در میان شاخه و برگ درختان لانه می‌کنند. نکته قابل توجه در این پرنده این است که ماده آن برگ و شاخه ها را برای لانه سازی جمع می‌کنند و گاهی از پر باقی پرندگان برای آراستن لانه خود استفاده می‌کند، عرض کاسه لانه به طور متوسط ​​حدود ۷ اینچ و عمق ۲.۸ اینچ است.

ماده ها حدود ۸ تا ۱۵ تخم مرغ به رنگ زیتونی کم رنگ، تولید می‌کنند که در طی یک دوره ۲-۳ هفته ای از آوریل تا ژوئن گذاشته می‌شوند. دوره کمون حدود ۲۲-۲۷ روز است. نر هیچ گونه مسئولیتی در قبال پرندگان جوان ندارد و مراقبت های آن‌ها را کاملاً به عهده ماده می گذارد. جوجه‌ها برای چند هفته در نزدیکی مرغ (ماده) میمانند اما فقط چند ساعته می توانند لانه را ترک کنند. پس از آن سریع رشد می‌کنند. بعد از ۱۲-۱۴ روز پرواز می‌کنند و فقط با ۱۵ هفته سن شبیه  پرنده بالغ می شوند. قرقاول جوان معمولاً از ۱ سالگی تولید مثل می کند.

رفتارشناسی قرقاول:

قرقاول معمولی که هم شب و هم روز فعال است، قبل از طلوع آفتاب شروع به آواز خواندن می‌کند( تقریبا مانند خروس ). پرندگان غالباً در آن زمان محل لانه ی خود را ترک کرده و به مدت ۲-۳ ساعت به جستجوی غذا میپردازند! سپس برای مدت کوتاهی به سمت نزدیکترین منبع آبی( چشمه، باتلاق و… )نقل مکان می‌کنند. قرقاول‌ها دوست دارند گرمترین ساعت روز را در سایه استراحت کنند و مشغول کارهایی مثل آراستن و تمییز کردن خود با منقار و خوابیدن غبارگیری (آنها از غبارگیری dust bathing برای کمک به از بین بردن سلولهای پوست، روغن اضافی و پرهای قدیمی استفاده می کنند. سویتزر  ۲۰۱۱) می‌شوند و بعد دوباره جستجوی خود را برای یافتن غذا تا غروب ادامه می‌دهند. شب هنگام به لانه باز می‌گردنند. آنها بیشتردر زمین‌هایی با پوشش متراکم مستقر می‌شوند، اما ممکن است لانه هایی را که سنجاب‌ها یا پرندگان دیگر رها کرده اند نیز انتخاب کنند.

 

عامل تهدید کننده قرقاول:

رایج‌ترین شکارچیان طبیعی این پرنده زیبا عبارتند از: روباه، شاهین، جغد، راسو، مار، راکون و راسوها

اما رایج‌ترین عامل تهدید کننده برای این پرنده، شکار بی رویه، تغییرات اکوسیستم، تبدیل مراتع به زمین‌های کشاورزی و در کل تخریب زیستگاه این پرنده زیباست.

 

قرقاول

آلودگی نفتی

پرواز را یاد بگیر نه برای اینکه از زمین جدا باشی برای آن که به اندازه فاصله زمین تا آسمان گسترده باشی.


نگارنده مقاله: رویا تاجی

«تمام مطالب منتشر شده در وبلاگ آوای بوم نشان دهنده نظرات نویسنده مطلب بوده و لزوما دیدگاه‌های انجمن را منعکس نمی‌کند.»


آلودگی نفتی چگونه ایجاد می‌شود؟

آلودگی نفتی یکی از مهم ترین شکل‌های آلودگی دریا و اقیانوس است، توسعه فعالیت‌های اکتشافی استخراج نفت و بهره برداری از منابع نفتی در کشورهای نفت خیز سبب بروز مشکلات زیست محیطی متعددی برای کشورها شده است. سالانه ۱۴۰۰ حادثه نفتی رخ میدهد و بسیاری از این حوادث در ابعاد کوچک قابل جمع آوری است، اما برخی فاجعه آور و آسیب زننده است. نفت منبع گران بهایی برای تولید انرژی و بسیاری از مواد شیمیایی است، اما بی توجهی به استخراج و انتقال آن اثرات سوء و غیرقابل جبرانی بر محیط زیست دارد. بیشتر آلودگی نفتی ناشی از از نفت خام و فرآورده‌های آن از طریق فعالیت انسانی است. نفت از مواد شیمیایی مختلف تشکیل شده‌است و بسیاری از ترکیبات آلی که از صنایع نفت وارد محیط زیست شده مقاوم به تجزیه بیولوژیک بوده و دارای پتانسیل سمیت برای انسان است.

 

آلودگی نفتی

 

موارد آلودگی نفتی

حمل ونقل مواد نفتی مهم ترین عامل شناخته شده (۸۶ درصد آلودگی نفتی دریا به خاطر این عامل است) و سوانح غیرمتقربه نفتکش‌ها، ایستگاه‌های تولید و بهره برداری و بارگیری نفت، تخلیه آب توازن و فعالیت صنعتی اشاره کرد. نفتی که در دریا ریخته می شود، به دلیل مایع بودن به سرعت در آب گسترش می‌یابد و اثر مستقیمی بر اکوسیستم می گذارد و باعث بروز مشکلات زیست محیطی متعددی از جمله آلوده ساختن هوای منطقه، باقی ماندن قسمت‌های سنگین ترکیبات نفت برای مدت طولانی در محیط، آلوده ساختن خاک و منابع آبی و سواحل آنها و اثر مخرب بر زنجیره غذایی، آسیب به تنوع زیستی منطقه، مرگ ومیر موجودات دریایی، مشکلات صید ماهی، آلودگی بنادر و پرندگان می شود که این موارد بعضا غیرقابل جبران است.

 

حوادث نفتی در جهان

از حوداث بزرگ نفتی جهان میتوان اشاره به جنگ خلیج فارس (۱۹۹۱) در کویت با ۸ میلیون بشکه، دیپ هوریزون (۲۰۱۰) درخلیج مکزیک با ۵ میلیون بشکه نفت، چاه نفتی ایگزتوک (۱۹۷۹) در خلیج مکزیک با ۳/۳ میلیون بشکه نفت اشاره کرد.

 

آلودگی نفتی در خلیج فارس

خلیج فارس یکی از بزرگترین زیستگاه های آبی جهان به شمار می آید، به وسیله تنگه هرمز با عرض ۵۶ کیلومتری به دریای عمان و اقیانوس هند راه می یابد. همچنین دارای شرایط خاص از جمله شوری بالا، تبخیر زیاد، وجود هزاران هکتار پهنه های میان جذر و مدی، تنوع جانوران آبزی، پرندگان مهاجر بسیار که از این منطقه می گذرند، است. این دریا نیمه بسته و دارای بیش از ۴۰ درصد ذخایر نفت جهان است به همین دلیل بیشتر از سایر نقاط جهان در معرض خطر آلودگی نفتی است. حجم آلاینده های نفتی که به صورت سالیانه وارد دریا می شوند به طور متوسط ۶ تا ۱۰ تن تخمین زده شده است و این مشکل در منطقه خلیج فارس که مرکز تولید نفت است حادتر به نظر می رسد و بیشتر از همه حیات پرندگان دریایی این منطقه را تهدید می کند از جمله فلامینگو، پلیکانها، اردک ها، باکلان و…

 

آلودگی نفتی

 

اثرات آلودگی نفتی بر پرندگان

پرندگان قابل رویت ترین موجودات در محیط آبی ناشی از تاثیر آلودگی نفتی هستند؛ زیرا بیشتر وقت خود را در دریا یا نزدیک دریا صرف می کنند، به این صورت که پرهای پرندگان در هنگام برخورد با لکه های نفتی در دریا و سواحل آلوده به مواد نفتی می شود. زمانی که این اتفاق رخ میدهد پرنده دیگر قادر به پرواز نخواهد بود، پر پرندگانی که آلوده به مواد نفتی شده است به یکدیگر می چسبد، خاصیت هیدروفوربی(عایق بودن)، شناوری و حرارت بدن خود را سریع از دست می دهد این مسئله باعث بروز مرگ آنها خواهد شد.

پرندگان برای تمیز کردن بال و پر خود مقدار نفت می‌بلعند و در نتیجه همین باعث بروز مشکلات معده، روده، کبدی، تنفسی و اغتشاش در سیستم گردش خون پرنده و اختلالات رفتاری شده در نهایت بسیاری از پرندگان تلف می‌شوند.

این آلودگی بر روی زادآوری پرندگان نیز اثر می‌گذارد، بدین صورت که باعث انتقال به تخم‌ها و جوجه‌هایشان می‌شود و چون آلودگی سبب نازک شدن تخم شده در نتیجه بیشتر در معرض خرد شدن قرارگرفته و باعث از بین رفتن جوجه‌هایی که هنوز از تخم بیرون نیامده‌اند می‌شود و در صورت بلعیدن نفت توسط پرندگان باعث اختلالات در تخم‌گذاری در پرندگان و کاهش تخم‌ها در پرندگان خواهد شد.

 

آلودگی نفتی

راهکار جلوگیری از اثرات آلودگی نفتی

برای مهار، بازیافت، پاکسازی نفت از محیط آبی یا سواحل، روش‌های مختلفی را به کار می‌گیرند. بخش‌هایی از ترکیبات نفت خام در ساعات اولیه حادثه، تبخیر می‌شود ولی با این حال، باید به سرعت نفت ریخته شده را مهار کرد و با بررسی های لازم در خصوص سنجش آلودگی، بررسی روند تغییرات، تاثیر فرایند خود پالایی و حفاظت از محیط زیست منطقه انجام نمونه برداری‌های سالانه در اطراف حوضه‌های آلاینده آسیب به محیط زیست را به حداقل رسانید.

حفظ محیط زیست برای حیات بشر ضروری است و در صورت استفاده مسئولانه و معقولانه از آن، جایگزین بهره‌وری به جای بهره‌کشی میتوان همیشه از آن بهره مند بود. پرندگان در زندگی نقش مهمی دارند، از جنبه های بسیاری برای انسان با ارزش تلقی شده و در نظر گرفتن حق حیات برای جلوگیری از آسیب به محیط زندگی آنها ضروری است.

 

 

زیستگاه پرندگان در چنگال کاربری‌های شهری

سیمای سرزمین شهری

شهرها از لکه‌های مختلف سرزمین تشکیل شده‌است که هر کدام نقش ویژه‌ای برای انسان‌ها ایفا می‌کنند. اوصلا سیمای سرزمین شهری نسبت به مکان غیر شهری (مانند زیستگاه‌های طبیعی) از پیچیدگی بیشتری برخورد است، به طوریکه شما در قسمتی کوچک از منطقه شهری چندین لکه (کاربری) شهری را مشاهده می‌کنید که بدون نظم خاصی درکنار هم قرار گرفته‌اند.


نگارنده مقاله: میلاد لطیفی

«تمام مطالب منتشر شده در وبلاگ آوای بوم نشان دهنده نظرات نویسنده مطلب بوده و لزوما دیدگاه‌های انجمن را منعکس نمی‌کند.»


انواع لکه‌های سیمای سرزمین شهری

لکه‌های سیمای سرزمین شهری که می‌توان به عنوان کاربری‌های شهری اسم برد شامل: کاربری صنعتی، مسکونی، پارک، باغی، کشاورزی، نظامی و تجاری است.

سیمای سرزمین سهری

فضاهای سبز شهری به عنوان لکه کلیدی شهری

پارک‌های شهری که به عنوان لکه کلیدی و پایداری اکوسیستم‌های شهری محسوب می‌شوند جزو یکی دیگر از انواع کاربری‌های شهری می‌باشند. در چند سال اخیر بسیاری از شهرها توسعه خوبی را در گسترش پارک‌های شهری داشته اند به طوریکه آن‌ها را می توان به عنوان شهرهای سبز معرفی کرد.

 

پارک‌ها و فضاهای سبز شهری زیستگاه چندین گونه پرنده

امروزه فضاهای سبز شهری و پارک‌های شهری کارکردهای اکولوژیکی و محیط زیستی بسیاری برای شهرها دارند. فضاهای سبز شهری علاوه بر اینکه مکان تفریحی برای شهروندان هستند، زیستگاه بسیاری از پرندگان شهری (مانند خانواده گنجشسانان) می‌باشند. پارک‌های شهری تاثیرات زیادی در کاهش آلودگی صوتی و هوا دارند به طوریکه این مکان‌ها مناطق امن برای بسیاری از گونه‌های پرندگان می‌باشد. به طور نمونه در شهر اصفهان و تهران شما می‌توانید بیش از ۱۰۰ گونه پرنده مشاهده کنید که این تعداد می‌تواند برای یک اکوسیستم شهری حائز اهمیت باشد که لزوم تدوین برنامه حفاظتی برای این مکان‌ها می‌باشد.

پارک های شهری

رشد جمعیت و توسعه کاربری‌های شهری

با رشد جمعیت و توسعه شهری، کلان شهرها با گستردگی و تنوع کاربری‌ها رو به رو شده اند. امروزه کلان شهرها با توجه به تامین نیازهای شهروندان توسعه‌های زیادی در حاشیه‌های شهرها ایجاد کرده‌اند. به طوریکه بسیاری از مناطق بکر و زیستگاه‌های طبیعی پرندگان جای خود را به مناطق شهری داده‌اند.

توسعه غیر اصولی کاربری‌های شهری (عدم اجرای آمایش سرزمین)

اکثر توسعه کاربری‌های شهری صورت گرفته بدون در نظر گرفتن ظرفیت و تناسب سیمای سرزمین بوده است. در چند سال اخیر شاهد توسعه کاربری‌های شهری هستیم که بدون ارزیابی محیط زیست و ارزیابی توان اکولوژیکی انجام می‌شود. تغییرات کاربری در دهه‌های اخیر به شدت زیاد بوده به صورتیکه بسیاری فضاهای سبز شهری تبدیل کاربری مسکونی و صنعتی شده‌است.

جایگزین کاربری‌های شهری به جای زیستگاه‌های پرندگان

تعیین و توسعه غیر اصولی کاربری‌های شهری می‌تواند زیستگاه بسیاری از پرندگانی که در فضاهای سبز زیست می‌کنند دچار مشکل کند. کاهش فضاهای سبز شهری در فرآیند تغییرات کاربری باعث می‌شود بسیاری از پرندگان زیستگاه دائمی و موقت خود را از دست بدهند، به طوریکه می توان بقا این پرندگان را تحدید کند.

 

احاطه کردن زیستگاه پرندگان توسط کاربری‌های شهری

نباید از کاربری‌های مخرب در کنار فضاهای سبز شهری و زیستگاه‌های طبیعی گذشت چراکه در سال اخیر شاهد این هستیم در حاشیه بسیاری از زیستگاه‌های طبیعی (مناطق حفاظت شده) و پارک‌های شهری کاربری‌های صنعتی که منبع آلودگی صوتی و هوا هستند ایجاد شده‌اند. یکی از مثال‌های بارز تجاوز به کاربری‌های حاشیه مناطق زیستگاه‌های طبیعی پارک ملی کلاه قاضی می‌باشد که مانند جزیره بین کاربری‌های مختلف مسکونی و صنعتی احاطه شده‌است و کریدور زیستگاهی با زیستگاه‌های دیگر برای این منطقه بسیار کم است.

 

تصویر زیر مربوط به پارک سنترال نیویورک است که بین کاربری‌های مسکونی و تجاری احاطه شده است

پارک شهری

تاثیرات کاربری‌های شهری بر زیستگاه پرندگان

شهرها متشکل از تنوع و پیچیدگی‌های کاربری‌ها می‌باشند که برخی از این کاربری‌ها می‌تواند تاثیر مثبت و برخی دیگر تاثیر منفی بر تنوع زیستی پرندگان و کیفیت محیط زیست شهری داشته باشد. فضاهای سبز شهری همانند پارک‌ها از جمله کاربری‌هایی هستند که تاثیر بسزایی بر تنوع زیستی پرندگان شهری دارد. در مقابل کاربری‌هایی مانند مسکونی و صنعتی با تولید آلودگی‌های صوتی و هوا باعث می‌شوند مکان‌های مناسبی برای زیستن پرندگان نباشند. نوع چیدمان، تنوع و وسعت کاربری‌ها در سرزمین می‌تواند بر الگو پراکنش و رفتار پرندگان تاثیرگذار باشد. بزرگی اثر می‌تواند در حدی باشد که بقا یک گونه را تحدید کند که بستگی به هر کاربری دارد.

تغییرات الگو پراکنش کاربری‌های شهری همراه با الگوی پراکنش پرندگان

در بسیاری از شهرها کاربری‌های شهری به صورت ناهمگون در سطح شهر قرار گرفتند که در حومه شهر ناهمگونی قرارگیری کاربری‌ها بیشتر مشهود است. این ناهمگونی و عدم آرایش منظم کاربری‌ها می‌تواند در پراکنش پرندگان شهری تاثیرگذار باشد، به طوریکه هر چه از مرکز شهر به سمت حاشیه شهر میرویم تراکم کاربری مسکونی کاهش و تراکم کاربری کشاورزی و باغی افزایش پیدا می‌کند. همچنین در مراکز شهرها کاربری‌ها آرایش منظم تری نسبت به حاشیه شهر دارند.

حومه شهرها و تنوع زیستی پرندگان

لذا به دلیل وابستگی بعضی از پرندگان به فضاهای سبز شهری و تراکم این نوع کاربری‌ها در حاشیه شهرها می‌توان گفت: پراکنش و فراوانی پرندگان در حاشیه شهر بیشتر از مراکز شهر به چشم میخورد. همچنین به دلیل افزایش تنوع کاربری‌ها (کشاورزی، باغی، جنگل و پارک) در حاشیه شهر تنوع گونه‌ای بیشتری از پرندگان را می‌توان در حومه شهرها مشاهده کرد.

حومه شهری

نتیجه گیری

بنابراین نتیجه می‌گیریم آرایش کاربری‌های سرزمین و تنوع کاربری‌ها می‌تواند در میزان تنوع زیستی پرندگان شهری تاثیر بسزایی بگذارد که می‌توان برنامه‌های توسعه شهری ما با درنظر گرفتن مهیا کردن زیستگاه‌های امن برای پرندگان شهری باشد. همچنین پیچیدگی سیمای سرزمین می تواند باعث افزایش تنوع زیستی پرندگان شود.

آنفولانزای پرندگان

آنفولانزای پرندگان یکی از تیتر خبرهایی است که سال‌ها شنیده‌ایم. اما آنفولانزای پرندگان چیست؟ آیا آنفولانزای پرندگان به انسان‌ها منتقل می‌شود؟ علائم آنفولانزای پرندگان چیست؟ آنفولانزای مرغی چیست؟ نام بیماری‌های متفاوتی از سمت پرندگان می‌شنویم مانند بوتولیسم پرندگان که پیش‌تر درمورد آن توضیح داده‌ایم. در این مطلب همراه ما باشید تا آنچه نیاز دارید درمورد آنفولانزای پرندگان بدانید را بخوانید.


نگارنده مقاله: ساناز تمیم زاده 

«تمام مطالب منتشر شده در وبلاگ آوای بوم نشان دهنده نظرات نویسنده مطلب بوده و لزوما دیدگاه‌های انجمن را منعکس نمی‌کند.»


آنفولانزای پرندگان چیست؟

آنفولانزای پرندگان (avian influenza) یا آنفولانزای مرغی نوعی عفونت ویروسی است که به سرعت از پرنده‌ای به پرنده‌ای دیگر منتقل می‌شود.

بیماری آنفولانزا به دو دسته تقسیم می‌شود:

  • ویروس‌های آنفولانزا با بیماری‌زایی بالا (فوق حاد)
  • ویروس‌های آنفولانزا با بیماری‌زایی پایین (غیرفوق حاد)

آنفولانزای پرندگان سویه‌های متفاوتی دارند که رایج‌ترین آن H5N1 است. در سال ۱۹۹۷, H5N1 اولین ویروس آنفولانزای پرندگان بود که در هنگ کنگ انسان را آلوده کرد که از تماس مستقیم فرد با پرنده بوجود آمده‌است.

پرندگان مهاجر آبزی به ویژه اردک ها، غازها، قوها ناقل طبیعی ویروس‌های آنفولانزا هستند. این پرندگان در هنگام مهاجرت از کشورهای مختلف این ویروس را جابه‌جا می‌کنند.

اگر از روش‌های زنده‌گیری (شکار) این پرندگان را بگیرند، با هرگونه تماس با پرندگان دیگر و با خود فرد احتمال شیوع این بیماری بیشتر خواهد شد.

بنابراین پرنده فروشی‌ها و شکارچیان یکی از ناقل‌های این بیماری هستند.

پس این احتمال وجود دارد که ویروس از حیات وحش به پرندگان اهلی و خانگی منتقل شود.

آنفولانزای پرندگان

 

انتقال آنفولانزای پرندگان به انسان‌ها

آیا امکان دارد که انسان‌ها آنفولانزای پرندگان بگیرند؟ گزارش هایی وجود دارد که انسان‌ها با تماس نزدیک به پرندگان و یا فضولات آن‌ها درگیر بیماری شده‌اند. درسال ۲۰۱۴ تعدادی شیوع آنفولانزای مرغی بین افراد گزارش شده است.

اما بهتر است بدانید که احتمال کمی دارد این بیماری از فردی به فرد دیگر منتقل شود. تقریبا تمام موارد آلودگی انسان به این ویروس از طریق تماس خود فرد با پرنده یا سطوح آلوده بوده است. غیر از موارد خاص که ارتباط بسیار نزدیکی با فرد بیمار وجود داشته است. مانند: مادر به نوزاد در هنگام مراقبت از او. به هر حال گزارشاتی وجود دارد که انتقال بیماری از فردی به فرد دیگر وجود داشته است اما خیلی کم.

از طرفی برخی از منابع پزشکی و علمی به صراحت می‌گویند: آنفولانزای پرندگان قابل انتقال به انسان نیست مگر از نوع فوق حاد باشد.

بسیاری از افرادی که در مرغداری یا بخش‌های انتقال طیور کار می‌کنند (حتی مدیران) در معرض این ویروس قرار دارند.

پرندگان آلوده به H5N1 تا حدود ۱۰ روز همچنان ویروس را از طریق مدفوع و بزاق آزاد می‌کنند.

به طور کلی به راحتی نمی‌توان درمورد این ویروس و علائم آن در انسان نظر قطعی داد. از طرفی افرادی که درگیر ویروس می‌شوند حتما از خود علائمی نشان نمی‌دهند و بی شک نیاز به آزمایشات پزشکی خاص است.

آنفولانزای پرندگان

آنفولانزای پرندگان در ایران وجود دارد؟

بله، آنفولانزای پرندگان در فصل‌هایی که پرندگان مهاجر برای زمستان‌گذرانی به تالاب‌ها و مناطق مختلف ایران مهاجرت می‌کنند بسیار دیده می‌شود و هرساله تمامی فعالین و کارشناسان محیط زیست برای کنترل کانون‌های شیوع بیماری تلاش می‌کنند.

 

علائم آنفولانزای مرغی در پرندگان

ویروس آنفولانزای پرندگان به راحتی از پرنده‌ای به پرندگان دیگر منتقل می‌شود. پرندگان اهلی از این بیماری در امان نیستند و مرغ و خروس و بوقلمون‌ها نیز به این ویروس مبتلا می‌شوند.

علائم آنفولانزای پرندگان غیر فوق حاد بستگی به نوع گونه پرنده دارد و هر کدام علائم متفاوتی دارند. مانند: اسهال، مشکلات تنفسی، تورم سر، ریزش پر و مرگ.

اما در نوع فوق حاد این بیماری بسیاری از پرندگان پس از ابتلا به ویروس آنفولانزای مرغی به سرعت می‌میرند و ممکن است هیچ علائمی از خود نشان ندهند.

 

ویروس آنفولانزای پرندگان از گوشت یا تخم پخته منتقل می‌شود؟

برخلاف تصورات غلط رایج، مصرف طیور یا تخم پرنده باعث انتقال آنفولانزای مرغی نمی‌شود اما به شرط آنکه به خوبی پخته شود.

به عنوان مثال تخم پرنده به هیچ عنوان حالت مایع (عسلی) نداشته باشد. گوشت پرنده نیز اگر در دمای ۷۳.۹ درجه سانتی‌گراد پخته شود، بی خطر تلقی می‌شود.

سازمان بهداشت جهانی (WHO) می‌گوید:

جدا از مصرف غذای نپخته، پرهیز از بازارهای فضای باز و تماس با پرندگان آلوده راه‌های دیگر جلوگیری از ابتلای انسان به آنفولانزای پرندگان است.

کلام آخر

در این مطلب سعی کردیم درمورد آنفولانزای پرندگان به طور کلی صحبت کنیم. انتقال آنفولانزای پرندگان به انسان‌ها و نحوه انتقال آن را توضیح دادیم. در صورت هرگونه سوال و یا نظری در بخش نظرات این پست همراه شما هستیم.

 

 

آشنایی با کرکس پرنده شکاری

شاید دیدگاه شما درباره کرکس‌ها پرندگان لاشخوری باشد که همیشه بعد از یک شکار موفقیت آمیز سر می‌رسند و از دستاورد دیگر حیوانات استفاده می‌کنند. در این مطلب ما تلاش کردیم که بیشتر این پرنده را معرفی کنیم. کرکس در زبان فارسی نام‌های دیگری مانند مرغ مردارخوار، دژکاک، دال و لاشخور هم دارد و همواره پرنده منفوری بوده‌است تا آنجا که در توصیف آن در لغت نامه دهخدا آمده است که پرنده‌ای بدریخت و گوشتخوار است. این پرنده از راسته قوش‌سانان دارای ۱۶ گونه است که از روزگار ائوسن پسین بر روی زمین وجود داشته اند.


نگارنده مقاله: محمد توکلی

«تمام مطالب منتشر شده در وبلاگ آوای بوم نشان دهنده نظرات نویسنده مطلب بوده و لزوما دیدگاه‌های انجمن را منعکس نمی‌کند.»


 

کرکس ها در سراسر دنیا به جز استرالیا و قطب جنوب وجود دارند. با توجه به کاهش قابل توجه تعداد این پرندگان به دلایل مختلف از جمله مسمومیت‌های مختلف، تخریب زیستگاه، صید و زنده‌گیری، قاچاق، بیماری‌ها و روند رو به رشد انقراض آنها یک سپتامبر از طرف انجمن حفاظت از پرندگان شکاری آفریقای‌ جنوبی و انجمن حفاظت از شاهین بریتانیا به عناون روز جهانی آگاه‌سازی در مورد کرکس‌ها نامگذاری شده است.

کرکس

جمعیت کرکس‌ها

وضعیت جمعیتی کرکس‌ها به صورتی است که چهار گونه از کرکس‌های آسیایی شامل کرکس‌های پشت سفید، کرکس‌های منقار دراز، کرکس‌های منقار باریک و کرکس‌های سر قرمز به شدت در معرض انقراض هستند. کاهش چشمگیر جمعیت پرندگان شکاری از جمله کرکرس‌ها توجه ویژه فعالین حفاظت از پرندگان را به خود جلب کرده و آنها را بر آن داشته تا در کنار بررسی عوامل کاهش جمعیت این پرندگان برنامه نجات این گونه‌های ارزشمند را به طور جدی دنبال کنند. مراجع جهانی حفاظت مثل IUCN نیز توجه ویژه‌ای به پرندگان شکاری دارند و کنوانسیون گونه‌های مهاجر نیز تفاهم نامه‌ای جهت حفاظت از پرندگان شکاری وضع کرده‌است که در زمستان ۱۳۹۳ کشور ایران به عنوان پنجاه و یکمین عضو این تفاهم نامه را امضا کرده‌است. از جمله تعارضات جوامع انسانی و کرکس‌ها می‌توان به امکان برخورد آنها با هواپیماها، داشتن بوی بد و حمله به دام و حیوانات خانگی اشاره کرد.

 

کرکس پشت سفید

کرکس پشت سفید

ویژگی بارز کرکس‌ها

از ویژگی های بازر این حیوان سر تاس اوست که طبق تحقیقات در پایین نگه داشتن دمای بدن پرنده نقش دارد و به علاوه با توجه به اینکه کرکس ها هنگام خوردن گوشت حیوان مرده سر خود را داخل بدن آن می کنند، طاس بودن سر آنها از ورود میکروبها و بیمار شدن آنها جلوگیری می کند.

دیگر ویژگی بارز این پرنده این است که آشیانه نمی سازد. کرکس‌ها اغلب مردارخوارند، اما ممکن است به حیوانات ضعیف و بیمار نیز حمله کنند. این پرنده حتی مردار انسان را هم می‌خورد. دیگر ویژگی جالب این پرندگان اینست که هرگاه قادر به شکافتن بدن مردار با منقار خود نباشند منتظر می‌مانند که لاشخور دیگری برایشان اینکار را انجام دهد.

 

نقش مسمومیت دارویی در کاهش جمعیت کرکس ها

متخصصان حفاظت عقیده دارند که استفاده از داروهای مسکن به ویژه دیکنوفلاک و مشتقات آن در دامپزشکی موجب مسمویت‌های کلیوی در پرندگان شکاری به ویژه لاشخورها و کرکس‌ها شده و تهدید جدی برای جمعیت کرکس محسوب می‌شود. به طوری که دیکلوفناک باعث شده سه گونه از کرکس‌ها در لبه پرتگاه انقراض قرار بگیرند و مصرف دیکلوفناک مهمترین عامل انقراض کرکس‌های هند معرفی شده‌است.

 

وجود کرکس‌ها چه سودی برای جامعه دارد؟

این پرندگان نقش مهمی در جلوگیری از گندیدگی و عفونت‌زایی مردارها دارند. اهمیت زیاد کرکس‌ها در مسائل بهداشتی به حدی است که تخمین زده شده این حیوانات سالانه ۱۳هزار دلار به جوامع انسانی کمک می‌کنند.

کرکس‌ها هنگام احساس خطر استفراغ اسیدی خود را به سمت جانورانی که از سوی آنها تهدید شده‌اند پرتاب می‌کنند و جالب است بدانید که معده این پرنده اسید خاصی دارد که قادر است باکتری‌ها و سمومی مثل بوتولینوم را در خود حل کند و به همین خاطر این پرندگان با خوردن مردار مریض نمی‌شوند. این پرنده روی پاهای خود ادرار می‌کند و اسید اوریک موجود در ادرار میکروب‌های چسبیده به پاهای پرنده در اثر راه رفتن روی مردار را از بین می‌برد و از سوی دیگر با تبخیر آب موجود خنک شدن پاها و رگهای خونی آن می‌شود.

 

قدرت پرواز کرکس‌ها

این پرندگان در پرواز بسیار ماهرند و پروازهای طولانی مدت و بلندی دارند به طوری که نوعی کرکس به نام راپل گریفون بلند پروازترین پرنده دنیاست.

این حیوان بویایی ضعیف اما بینایی قوی دارد و به خاطر عمر دراز خود هم مشهور است.

راپل گریفون

راپل گریفون

 

کرکس در ایران

دال معمولی، دال سیاه، کرکس کوچک و هما چهار گونه رایج کرکس در ایران هستند. اما گونه‌های دیگر مانند کرکس مصری هم به تعداد کمتر وجود دارند. دال معمولی پرشمارترین کرکس ایران است. جمعیت کرکس‌ها در ایران در گذشته فراوان بوده اما امروزه در کشور ما کرکس مصری در حال انقراض است و کرکس پشت سفید هم وضعیت بحرانی دارد؛ علاوه بر ایران در سایر مناطق قاره آسیا هم وضعیت کلی کرکس‌ها خوب نیست و بعضی معتقدند که تا یک دهه آینده این پرندگان در آسیا منقرض می‌شوند.

 

 

کرکس مصری

کرکس مصری

 

دال سیاه

دال سیاه

 

دال معمولی

دال معمولی

بوتولیسم و مرگ پرندگان

مرگ پرندگان با سم بوتولیسم! عنوانی که چند‌ سال است تیتر خبرهای میانکاله و پرندگان شمال کشور است. مرگ پرندگان در میانکاله یکی از خبرهایی بود که تا به امروز دلایل مختلفی را به آن نسبت می‌دادند. یکی از آن‌ها سم بتولیسم است. اما مرگ پرندگان میانکاله به سم بوتولیسم مربوط است؟ بیایید قبل از قضاوت هر خبری کمی در مورد این سم و اثرات آن بر روی پرندگان بدانیم.


نگارنده مقاله: مهسا هاشمی

«تمام مطالب منتشر شده در وبلاگ آوای بوم نشان دهنده نظرات نویسنده مطلب بوده و لزوما دیدگاه‌های انجمن را منعکس نمی‌کند.»


بوتولیسم پرندگان

سم بوتولیسم

بوتولیسم (Botulism) سم حاصل از باکتری کلستریدیوم بوتولینوم است که انواع مختلفی دارد. مانند: بوتولیسم غذایی، بوتولیسم زخم، بوتولیسم نوزادان و چندین زیرشاخه دیگر. اما نوعی که ما در این مقاله با آن کار داریم بوتولیسم پرندگان یا Avian Botulism است.

اگر کلمه Avian Botulism را همین حالا در گوگل جست‌و‌جو کنید اخبار تلف شدن پرندگان بسیاری را در کشور‌های مختلف خواهید دید.

بوتولیسم پرندگان نیز سویه‌های مختلفی دارد. هرکدام از سویه‌ها تاثیرات متفاوتی بر روی پرندگان می‌گذارد. برای مثال یک نوع سویه بوتولیسم پرندگان را می‌کشد اما نوع دیگر ممکن است برای مدت محدودی قدرت پرواز را از پرنده بگیرد. نوعی دیگر فقط از طریق ماهی به پرندگان منتقل می‌شود؛ بنابراین فقط پرندگانی درگیر سم بوتولیسم می‌شوند که غذای آن‌ها ماهی باشد.

اما عملکرد این سم چگونه است؟ چه پرندگانی را درگیر می‌کند؟ آیا از یک پرنده به دیگر پرندگان قابل انتقال است؟

بوتولیسم پرندگان

بوتولیسم پرندگان

بوتولیسم پرندگان، سم نوعی باکتری است که در آب انتقال پیدا می‌کند. باکتری کلستریدیوم بوتولینوم یا Clostridium botulinum به طور طبیعی در بسیاری از تالاب‌ها مشاهده می‌شود. این نوع باکتری در خشکی هم وجود دارد اما به طور کل در محیط‌های آبی فعال‌تر هستند. این باکتری‌ها فقط در شرایط خاص محیطی سم تولید می‌کنند مانند:

  • عدم اکسیژن کافی
  • درجه حرارت بالای آب
  • فراوانی جمعیت بی مهرگان
  • وجود لاشه‌های مهره‌داران در حال تجزیه

کمبود منابع آب شرایط را برای رشد بیش از حد این باکتری ایده‌آل‌تر می‌کند. سم این باکتری هرآنچه در آب وجود دارد را آلوده می‌کند. در نتیجه پرندگان پس از تغذیه از این منابع به سرعت فلج می‌شوند و از بین می‌روند. مرگ پرندگان در این آب‌ها چرخه‌ی معیوبی را ایجاد می‌کند و این باکتری به سرعت به دیگر پرندگان انتقال پیدا می‌کند.

بوتولیسم پرندگان در سراسر جهان اتفاق می‌افتد. این اتفاق برای تمام افرادی که در حوزه حفاظت از حیات وحش و محیط زیست فعالیت می‌کنند، بسیار اهمیت دارد. چرا که می‌تواند بیش از یک میلیون پرنده آبزی را فقط در یک سال از بین ببرد.

 

کدام گونه‌ها درگیر بوتولیسم می‌شوند؟

بوتولیسم به طور گسترده‌ای پرندگان خصوصا آبزی و کنار آبزی را آلوده می‌کند. اما طبق گزارشات پرندگانی وجود دارند که نسبت به این آلودگی حساس‌تر هستند و به سرعت بوتولیسم را جذب می‌کنند. مانند: چنگر، چارخو، کفچه نوک، اردک نوک پهن و خوتکا. این پرندگان طبق گزارشات ریسک بالاتری در ابتلا به این بیماری دارند.

پرندگان آبزی و کنار آبزی به طور کلی مستعد این آلودگی هستند و اگر آب آلوده به سم بوتولیسم باشد به سرعت گونه‌های مختلف پرندگان را از بین می‌برد.

اگر بخواهید پرندگانی را بشناسید که مقابل این بیماری مقاوم هستند، باید به شما نام کرکس‌ها و به طور کل پرندگان لاشه خوار را بگوییم.

 

نحوه انتقال این بیماری چگونه است؟

انتقال بوتولیسم از یک پرنده به پرندگان دیگر امکان پذیر نیست. به زبان دیگر؛ بوتولیسم مسری یا واگیردار نیست. اما لاشه پرنده‌ای که در اثر بوتولیسم از بین رفته باشد، می‌تواند آب را آلوده کند. به عنوان مثال اگر لاشه یک پرنده در آب باشد و جانداران ریز در آب از آن تغذیه کنند به راحتی بوتولیسم وارد چرخه غذایی می‌شود و دیگر پرندگان را آلوده خواهد کرد.

یک بی مهره آبزی یا ماهی‌ها هنگام تغذیه، از رسوبات بوتولیسم را می‌خورد و بسیاری از آن‌ها در تابستان به دلیل دمای زیاد آب و پایین آمدن سطح آب می‌میرند. باکتری‌های موجود در بی‌مهرگان با پوسیدگی این موجودات با سرعت سم تولید می‌کنند. پرندگان که مواد غذایی‌شان در همین آب پیدا می‌شود، آلوده این سم می‌شوند و از بین می‌روند. کرم‌هایی که از لاشه‌های پرندگان تغذیه می‌کنند سم را می‌بلعند و اگر لاشه این پرنده توسط پرندگان دیگر خورده شود این چرخه همچنان ادامه پیدا می‌کند.

تلفات بزرگ نشان دهنده تقویت این سم در آب است.

 

بوتولیسم انسان را آلوده می‌کند؟

خیر، بوتولیسم پرندگان هیچ اثری بر روی انسان‌ها نمی‌گذارد. انسان درگیر نوع دیگری از بوتولیسم می‌شود نه Avian botulism که مخصوص پرندگان است.

 

نشانه‌های بیماری بوتولیسم پرندگان

  • مرگ پرندگان
  • ناتوانی در پرواز
  • ناتوانی در راه رفتن
  • ناتوانی در نگه‌داشتن سر خود

بوتولیسم پرندگان

بسیاری از پرندگان با داشتن شرایط بدنی بسیار خوب درگیر این بیماری می‌شوند و می‌میرند. چون این آلودگی به سرعت پرنده را می‌کشد، پس از کالبد شکافی هیچ آسیب و ضایعه بزرگی را در بدن آن‌ها مشاهده نخواهید کرد.

البته استثناهایی هم وجود دارد و ممکن است مدت مسمویت در یک پرنده روند طولانی داشته باشد که در این موارد پرنده بسیار لاغر و ضعیف می‌شود.

جلوگیری از شیوع بوتولیسم پرندگان

بوتولیسم یکی از هزاران مشکلات حیات وحش است اما می‌توانیم تا حدودی آن را مدیریت کنیم. اگر چه تمام عوامل محرک محیطی بوتولیسم را نمی‌شناسیم اما مشخص و واضح است که اگر مرگ و میرها به سرعت تشخیص داده شود با برخی از تکنیک‌ها می‌توان سرعت از بین رفتن پرندگان را کاهش یا حتی متوقف کرد.

اقدامات عمومی که برای جلوگیری از شیوع سم بوتولیسم انجام می‌شود:

  • برداشتن لاشه‌ها:

باکتری که سم بوتولیسم تولید می‌کند برای تولید این سم به پروتئین نیاز دارد. از آنجا که لاشه حیوانات منبع عالی پروتئین هستند، از بین بردن لاشه‌ها تولید سم را تا حد زیادی کاهش می‌دهد و می‌تواند از تولید سم جلوگیری کند.

  • مدیریت آب:

تخلیه یا طغیان آب تالاب به اندازه کافی شرایط محیطی را تغییر می‌دهد تا تولید سم متوقف شود.

  • تغییر مکان پرندگان:

این روش به عنوان مرحله آخر برای نجات پرندگان به شمار می‌آید. بی شک در بسیاری از تالاب‌ها پرندگان در حال انقراضی وجود دارند. بنابراین با روش‌های مختلف باید پرندگان را از منبع شیوع بیماری دور کرد و به دیگر آبگیرها یا تالاب‌ها فراری داد.

کلام آخر

اطلاعات متنوعی در مورد سم بوتولیسم پرندگان وجود دارد. هنوز وجه‌های بسیاری در مورد این سم وجود دارد که به طور کامل شناخته نشده‌است. این مطلب اطلاعات کلی درمورد مرگ پرندگان توسط بوتولیسم بود که به دلیل خبرهای ناشی از مرگ پرندگان در میانکاله به سراغ آن رفتیم.

بی شک بدون آزمایش‌های مخصوص زیر نظر کارشناسان هیچ نظر قطعی نمی‌توان داد. اما آن‌چه افراد بسیاری را در این مورد به شک می‌اندازد که آیا سم بوتولیسم دلیل مرگ این پرندگان است یا خیر؟! درگیری تنها دو گونه فلامینگو و چنگر است. از طرفی مواردی که در مورد سم بوتولیسم در این مطلب خواندیم هر کسی را نیازمند تفکر و مطالعه بیشتر می‌کند.

بوتولیسم پرندگان

 

 

چرا پرندگان به شیشه پنجره ضربه می زنند؟

احتمالا تا به حال متوجه بازی و پرواز دمجنبانک‌ها جلوی آیینه ماشین و یا ضربه زدن کبوترها یا برخورد پرندگان با شیشه پنجره شده اید. رفتارهایی که گاهی بامزه به نظر میرسند اما همین رفتارها ممکن است به شدت خطرناک باشند.


نگارنده مقاله: یاسمین یوسفی

«تمام مطالب منتشر شده در وبلاگ آوای بوم نشان دهنده نظرات نویسنده مطلب بوده و لزوما دیدگاه‌های انجمن را منعکس نمی‌کند.»


 

برخورد پرندگان به شیشه

طبق آمارهایی که مرکز حفاظت پرندگان در آمریکای شمالی منتشر کرده سالانه بیش از یک میلیارد پرنده به طور مرگبار با شیشه پنجره ها برخورد می کنند، یعنی هر خانه آمریکایی سالانه دو پرنده را می کشد. ما هیچگونه آمار ثبت شده ای از برخورد پرندگان با شیشه پنجره ها نداریم و برای ما مشخص نیست که پنجره های ما در سال چه تعداد پرنده را از بین میبرند اما همه ما قطعا با موارد مشابهی روبرو بوده ایم.

برخورد پرندگان به شیشه

پرندگان وقتی کنار پنجره خانه های ما می نشینند گاهی به دلیل جنس شیشه و آینه ای بودن آن، تصویر خود را درون شیشه می بینند و آن را یک گونه مهاجم تلقی می کنند و با نوک زدن به شیشه سعی در راندن آن دارند. یک پرنده ممکن است هر روز و در یک زمان مشخص این کار را انجام بدهد که دلیل آن می تواند به دلیل تغییر جهت تابش نور خورشید در آن زمان مشخص به سمت شیشه، شکست نور و آینه ای شدن برخی شیشه های با ضخامت باشد. این رفتار را اغلب می توانیم از پرندگان در فصل بهار و زادآوری پرندگان و از طرف پرندگان قلمرو طلب مشاهده کنیم که گاهی به صورت رفتار تهاجمی یا حتی رقص هایی جذاب به نظر میرسند.

برخورد پرندگان به شیشه

چرا پرندگان به شیشه ها برخورد می کنند؟

برای اینکه راحتتر به پاسخ این پرسش برسیم باید به بیرون از خانه رفته و از دریچه نگاه یک پرنده به شیشه ها نگاه کنیم. پاسخ ساده است، آن ها حین پرواز قادر به تشخیص شیشه ها به عنوان مانع نیستند و با آن برخورد می کنند. شیشه پنجره ها در اصل برای پرندگان قابل مشاهده نیستند. آن ها هنگام پرواز سعی می کنند تا از میان تصویر بازتاب گیاهان یا فضای باز درون شیشه عبور کنند.

پنجره ها دومین منبع انسانی بزرگ مرگ و میر پرندگان

براساس مقاله منتشر شده از بخش پرنده شناسی دانشگاه پنسیلوانیا، برخورد با شیشه پنجره ها پس از تخریب زیستگاه ها، دومین منبع انسانی بزرگ مرگ و میر پرندگان بر روی زمین هستند. آنها تخمین میزنند با برآورد یک میلیارد تلفات پرنده فقط در ایالات متحده، تلفات جهانی بسیار فراتر از این عدد باشد. بیشترین پیش بینی میزان مرگ و میر در یک مکان خاص به میزان تراکم پرندگان، پوشش گیاهی و نزدیک بودن ظرف آب غذای پرندگان در مجاورت شیشه بستگی دارد.

چطور شیشه پنجره ها می توانند قاتلین پرندگان مهاجر باشند؟

انعکاس شیشه پنجره ها و خروج نور از آنها در شب در ساختمان های بلند مرتبه در فصل مهاجرت گاهی باعث مرگ پرندگان می شود. برخی از پرندگان مهاجر در شب به وسیله نور ستارگان جهت‌یابی و پرواز می کنند. نور مصنوعی ساختمان ها آنها را گیج کرده و پرندگان با شیشه ها برخورد می کنند.

چگونه می توان مانع برخورد پرندگان با شیشه ها شد؟

پرندگان در شهرها به کمک ما نیاز دارند، اما کمک کردن به آنها چیزی جز قراردادن آب و دانه برای آنهاست. ایمن کردن شیشه پنجره و جلوگیری از برخورد آنها می تواند یک کمک بسیار عالی به پرندگان باشد. روش های متعددی برای این کار وجود دارد اما فقط کافیست شیشه پنجره را برای پرندگان قابل مشاهده کنیم.

برچسب زدن به شیشه، نقاشی های کوچک و با فاصله، آویختن نوار، چسباندن برچسب های هولوگرافیک، قرار دادن فیدر و آبخوری ها در فاصله مناسب از شیشه به طوری که بازتاب آن در شیشه نیفتاده و پرنده آن را به عنوان فیدر مجزا تشخیص ندهد، استفاده از توری پنجره، کشیدن پرده و چسباندن اشیا رنگی به پشت آن از مواردی است که می توانیم از آن ها استفاده کنیم.

پرندگان قادر به دیدن نور در طیف ماورا بنفش هستند. مبتکران شیشه هایی را برای جلوگیری از برخورد پرنده تولید کرده اند. این شیشه ها دارای روکش منعکس کننده اشعه ماورابنفش طرحدار هستند که باعث می شود در معرض دید پرندگان قرارگیرد و در عین حال برای چشم انسان شیشه کاملا شفاف به نظر آید.

برخورد پرندگان به شیشه

برخورد پرندگان به شیشه

متاسفانه برچسب های یو وی شفاف در ایران وجود ندارد یا بسیار گران قیمت هستند اما برچسب های مات شیشه در طرح ها و ابعاد متفاوت قابل دسترس اند. استفاده از هنر ایرانی در آویختن اشیای زیبا در جلوی شیشه پنجره ها، استفاده از سایه بان و قرار دادن گلدان گیاه در قسمت بیرونی پنجره در نزدیکترین فاصله به شیشه و استفاده از سایر موارد ساده فوق الذکر، شما می توانید اجازه دهید شیشه ها کمی خاکی و غبارگرفته نیز باقی بمانند.

 

 

 

درمان پرندگان آری یا نه؟

تغییرات اقلیمی، خشکسالی، آلودگی هوا و انقراض گونه‌ها در سال‌های اخیر توجهات زیادی را به خود جلب کرده‌اند. رسانه‌های گروهی بطور مستمر از اخبار این حوادث سخن می‌گویند و احساس خطر از آینده‌ی زمین برای بخش بزرگی از جامعه برانگیخته شده و مردم را به سمت مسئولیت‌پذیری برای کمک به حفاظت از محیط‌ زیست سوق داده است.


نگارنده مقاله: محمدعلی آقاابراهیمی

«تمام مطالب منتشر شده در وبلاگ آوای بوم نشان دهنده نظرات نویسنده مطلب بوده و لزوما دیدگاه‌های انجمن را منعکس نمی‌کند.»


 

در این بین اخبار حمایت از حیوانات آسیب دیده پررنگ‌تر از سایر موضوعات انعکاس یافته و افراد بیشتری را درگیر خود نموده است. همزمان با تبلیغات رسانه‌ها، تشکل‌های مردمی بسیاری برای حمایت از حیوانات شکل گرفته و در بین سایر گروه‌های اجتماعی نیز که به نوعی با طبیعت سروکار دارند، همانند گردشگران، کوهنوردان و سایر گروه‌ها، کمک به حیوانات آسیب دیده به امری رایج تبدیل شده است.

این روزها حیوانات بیشتری توسط انسان‌ها و به دلیل آسیب دیدگی از طبیعت خارج می‌شوند و برای مداوا به اسارت‌ در می‌آیند. با گشت‌و‌گذاری در کلینیک‌های دامپزشکی خواهیم دید که علاوه بر مراقبت‌های فراوانی که از حیوانات خانگی در حال انجام است، موارد بسیاری نیز جانداران وحشی آسیب‌دیده به این کلینیک‌ها انتقال می‌یابند تا بلکه درمان شده و به دامان طبیعت بازگردند.

علت تلفات بیشمار پرندگان وحشی

بخش بزرگی از این جانوران که به اسارت درمی‌آیند، به پرندگان وحشی اختصاص دارند؛ زیرا پرندگان در همه‌جا حضور دارند و در حالی که بسیار آسیب‌پذیر هستند تعارض بیشتری نیز با انسان دارند و متاسفانه هدف‌های خوبی نیز برای شلیک شکارچیان هستند که همه این موارد منجر به بالا رفتن آمار آسیب دیدگی و تلفات آنها شده است.

پرندگان وحشی آسیب دیده به ندرت درمان می‌شوند و آمار برگشت آنان به طبیعت بسیار ناچیز است بنابراین تعداد قابل توجهی از این پرندگان تا پایان عمر در اسارت زندگی می‌کنند و یا در مراحل انتقال و درمان تلف می‌شوند.

در گذشته زمانیکه آنگونه مسئولیت‌پذیری که در بالا اشاره شد در جامعه وجود نداشت و در غیاب تبلیغات فراوان رسانه‌ای، حیوانات و پرندگان آسیب دیده همانطور که به طبیعت تعلق داشتند در طبیعت نیز باقی می‌ماندند و کمتر از چرخه طبیعت خارج می‌شدند. اگر تلف می‌شدند به غذایی آماده برای سایر گونه‌ها تبدیل می‌شدند و اگر توان بازگشت و ماندگاری را بازمی‌یافتند باز هم در چرخه طبیعت به راهشان ادامه می‌دادند.

 

درمان پرندگان

دخالت انسان و کمک به حفاظت از حیات وحش

اکنون این دخالت انسان در طبیعت به امری موجه تبدیل شده است. از یک سو برخی طرفداران اذعان می‌کنند که چون انسان با زندگی شهرنشینی عرصه را بر حیات‌وحش تنگ کرده و تعارضات آسیب‌زای بسیاری بر سر راه حیات‌وحش قرار داده، پس رسیدگی به درمان حیات‌وحش نیز از وظایف انسان به شمار می‌رود. از سوی دیگر افرادی هم با ترسیم هرم حیات و قرار دادن انسان در راس آن و جایگذاری سایر موجودات در بدنه این هرم مدعی هستند که آسیب به گونه‌ها و انقراض گونه‌ها و قهر و خشونت انسان نسبت به حیوانات، هرم زندگی را نااستوار می‌کند و به عبارت ساده‌تر زیر پای بشر را خالی می‌کند و ادامه‌ی حیات بر زمین را دشوار می‌سازد پس کمک به حیات وحش آسیب دیده امری منطقی به نظر می‌رسد.

 

درمان پرندگان

 

اما برای فعالان محیط‌ زیست که به کار درمان و رهاسازی پرندگان می‌پردازند همواره سوال زیر برای آنها مطرح است:

کمک به درمان پرندگان وحشی آسیب دیده کار درست یا نادرستی است؟

حقیقت این است که کمک به حیات وحش نه وظیفه انسان است و نه هیچ یک از موجودات روی زمین انتظار این کمک را دارند در حالی که بعضا دیده شده برخی افراد از این نیز فراتر رفته و خود را قیم مطلق حیوانات می‌دانند، یا حکم به کشتن حیوانات غیر قابل درمان می‌دهند و یا درباره‌ی نحوه نگهداری این حیوانات نسخه می‌پیچند.

آنچه که در عمل در حال وقوع است بیش از آنکه کمک به حفاظت از محیط زیست محسوب شود، باعث خسارت بیشتر به طبیعت می‌گردد. خروج بسیاری از حیوانات از طبیعت بنا به هر دلیلی نه تنها کمک به آنان نمی‌کند بلکه معمولا اسارت و مرگ با سختی و درد را بر سر راهشان قرار می‌دهد.

از طرفی بسیار دیده شده که افراد هنگام مشاهده‌ی توله‌های حیوانات و جوجه‌های پرندگان به اشتباه و با این خیال که والدین آنها را رها کرده‌اند و در شرایط خطرناکی قرار دارند، این موجودات وحشی را با خود می‌برند تا زندگی دوباره به آنها ببخشند در حالی که والدین حیوانات و پرندگان به ندرت فرزندان خود را رها می‌کنند و تنها در آن موقعیت به خاطر احساس خطر، خود را پنهان کرده‌اند و در نهایت اقدام خیرخواهانه‌ی آن افراد باعث از بین رفتن نسل جدیدی از آن گونه می‌شود. زیرا توله‌ها و جوجه‌ها هرگز در اسارت راه و روش زندگی در طبیعت و تنازع بقا را یاد نمی‌گیرند و اینها نیز متاسفانه تا آخر عمر در اسارت باقی می‌مانند.

مشکل اساسی دیگر در این راه عدم وجود مراکز مجهز و مجرب و نبود اطلاعات و تجهیزات و امکانات مورد نیاز برای نگهداری و درمان حیات وحش است که باعث می‌شود، حیوانات آسیب دیده به محض خروج از چرخه طبیعت با دورانی پر از سرگردانی و استرس و سوء تغذیه روبرو ‌شوند.

تنها موارد بسیار نادری وجود دارند که درمان، برای حیوانات در خطر انقراض آن هم تحت مراقبت متخصصان و در شرایطی بسیار پیچیده و حساس، کاری موجه خواهد بود و در سایر موارد این دخالت انسان در طبیعت به غیر از فرهنگ‌سازی و آموزش جوامع برای حفاظت از محیط زیست، تاثیر مثبت دیگری در بر ندارد.

 

درمان پرندگان

 

در پایان ذکر این نکته ضروریست که عدم آگاهی جامعه نسبت به موارد مطرح شده، مسئولیت رسانه‌ها و تشکل‌ها را برای آگاهی بخشی به مردم برای عدم دخالت‌های بی‌مورد در طبیعت دو چندان کرده است.

 

انقراض پرندگان در دپو زباله

تفکیک زباله امروزه یکی از دغدغه های بزرگ حافظان محیط زیست و طبیعت است. از شیرابه ها تا وجود زباله های شیمیایی مانند باتری مشکلاتی را برای حیات وحش و محیط زیست ایجاد کرده است. تا بحال از خود پرسیده اید که باتری های به درد نخور را چه کنیم؟ چگونه باید زباله های که حاوی مواد شیمیایی هستند را دور بریزیم؟ زباله ها چه تاثیری بر زندگی پرندگان دارند؟پیش تر در مورد علت کاهش کرکس ها در جهان صحبت کرده ایم و دراین مطلب کمی به انقراض پرندگان در دپو زباله پرداخته ایم.

این روز های پاییزی که پرندگان شکاری مهمان کشور ما هستند یکی از نقطه های که میتوان آنها را به راحتی دید, محل جمع آوری و دفن زباله ها یا همان دپو زباله است.
اگر کمی از شهر دور شویم محل هایی را خواهیم دید که زباله ها به صورت لایه لایه یک جا جمع آوری شده اند. در فصل پاییز و زمستان پرندگانی مانند عقاب ها و کرکس ها که راهی طولانی را در مسیر مهاجرت خود پرواز کرده اند و به کشور ما رسیده اند را خواهید دید.

انقراض پرندگان در دپو زباله

عقاب ها و انقراض پرندگان در دپو زباله

وجود پسماند گوشت و ضایعات مرغ در میان زباله ها این پرندگان را به این مناطق کشانده است. اما گزارش های نابودی تعداد زیادی از عقاب ها و کرکس ها در دپو زباله نشان میدهد که یک جای کار میلنگد!
بله, بسیاری از مواردی که این پرندگان به عنوان غذا پیدا میکنند نه تنها ارزش غذایی ندارند بلکه وجود پسماند های انسانی, زباله های شیمیایی, دارویی و سموم مختلف میتواند جان این پرندگان را به خطر بیاندازد.
بسیاری از گونه های که در دپو زباله یافت میشوند, نتیجه مسمویت غذایی هستند.
از طرفی اگر پرندگان مبتلا به بیماری های مانند: آنفولانزا و انواع مسمویت شوند به راحتی به دیگر پرندگان منتقل میکنند.
این به این معناست که به راحتی جان چندین پرنده را در خطر انداخته ایم.

تلفات زیادی هر ساله در دپو زباله گزارش میشود. بنابراین اگر تفکیک زباله و مدریت پسماند وجود نداشته باشد به راحتی این پرندگان را در معرض خطر قرار میدهیم.
از طرفی یکی از گونه های که در دپو زباله ها بارها رکورد شده است عقاب صحرایی (steppe eagle) بوده است.
این عقاب در کشور ایران به راحتی دیده میشود اما گونه در معرض خطر انقراض است و پروژه های حفاظتی بسیاری برای این پرنده وجود دارد.

بیشتر بخوانید: عقاب صحرایی ( استپی)

عقاب استپی

گونه ای که با سهل انگاری ما ممکن است روز به روز از تعدادش کاسته شود.
نه تنها عقاب صحرایی بلکه عقاب شاهی, کرکس ها و گونه های با ارزش دیگری را در حال پرواز روی زباله ها میبینیم.

بیشتر بخوانید: عقاب های ایران و جهان

تفکیک زباله ها برای جلوگیری از انقراض پرندگان

پسماند یا زباله ها از اجزا مختلفی تشکیل میشوند. همانطور که میدانیم زباله های تر و خشک یا ارگانیک وجود دارند.

اما این ها کل ماجرا نیستند و خطرات احتمالی بعضی از زباله ها برای حیات وحش خصوصا پرندگان بسیار بیشتر از تصور عام است.
بنابراین برای جلوگیری از انقراض و آسیب پرندگان در دپو زباله ها باید حواسمان باشد, زباله هایی که سمی یا حاوی مواد شیمیایی هستند را نباید به صورت معمول دور بیاندازیم.

به عنوان مثال: باتری ها یکی از معضل ها برای پرندگان در دپو زباله هستند. باتری ها حاوی فلزات و مواد سنگین مانند: جیوه, سرب, روی و غیره هستند.
همچنین درصد زیادی از جیوه موجود در زباله ها مربوط به باتری های قلمی است.
اگر باتری ها را با دیگر زباله ها دور بیاندازید ترکیب آن با دیگر مواد خطرات جدی به همراه دارد.
همین حالا که این متن را میخوانید در دپو زباله مملو از باتری های مختلف است و این یعنی به خطر انداختن جان حیات وحش و انسان ها!

زباله های خطرناک

راه حل

بیاید از انقراض پرندگان در دپو زباله جلوگیری کنیم:

  • سعی کنید از باتری های قابل شارژ استفاده کنید. بنابراین میزان زباله خطرناک شما بسیار کاهش میابد.
  • اگر از باتری های معمولی استفاده میکنید و یا هرگونه زباله شیمیایی و سمی دارید؛ باید به صورت جداگانه به غرفه های بازیافت در سطح شهر تحویل دهید.

فراموش نکنید؛ سوزاندن زباله های شیمیایی, سمی و باتری ها به هیچ عنوان کار درستی نیست. چراکه هوا را آلوده به این مواد خطرناک میکنید.

کلام آخر

حواسمان را بیشتر جمع کنیم و درمورد تاثیر زباله ها بر پرندگان و دلایل انقراض پرندگان در دپو زباله بیشتر مطالعه کنید. خصوصا تفکیک زباله را به روش اصولی یاد بگیریم. از طرفی زباله های شیمیایی, سمی و پزشکی را با روش معمول دور نیندازید. پرندگان در دپو زباله درحال تغذیه هستند و ممکن است به راحتی یک گونه را به انقراض نزدیک کنیم. همچنین بهتر است بدانیم زباله های خطرناک نه تنها جان حیات وحش بلکه جان انسان ها را نیز به خطر می اندازد.

تأثیرات آلودگی نوری بر پرندگان

آلودگی نوری چیست ؟ آیا تابه حال در مورد آلودگی نوری در شهرهای بزرگ شنیده‌اید؟ برای اینکه بدانید آلودگی نوری یعنی چه در این مطلب با ما همراه باشید. پیش‌تر مطلبی در مورد تأثیر نورانی کردن درختان بر پرندگان با شما صحبت کردیم. آلودگی نوری همچون دیگر آلودگی‌ها بر روی طبیعت و حیات موجودات اثر گذار است. مطالبی دیگری از این دست همچون آلودگی پلاستیکی و حفاظت پرندگان ، آلودگی صوتی و تأثیر آن بر پرندگان را با هم مرور کردیم. همچنین شما را با اطلاعات ارزشمندی که صدای پرندگان در اختیار ما می‌گذارد آشنا نمودیم. در این مطلب قصد داریم سوال ” آلودگی نوری را تعریف کنید ” را برای شما پاسخ دهیم.

آلودگی نوری چیست ، ناشناخته ترین آلودگی محیط زیستی

آلودگی نوری یا Light pollution به روشن‌شدن بیش از حد یک محیط بر اثر نورهای مصنوعی (ایجاد شده توسط بشر) گفته می‌شود. برای اندازه‌گیری این نوع آلودگی پارامترهایی از جمله شدت روشنایی یک سرچشمه نور و همچنین میزان نوری که چشم انسان قابل به ادراک آن است با واحدی بنام لوکس (LUX) انجام می‌پذیرد. همچنین مقدار نوری که از منبع نور در هر ثانیه منتشر می‌شود شار نوری نام دارد و یکای سنجش آن لومن (Lumen) می‌باشد.

آلودگی نوری شهری

منابع انتشار آلودگی نوری

منابع انتشار آلودگی نوری در شهرها می تواند بسیار متفاوت باشد و شامل نور تابلوهای تبلیغاتی، نور بیلبوردها، نور پارکها و فضاهای عمومی، نور خیابان‌ها، نور میدان‌ها و نور ساختمان‌ها می‌باشد. این آلودگی‎‌ها شامل موارد زیادی است. مهمترین آن‌ها آلودگی هوا، آلودگی صوتی، آلودگی آب و آلودگی نوری می‌باشد. از بین آن‌ها آلودگی نور ناشناخته‌ترین آلودگی است که در ایران کمتر به آن پرداخته‌شده‌است و مردم نیز آگاهی کمی نسبت به این نوع آلودگی دارند. این نوع آلودگی در شهرهای بزرگ بیشتر وجود دارد و تاثیرات بلند مدتی بر روی تنوع زیستی شهری می‌گذارد.

آلودگی نوری

تنوع زیستی شهری و آلودگی نوری

شهرهای بزرگ که فضاهای سبز و پارک های متعددی دارند از تنوع زیستی بالایی برخوردار است. این تنوع زیستی می تواند شامل گونه های جانوری و گیاهی باشد که از بین گونه های جانوری پرندگان بیشتر خود را با اکوسیستم های شهر سازگار کردند و از تعداد گونه های بیشتری در شهرها برخوردار هستند. در چندسال اخیر ما شاهد تنوع زیستی زیادی از پرندگان در شهرها هستیم که بعضی از آن ها بومی و مهاجر می باشند. پرندگان نسبت به آلودگی های شهر واکنش بیشتری نسب به گونه های جانوری دیگر دارند و حساسیت زیادتری دارند. به طوریکه شما کمترین میزان آلودگی نوری می تواند روی رفتار گونه تاثیر گذار باشد. لذا آلودگی های نوری موجود در شهرها نیز بیشترین تاثیر خود را می توانند روی زیستگاه و رفتار پرندگان بگذارند.

پرندگان شهری

چرا پرندگان به سمت شهرها (جزایر نورانی) می آیند؟

وجود تنوع گیاهی زیاد در فضاهای سبز شهری و همچنین وجود پسماند و پساب های شهری در چند سال اخیر باعث شده حشرات و جوندگان زیادی به شهرها وارد شوند که حضور همین گونه ها موجب جذب گونه های طعمه خوار در شهرها شده است. کلان شهرها به دلیل تولیدات گازهای گلخانه ای و فعالیت های انسانی باعث شدند به جزایر گرمایی تبدیل شوند به طوریکه در فصل زمستان بسیاری از گونه های جانوری و به خصوص پرندگان مهاجر زمستانه برای فرار از سرمای زیاد به شهرها وارد می شوند و فضاهای سبز شهری را برای زیستن خود انتخاب میکنند که همین عاملی می شوند پرندگان در برابر آلودگی های شهر بیشتر قرار بگیرند.

پرندگان مهاجر

چطور می تواند آلودگی نوری بر روی گونه‌های جانوری و به خصوص پرندگان تاثیر بگذارد؟

در ابتدا باید به این موضوع بپردازیم که چرا اکوسیستم های شهری با وجود حجم آلودگی ها و شلوغی که دارند از تنوع زیستی بالایی برخوردار هستند؟ عواملی زیادی باعث جذب گونه های جانوری در شهرها شد که یکی از آن ها توسعه فضاهای سبز شهری است که پوشش گیاهی متراکمی را در شهرها به وجود آورد و پارک های مختلفی با انواع پوشش گیاهی توسعه دادند و پارک هایی همچون با پوشش جنگلی و چمن زار و کوهستانی در شهرها موجود هست که همین عامل باعث شد پرندگان زیادی برای لانه گزینی این فضاهای سبز شهری را انتخاب کنند. یکی دیگر از عوامل دیگری باعث جذب گونه های جانوری در شهرها شده وجود منبع غذایی زیاد در شهرها می باشد که در حال شاهد زنجیره های غذایی پیچیده ای در شهرها هستیم.

آلودگی نوری

اما چطور آلودگی نوری می تواند بر بقاء گونه های جانوری تاثیر گذار باشد؟

بسیاری از گونه های جانوری و گیاهی به ریتم طبیعی نور و تاریکی زمین وابسته هستند و طی چندین هزار سال به این ریتم شبانه روزی عادت و تکامل یافتند. لذا کوچکترین اختلال نوری در روند زندگی آن ها می تواند بقا آن ها را مورد تهدید قرار دهد و حتی باعث انقراض گونه ای شود. حیوانات رفتارهای ثابت و غریزی را در طول روز انجام می دهند رفتارهایی مانند تغذیه، مهاجرت، تولید مثل و استراحت که هر کدام از این ها می تواند به ریتم نوری وابسته باشد.

آلودگی نوری مناطق شهری

امروزه به دلیل توسعه شهرها و پیشرفت تکنواوژی شاهد تولید حجم زیادی از آلودگی از صنایع و شهرها هستیم. آلودگی هایی که زندگی مردم شهرهای بزرگ را تحت تاثیر قرار داده. همچنین این آلودگی ها اکوسیستم های شهری را نیز دچار مختل کرده است. زیستن گونه های جانوری در مکان های شهری به دلیل وجود آلودگی نوری می تواند برای آن ها بسیار تهدید آمیز باشد و مهم ترین تهدیدی که می تواند شامل تمام گونه ها شود نمایان شدن آن ها در مقابل شکارچی هست که شکارچی می تواند طبیعی و یا انسانی باشد اما وجود نورهای مصنوعی در شهر باعث شده بسیاری از گونه های مکان امنی را برای خود پیدا نکنند که در نهایت می تواند نسل یک گونه را به انقراض بکشاند.

آلودگی نوری

تاثیرات آلودگی نوری بر روی پرندگان

اگر بخواهیم به طور دقیق تر تاثیرات آلودگی نوری را بر روی حیوانات بررسی می توانیم به تغییرات الگوی مهاجرتی پرندگان اشاره کنیم. بسیاری از پرندگان با توجه به ریتم نوری شبانه روز مهاجرت خود را آغاز می کنند به طوریکه در بعضی از پرندگان شبانه و بعضی دیگر در روز شروع به مهارجت می کنند که به سبب آلودگی های نوری زیاد در شهرها باعث شده این ریتم نوری برای پرندگان گیج کننده شود و شب به دلیل نور بیش از حدی که شهرها وجود دارد همانند روز برای آن ها تلقی شود. لذا همین امر باعث می شود زمان بندی مهاجرت پرندگان دچار تغییرات شود که می تواند تاثیرات منفی جبران ناپذیری بر روی پرندگان بگذارد.

آلودگی نوری ابزاری برای جذب پرندگان

جالب است بدانید در بعضی از کشورها آلودگی های نوری به صورت عمدی توسط انسان انجام می شود تا بتوانند پرندگان را جذب کنند به طور مثال در کشور هندوستان با استفاده از پروژکتور پرندگان را جهت تامین مواد غذایی خود جذب می کنند و همچنین در کشورهای افریقای شمالی با ایجاد آلودگی نوری در آسمان پرندگان مهاجر بسیاری را برای مهیا کردن بستر پرنده نگری و جذب گردشگر به سطح زمین می کشانند.

 

تاثیرات آلودگی نوری بر پرندگان

در ادامه با تحقیقاتی که در زمینه تاثیرات آلودگی نوری بر روی پرندگان انجام شده است آشنا می شوید

  • تحقیق اول

در مقاله ای چاپ شده در امریکا آلودگی نوری را به دو صورت معرفی میکند آلودگی نوری نجومی و اکولوژیکی که نوری که توسط منظره آسمان به وجود می آید آلودگی نوری نجومی و آلودگی نور مصنوعی که باعث اختلال سیستم یوم شناختی می شود را آلودگی نوری اکولوژیکی می گویند که این نوع از آلودگی نوری بیشترین تاثیرگذاری را بر روی رفتار پرندگان دانسته اند.

  • تحقیق دوم

در تحقیق Ciach1 & Fröhlich به بررسی تاثیرات آلودگی های صوتی و نوری شهری بر روی پرندگان زمستان گذر انجام شده نتایج نشان می دهد آلودگی نوری با غنای و فراوانی پرندگان تاثیر مثبتی گذاشته و باعث افزایش جمعیت آن ها شده و بر عکس آن آلودگی صوتی تاثیر منفی بر غنای پرندگان شهری داشته که می توان گفت آلودگی نوری می تواند روش برای پیش بینی غنای گونه ای پرندگان شهری محسوب شود.

در نتیجه افزایش جمعیت بعضی از گونه ها می تواند بر اکوسیستم شهری تاثیر گذار باشد و افزایش یک جمعیت با روند کاهش جمعیتی دیگر گونه های انجام بپذیرد. چونکه بسیاری از گونه های قلمرو مختص خود را دارند می تواند با افزایش غنای گونه ای یک اکوسیستم شاهد کاهش قلمرو و منابع غذایی دیگر گونه های بومی شهری باشیم که این خود یک زنگ خطر برای محققان اکولوژیست می باشد.

  • تحقیق سوم

در پژوهشی دیگر که MILLER بر روی آوازخوانی پرنده سینه سرخ آمریکایی انجام داده نتایج نشان می دهد این پرنده آوازخوانی زودتر از موعد در شب انجام می دهد و به جای آوازخوانی در روز در شب آوا تولید می کند که دلیل آن وجود نورهای مصنوعی در شهر بوده است که نتیجه می توان گرفت آلودگی نوری می تواند بر روی رفتار طبیعی گونه های تاثیر بسزایی داشته باشد.

  • تحقیق چهارم

در آلمان Dominoni و همکاران تحقیقی درباره تاثیر گذاری آلودگی نوری شهرها بر روی پرنده توکای سیاه انجام دادن و متوجه شدن که آلودگی نوری مصنوعی شهرها بر روی میزان ترشح هورمون تسترون پرنده تاثیر بسزایی می گذارد که به طوریکه در میزان ترشح این هورمون در مناطق روستایی که آلودگی نوری کمتری وجود دارد متفاوت است. در نهایت متوجه شدند آلودگی نوری می تواند روی تولید مثل پرندگان تاثیر گذار باشد که یکی از دلایل آن می تواند میزان استرس گونه ها باشد که از طریق نورهای مصنوعی شهرها به پرنده وارد می شود.

خلاصه کلام

تمامی این تحقیقات نشان می دهد آلودگی نوری شهر ها می تواند بر رفتار و جمعیت گونه های جانوری و به خصوص پرندگان تاثیرات منقی بذارد که نیازمند ارائه یکسری راهکار برای مدیران شهری جهت کاهش و مدیریت میزان روشنایی شهرها و فضاهای سبز شهری می باشد. همچنین تاثیرات این آلودگی بر اکولوژی حیات وحش نیازمند تحقیقات بیشتری در ایران است.

راهکار برای مبارزه با آلودگی نوری

انجام اقدامات مختلف برای کاهش این نوع آلودگی، بسیار کم هزینه‌تر و ساده‌تر از مبارزه با دیگر انواع آلودگی ها می‌باشد. باید بدانید که اصلی‌ترین عامل این آلودگی، نداشتن آگاهی است؛ پس برای مبارزه با آلودگی نوری، ابتدا باید اطلاع رسانی و آگاه سازی کرد. با کاهش آلودگی‌نوری، می توانند زیبایی آسمان را به شهرها آورد و مخاطرات محیط زیستی را کاهش داد. در ادامه راهکارهایی برای کاهش آلودگی نوری ارائه شده است.

آلودگی نوری

چه باید کرد:

۱- باید از رنگ‌های گرم در نورپردازی استفاده نمود.

نور آبی جزو آلودگی های نوری محسوب می‌شود و باعث خستگی چشم می‌گردد.

۲- گذاشتن سرپوش بر روی روشنایی‌ها

چراغ‌هایی که برای روشنایی در محیط باز نصب شده‌اند باید دارای یک محافظ باشند تا از ساطع شدن نور به سمت آسمان پیشگیری کنند.

۳- نصب سنسورهای حرکت

بهترین راهکار برای کاربران خانگی جهت کاهش آلودگی نوری، استفاده از سنسورهای حرکتی است که در مواقع لازم، باعث روشن یا تاریک شدن مکانی می‌گردند. از چراغ‌های سنسوردار می‌توان در مسیر باغ، نزدیک گاراژها، اطراف فضاهای تاریک و حتی در راهروها استفاده کرد.

۴- کنار زدن پرده‌ها

اگر در خانه هستید می‌توانید با کنار زدن پرده‌ها از نور طبیعی بیرون نهایت استفاده را ببرید و از روشن کردن چراغ‌ها خودداری کنید.

۵- خاموش کردن چراغ‌های اضافی

چراغ‌هایی را که استفاده نمی‌کنید خاموش کنید. نیازی نیست که تمام چراغ‌های خانه شما همیشه روشن باشد.چراغ اتاق‌هایی که کار خاصی در آن‌ها ندارید را خاموش کنید.

۶- استفاده از لامپ‌های کارآمد

حدالامکان از لامپ‌های LED یا سدیم کم فشار استفاده کنید. زیرا این لامپ‌ها تأثیر زیادی بر جو نمی‌گذارند و نوری که تولید می‌کنند بسیار کارآمد می‌باشد.

۷- استفاده از چراغ‌های هوشمند و فتوسل

چراغ‌ها می‌توانند از طریق دستگاه هوشمند شما کنترل و برنامه‌ریزی شوند و شما می‌توانید چراغ‌ها را طوری برنامه‌ریزی کنید که فقط در ساعات خاصی از روز روشن شوند. چراغ‌های هوشمند می‌توانند در کاهش صورت‌حساب برق شما بسیار مؤثر باشند.

۸- کاهش ارتفاع چراغ‌های خیابان‌های شهرها

در این مقاله تلاش کردیم:

به سوالات شما از جمله اینکه آلودگی نوری چیست ( آلودگی نوری یعنی چه ، آلودگی نوری را تعریف کنید ) اثرات آلودگی نوری در شهرهای بزرگ جهان چگونه است پاسخ دهیم. همانطور که در بالا به آن اشاره شد آلودگی نوری یکی از آلودگی‌های مهم و اثرگذار بر روی محیط زیست است که این روزها با گسترش شهرنشینی و پیشرفت تکنولوژی بیشتر شاهد آن هستیم. آلودگی نوری بر روی زیست پرندگان و سایر حیات وحش اثر سوء گذاشته و گاهی ممکن است به مرگ آن‌ها نیز بیانجامد. سهم ما چیست و ما کجای این داستان هستیم؟

اطلاعات تماس


آدرس: اصفهان، خیابان سجاد، خیابان ارباب، کوچه قصر، پلاک ۲

ایمیل: info@avayeboom.com

شماره تماس: ۰۹۹۱۴۰۱۳۷۸۱

جستجوی سریع


نماد اعتماد الکترونیکی

4/UgEVjFgR-8qhAZpwJM6Bfl2C6MggkekGB1w7nytXkYQxb-7eYEKPl0Q