سفرنامه ی پرنده نگری در سواحل مَکُران

داستان‌های پرنده نگری در سفر، معمولا شرح داستانِ برنامه‌ای یک‌روزه و به‌مقصدی خاص هستند. این سفرنامه اما خلاصه‌ای از سفر به سیستان و بلوچستان و سواحل مکران است. این سفر بسیار آهسته ۳۰۰ کیلومتری، در بهمن و اسفند نود و هشت است که از “گواتر” در مرز دریای عمان با پاکستان شروع، و تا باغ‌های موز زرآباد ادامه داشت. اگر روزی قصد سفر در این مسیر ساحلی بی‌نظیر را داشته باشید، خواندن این سفرنامه به شما ایده‌ای از اینکه چه پرنده‌هایی را در چه جایی از مسیر ممکن است ببینید، خواهد داد.

شروع سفر از گواتر

خلیج گواتر جایی بود که این سفر هیجان‌انگیز شروع شد. خور یا خلیج گواتر رویشگاه جنگل حرا است که در جنوب شرقی‌ترین نقطه‌ی سیستان و بلوچستان قرار دارد. این خلیج میزبان بسیاری از پرندگان آبزی از جمله باکلان، پلیکان، کاکایی، پرستوی دریایی، حواصیل و بسیاری دیگر است. برای یک پرنده نگریِ لذت بخش در پای درختان مانگرو، باید یا از یک قایق میخواستم تا مرا به میان جنگل ببرد و یا پیاده از خشکی خود را میرساندم. اما از آنجا که چکمه نیاز بود و من همراه نداشتم تصمیم گرفتم تا پرندگان آبزی  را در ادامه ی مسیر، یعنی روستای بریس مشاهده کنم.

بریس و تماشای تلیله های سفید

سفر به سیستان و بلوچستان

تجربه پرنده نگری در سفر به سیستان و بلوچستان

پس به سمت غرب حرکت کردم و بعد از عبور از پسابندر به بریس رسیدم. بریس با سه شکل از دسترسی به اقیانوس، برای من بهترین تجربه دیدن پرندگان آبزی و کنار آبزی بود. اولین دسترسی در ۱۰ کیلومتریِ پیش از بریس در کنار ساحلی دنج بود که غیر از من هیچ گردشگری نبود. کمپ یک هفته ای در این ساحل صحنه زیبایی رو در خاطرم ثبت کرد که شاید در انیمیشن کوتاهِ Piper  دیده باشید.

فرار دوان دوانِ تلیله های سفید از موج و سپس تعقیب همان موج در برگشت به دریا. در واقع حلزون هایی که دریا به ساحل آورده برای گریز از شکار، در زیر ماسه ها پنهان می شوند و هر بار در برگشت موج بیرون آمده و خود را به جریان آب می سپارند تا کمی به دریا نزدیک تر شوند. با برگشت موج و تا قبل از فرو رفتن دوباره ی حلزون ها، تلیله ها این فرصت کم برای شکار را جشن می‌گیرند.

دومین دسترسی از بلندای چند صد متری صخره ی معروفِ بریس بر روی دریا بود. این صخره سه دماغه دارد و دماغه ی غربی، دیوان رود نام دارد. جایی که گردشگران برای گرفتن عکس های اینستاگرامی از بالای اسکله و قایق‌های روی آب، جمع می‌شوند. اینجا شاید بهترین مکان برای آموزش شناسایی انواع کاکایی و پرستوی دریایی باشد. با ایستادن بر لبه‌ی صخره در هنگام باد، می‌توان از فاصله نزدیک این پرندگان را در زیر پا و یا در بالای سر مشاهده کرد که بر روی باد سوار شده و به رقص درمی‌آیند.

تماشای پرندگان در فاصله چند متری

پیش از غروب در زیر پای شما در دیواره‌های این صخره، جمعیت زیادی از باکلان بزرگ در لانه‌هاشان گرد هم می‌آیند. برای دیدن آن‌ها یا باید به دو دماغه‌ی دیگر رفت و یا خود را برای سومین راه دسترسی به اقیانوس آماده کرد. این راه همانا ساعت ۵ صبح بیدار شدن و خود را به اسکله رساندن است. در طی چند مرتبه هر بار از یک ناخدا درخواست کردم تا اجازه بدهد با تیمش بر روی قایق همراه شوم. به وسط دریا که رسیدیم اگر دریا زده نشده باشیم می‌توان با شوق شاهد نمونه‌ای از هم‌زیستی بین انسان و پرنده‌ها بود.

پلیکان خاکستری و انواع کاکایی به فاصله‌ی چند متری دور قایق منتظر می‌مانند تا صیادان ماهی‌های صید شده‌ای را که نمی‌خواهند به درون آب بیاندازند. و شما حتی بدون دوچشمی می‌توانید از دیدنشان لذت ببرید. سبز قبای هندی نیز گونه‌ی خاص این منطقه است که در سرتاسر مسیر به‌راحتی در حاشیه‌ی شهر و روستاها بر روی سیم‌های برق می‌توان دید. غراب گردن قهوه ای هم، گونه‌ایست که البته باید برای دیدنش مثل من خوش شانس باشید.

پرنده نگری در چابهار

در ادامه مسیر به بندر چابهار رسیدم. بدون شک بهترین مکان چابهار برای دیدن پرندگان غیر آبزی، ساحل صخره‌ای هتل لیپار است که دید به سوی خلیج چابهار دارد. یکی از گونه‌های کمیاب که پرنده‌نگران با سابقه هم، آرزوی دیدن آن را دارند را بارها در بین درختان مسواک دیدم. بوچانگا با اندازه‌ی کلاغ و به رنگ سیاه، با دم بلند و چشمان خونین رنگ، پرنده‌ای شدیدا خجالتی است که در زیر آفتاب رگه‌های قهوه‌ای تنش نمایان می‌شود.

زنبور‌خوار سبز و صحنه شکار سنجاقک اینجا به سادگی قابل دیدن بود. درست ابتدای اسفند بود که صدای آواز شهدخوارِ تازه از راه رسیده با لباس جدید بنفشش همه‌جا را پُر کرد. میوه‌ی ریز و گیلاسیِ درخت مسواک، پرنده‌های زیادی از جمله میوه‌خوار و بلبل خرما را به خودش جذب کرده بود. کلاغ هندی هم من را یاد نزدیکی مکانی و فرهنگی این منطقه با هندوستان می‌انداخت.

سواحل مکران

جهلو و موزهای معروف چابهار

بعد از طی ۱۷۰ کیلومتر از چابهار به کرانه‌ی غربی، به شهر جُهُلو رسیدم که به زرآباد شناخته می‌شود. اقامت دو هفته‌ای من در چند کیلومتر بعد‌تر در اطراف رودخانه‌ی رابچ بود، همان‌جایی که موزهای معروف چابهار کشت می‌شوند. سیلاب بزرگ دی‌ماه ۹۸ با نشاندن کود و بذر در دشت‌های اطراف یکی از زیباترین چشم‌انداز‌های کره زمین را به‌وجود آورده بود.

دسته‌های میلیونی پروانه که از روی دشت‌های سرسبز حرکت می‌کردند و صدای تیز دراج های نر در بین درختان موز برای یافتن جفت. سرود هماهنگ یاکریم‌های خجالتی بر روی شاخه‌های دور. حمله‌ی بی‌باکانه‌ی یک زوج دیدومک با جیغ‌های پی‌در‌پی برای دور کردن من از لانه‌شان که حتما در آن حوالی بود. ماهی‌خورک سینه سفید با رنگ آبی بی‌نهایت شفافش بر روی درخت بلند کنار رودخانه. همه‌ی این‌ها به همراه دیدن انواع گنجشک‌سانان مثل گلوآبی، شهدخوار، چک‌چک‌ها و چکاوک‌ها، یکی از به یادماندنی ترین تجربه‌های پرنده نگری در ایران و سفر به سیستان و بلوچستان از جمله سواحل مکران  را در ذهن من برای همیشه ثبت کرد.

تنوع زیستی پرندگان شهر اصفهان

اگر در فضاهای سبز اصفهان گشتی زده باشید، متوجه خواهید شد که مساحت فضای سبز شهر اصفهان قابل توجه و زیاد است. از این رو بدیهی به‌نظر می‌رسد که در این فضای خوش پتانسیل و موقعیت جغرافیایی ویژه اصفهان، پرنده های شهر اصفهان نیز متنوع و رنگارنگ باشند. پیش‌تر راجع‌به پرندگان مهاجر زاینده رود اصفهان نوشتیم. همچنین مطالبی با عناوین مختلفی چون پرندگان به پارک می‌آیند ، لانه چرخ ریسک پشت بلوطی ، چرا به تماشای پرندگان می‌رویم و سهره طلایی منتشر نمودیم که بی‌ربط با موضوع مطلب فعلی نیست و خواندن آن را به شما پیشنهاد می‌کنیم. اکنون قصد داریم شما را با تنوع زیستی پرنده های شهر اصفهان بیشتر آشنا کنیم.

مساحت فضای سبز شهر اصفهان و تنوع زیستگاهی

اصفهان دارای ۳۰ میلیون متر‌مربع فضای سبز شهری است که از این میزان مساحت فضای سبز شهری ۴،۷۷۷،۴۵۵ متر مربع مربوط به مساحت ۹۵ پارک شهری است. شهر اصفهان با دارای بودن ۳۰ میلیون متر‌مربع فضای سبز شهری سومین شهر از نظر وسعت فضای سبز در کشور است. از کل مساحت ذکر شده در شهر اصفهان ۴،۷۷۷،۴۵۵ مترمربع مساحت مربوط به پارک‌های شهری است. در اصفهان ۹۵ پارک شهری وجود دارد که این تعداد پارک با تنوع پوشش گیاهی خوبی که دارند باعث شدند فضای مناسبی برای زیستن پرندگان مهیا شود.

پارک شهر اصفهان

پرنده های شهر اصفهان چند گونه هستند؟

شهر اصفهان به دلیل تنوع توپوگرافی، تنوع پوشش گیاهی و دارا بودن زاینده رود از تنوع زیستی غنی پرندگان برخوردار است. به‌طوری‌که طی مشاهدات انجمن حفاظت پرندگان آوای بوم و پرنده‌نگران در چند سال بیش از ۱۸۰ گونه پرنده در شهر اصفهان ثبت و مشاهده شده است. کل گونه‌هایی که در شهر اصفهان مشاهده شده است شامل گونه های مهاجر، بومی، گذری می‌باشد.

پرندگان آبزی شهر اصفهان

به‌دلیل وجود زاینده رود در قلب شهر اصفهان پرندگان آبزی و کنار آبزی فراوانی را در شهر شاهد هستیم که بیشتر این پرندگان در فصل زمستان به شهر می‌آیند و وابسته به این اکوسیستم آبی می‌باشند. اگر بخواهیم گونه‌های شاخص پرندگان آبزی شهر اصفهان معرفی کنیم می‌توانیم به کاکایی سرسیاه، گاوچرانک، اردک سرسبز، خوتکا، چنگر، چنگر نوک سرخ، حواصیل خاکستری و حواصیل کوچک اشاره کرد. در چندسال اخیر به‌دلیل خشک شدن پیاپی رودخانه زاینده رود جمعیت پرندگان آبزی در شهر اصفهان با کاهش رو به رو شده است که نیازمند احیای پایدار زاینده رود می‌باشد.

پرندگان آبزی

پرندگان خشک‌زی شهر اصفهان

در شهر اصفهان به‌دلیل وجود درختان خشکه‌دار و باغات زیادی که در اطراف شهر اصفهان است تنوع گونه‌ای غنی از پرندگان خشکی‌زی مشاهده می‌کنیم. همچنین به دلیل وجود مساحت زیاد فضای سبز شهری و تنوع پوشش گیاهی شاهد گونه های مختلفی از گنجشک سانان هستیم که در فصول مختلف می‌تواند تنوع زیستی متفاوتی را از پرندگان در شهر اصفهان مشاهده کرد. طی تحقیقات اخیری که بر روی پرندگان پارک‌های شهر اصفهان انجام‌شده بیش از ۵۰ گونه خشک‌زی در پارک‌های اصفهان ثبت شده است که از کل گونه‌های مشاهده شده ۲۸ گونه پرنده آوازخوان است.

پرندگان خشکزی

پرندگان بومی شهر اصفهان کدامند؟

در بین گونه‌های مهاجر فصلی پرندگان بومی شهر اصفهان وجود دارد که شما می‌توانید در هر فصل آن‌ها را مشاهده کنید. این پرندگان بومی می‌توانند مختص هر پارک باشند و این تفاوت گونه‌ای به‌دلیل وجود نوع پوشش گیاهی و توپوگرافی است. به‌طور مثال شما در پارک کوهستانی صفه در طول سال می‌توانید کمرکولی کوچک و بزرگ و کبک را مشاهده کنید‌ که در پارک‌های دیگر شهر اصفهان مشاهده این گونه‌ها امکان پذیر نمی‌باشد. همچنین پرندگانی از جمله دارکوب سوری، چرخ ریسک بزرگ، بلبل هزاردستان، مرغ مینا، طوطی طوق صورتی، بلبل خرما و سار جزو پرندگان بومی شهر اصفهان می‌باشند که در بیشتر پارک‌ها همچون پارک ناژوان، سعدی، کودک و مشتاق قابل مشاهده هستند.

پرندگان مهاجر خشک‌زی اصفهان

بهترین فصل برای مشاهده پرندگان مهاجر گنجشک سانان مانند خانواده سسک‌ها، سهره‌ها، زردپر‌ها در اصفهان فصل بهار است که در این فصل شما می‌توانید پرندگان آوازخوان متعددی را مشاهده کنید پرندگانی از جمله بلبل هزاردستان، سهره گلی، مگس‌گیر‌خالدار، سسک سردودی، سهره سبز، سسک درختی زیتونی، سسک چیف چاف و پری شاهرخ.

اصفهان پرندگان مهاجم هم دارد؟

در چند سال خیر در شهر اصفهان شاهد پرندگان مهاجم هستیم که وجود این گونه پرندگان می‌تواند صدمات جدی به اکوسیستم و اکولوژی پرندگان دیگر وارد کنند. در شهر اصفهان مرغ مینا و طوطی طوق صورتی جزو پرندگان مهاجم محسوب می‌شوند که نظریه‌های مختلفی برای چگونگی ورود این گونه‌ها به پارک‌های شهر اصفهان است. مرغ مینا پرنده بومی حوضه خلیج فارس می‌باشد که در چندسال اخیر توسط مردم به اصفهان آورده شده و رهاسازی شده است.

پرندگان مهاجم

کدام پارک‌های شهر اصفهان بیشترین تنوع گونه‌ای پرندگان را دارند؟

طی تحقیقات و مشاهدات اخیر پارک ناژوان و صفه که از جمله فضاهای سبز اصفهان هستند و بخش نسبتاً زیادی از مساحت فضای سبز شهر اصفهان را پوشش می‌دهد، به‌دلیل شرایط اکولوژیکی مناسب (وضیعت پوشش گیاهی، آلودگی صوتی و موقیعت مکانی)، نسبت به سایر پارک‌ها از تنوع زیستی پرنده های شهر اصفهان بیشتر برخوردار هستند. به‌طوریکه در پارک صفه و ناژوان فقط در فصل بهار بیش از ۲۰ گونه پرنده خشک‌زی ثبت شده است. پرندگان شاخص پارک جنگلی ناژوان شامل دارکوب سوری، پری شاهرخ، بلبل هزرادستان، چرخ ریسک، مرغ مینا و طوطی طوق صورتی می‌باشد. همچنین پرندگانی از جمله کمرکولی کوچک، کبک، زاغ نوک سرخ، طرقه کوهی، سسک جنبان و مرغ حق در پارک صفه زیست می‌کنند.

طبیعتگردی در قرنطینه

کرونا و قرنطینه همه مارا خانه نشین کرد. شما هم مثل ما دلتنگ پرنده نگری هستید؟! از طبیعتگردی در قرنطینه چیزی میدانید؟ طبیعتگرد ها و اهالی سفر این روز ها بیشتر از بقیه افراد اذیت شدند. اما چاره ایی نبود، سلامتی ارزشش بیشتر از این حرف هاست!! در این مطلب برای شما دوستاران حیات وحش و طبیعت نکته هایی را گفته اییم که بتوانید در قرنطینه نیز تعاملی با طبیعت داشته باشید و به فکر سلامت روان خود باشید.

طبیعتگردی در قرنطینه و سلامت روان

طبیعتگردی در قرنطینه

اکوتراپی

تحقیقاتی از سوی روانشناسان انجام شده است که بیانگر ارتباط سلامت روان و تعامل با طبیعت است. در یکی از این موارد، تحقیقی در یک بیمارستان انجام شده است که بیماران را در دو بخش مورد بررسی قرار داده اند.
بیماران یکی از بخش ها, منظره درختان و صدای پرندگان را داشتند و بخش دیگر در یک اتاق معمولی و بسته, تحت درمان قرار میگرفتند.
پس از مدت ها دریافتند که بیمارانی که در بخش اول قرار دارند، روند بهبود را سریع تر از بخش دیگر طی میکنند.
بنابراین افرادی که با طبیعت سر و کار دارند و درختان و پرندگان را میبینند از سلامت جسمی و روانی بیشتری برخوردارند.
در نتیجه اگر در خانه مانده اید بهتر است برای سلامتی خود به این نکات توجه کنید.

توجه به پرندگان

اگر شما پرنده نگر نیستید، یعنی توجه کمتری به آنها دارید و کمتر از پرنده نگر ها تفاوت آنها را میشناسید.
شما را دعوت میکنیم به پشت پنجره!! کافیست این بار با دقت بیشتری به رنگها، اندازه ها و رفتار پرنده ها توجه کنید.
اینکار نه تنها تمرینی برای تمرکز شما در روزمره میشود، بلکه لذت تماشای رفتار هایی مثل: قلمرو طلبی، جذب جفت، رقص جفت گیری، ساخت لانه، غذا دهی به جوجه ها و غیره به سلامت شما کمک میکنند.
شاید بگویید دیدن این رفتار ها غیر ممکن است، اما اشتباه میکنید! کمی حوصله کنید و با دقت بیشتر با نگاهتان دنبالشان کنید.
در مرحله اول میتوانید چشمان خود را ببندید، دستانتان را پشت گوش خود بگذارید, به طوری که صداها را متمرکز تر بشنوید. این روش نه تنها پشت پنجره، بلکه در طبیعت نیز برای پیدا کردن پرنده از روی صدا، روش خوبیست.
به منقار پرنده ها توجه کنید! خیلی از پرنده ها مثل گنجشک ها، کلاغ ها و کبوتر ها کمتر از انسان میترسند و به ما نزدیک میشوند.
بنابراین فرصت خوبیست که منقار آنها را ببینید. دیدن تفاوت منقار هر پرنده میتواند به شناسایی شما در پرندگان کمک کند.
حتی در این فصل که پرندگان لانه میسازند و یا در حال بازسازی لانه های خود هستند میتوانید شاخه و چوب های کوچک را داخل دهانشان ببینید.
اگر کرم یا حشره ایی بین منقارشان بود، بدانید او یا یک پدر یا یک مادر است که برای جوجه های خود غذا میبرد.
این همه زیبایی را از خودمان دریغ نکنیم.

جذب پرندگان

طبیعتگردی در قرنطینه

میخواهید پرندگان بیشتری ببینید؟! رفتار های بیشتری را میخواهید تشخیص دهید؟! جذب پرندگان اما به روش اصولی کاری بسیار لذت بخش است. چرا میگوییم اصولی؟! چرا که هر حرکت غیر اصولی ما باعث تغییر رفتار حیوانات میشود و این امر به چرخه طبیعی و حیات پرنده آسیب میزند. پس حواستان را جمع کنید و فراموش نکنید که یک زندگی نباید فدای لذت ما انسان ها شود.

اما روش های اصولی جذب پرندگان چیست؟!

چند وقت پیش یک وبینار آموزشی برگزار کردیم و روش های اصولی و نحوه ساخت وسایل و نگهداری آنها را گفتیم.
که میتوانید از طریق لینک زیر ویدئو این وبینار را با قیمتی کمتر خریداری کنید.
یکی از این روش های طبیعتگردی در قرنطینه, ساخت فیدر یا غذا رسان است.
در این روش شما ظرفی را میسازید و از دانه پر میکنید. میتوانید از پنجره یا بالکن خانه خود آویزان کنید.
در این روش پرنده ها نباید متوجه حضور انسان ها شوند و نباید ظرف شما به گونه ای باشد که به راحتی دانه ها را بردارند.
فیدر پرندگان بسیاری را جذب میکند و از طرفی مقدار زیادی غذا نمیدهید که رژیم غذایی آنها تغییر کند. بنابراین با رعایت اصول آن میتوانید پرندگان را به حیاط، بالکن یا پنجره خود جذب کنید.
این روز ها هوا گرم است و خانه ها مانند قدیم یک حوض بزرگ ندارد که پرندگان به راحتی آب برای آشامیدن پیدا کنند.
بنابراین میتوانید با وسایل دور ریختنی واتر فیدر «water feeder» یا آبرسان بسازید.
واتر فیدر نیز یک روش اصولی برای جذب پرندگان است.

پرنده نگر شوید

بکشید، بنویسید و نوت برداری کنید!
همه ما آدم ها به دنبال چیز های جدید هستیم. امروز اگر پشت پنجره به دنبال تماشای پرندگان باشیم قطعا فردا, فهمیدن اینکه نام آن پرنده چرخریسک است یا سسک درختی و یا اینکه این پرنده کوچک از چه کشور هایی در مسیر مهاجرتش عبور کرده، لذت بخش تر خواهد بود.
پس بهتر است بدانید با یادداشت کردن رنگ یا اندازه یا رفتار و حتی ضبط صدای پرنده, میتوانید هر آنچه میخواهید در مورد این پرنده را بفهمید.
یک دفترچه بردارید، هر روزی که به تماشای پرندگان مینشینید را تاریخ بزنید و هرآنچه میبینید را یادداشت کنید.
تبریک میگوییم حال شما هم یک پرنده نگر هستید.

نقاشی کردن لذتی که سن و سال ندارد.

هر پرنده ایی که میبینید را نقاشی کنید. نه تنها بعد از مدتی اطلاعات بسیاری راجع به پرندگان یاد میگیرید.
بلکه ساعت ها غرق رنگ و طبیعت هستید. این هم نوعی طبیعتگردی در قرنطینه است.
خجالت نکشید! همین امروز شروع کنید.

کلام آخر

در این مطلب, طبیعتگردی در قرنطینه را یاد گرفتیم. خصوصا پرنده نگری! بال های پرندگان این قابلیت را به آنها داده است که در هر مکانی دیده میشوند. پس بهتر است از این فرصت استفاده کنیم تا یک پرنده نگر شویم. پرندگان را ببینیم، لذت ببریم و آنها را بشناسیم. آن هم در این روز هایی که دنیا درگیر ویروس کرونا و قرنطینه خانگی است.  اگر در مورد این مطلب و یا شناسایی این پرندگان سوالی داشتید به ما پیام دهید.

خیلی دور، خیلی نزدیک

زمانی تصور می‌کردم شگفتی طبیعت جهان تنها در ژرفای اقیانوس‌ها، دل جنگل‌های آمازون و صحراهای آفریقا وجود دارد و ساده‌ترین راه دسترسی به آنها هم چیزی نبود جز لم دادن جلوی جعبه جادویی و تماشای قطبین و استوا از روی کاناپه و احساس شعف از امکان دیدار با خرس گریزلی بدون ترس از احتمال حمله آن و دیدن گذشت چهار فصل جزیره گالاپاگوس در کمتر از یک ساعت! پس از مدتی دریافتم که شگفتی طبیعت ایران نیز بسیار است و حرف های ناگفته زیاد دارد. تالاب ها ، زاغ بور ، طناز دشت کویر ، سیاه خروس ، عقاب مار خور ، شاه بوف تنها گوشه ای از این شگفتی های طبیعت هستند.

در این میان «انجمن پرنده‌شناسان آوای بوم و مرکز پرنده‌نگری اصفهان در پارک کوهستانی صفه» به کمک راهنمایان مجرب و دلسوز خود، نقش مهمی را ایفا می‌کند. این مرکز با برگزاری برنامه‌های پرنده‌نگری شهری در فصول مختلف و ترویج نگاه دقیق به طبیعت، پرندگان و همه‌ موهبت‌های الهی ، شرایط را برای تفریحی توأم با آموزش برای همه شهروندان و علاقه‌مندان فراهم کرده است.

شگفتی طبیعت ایران

می‌توان به مواهب طبیعی ایران، آبشار مارگون، قله دماوند و لاله‌های واژگون خوانسار هم بالید! ضمن اینکه یاد گرفتم از خرید جانوران تاکسیدرمی شده و کمک به این تجارت کثیف دست بردارم و احساس نیاز به نزدیکی با طبیعت را با رفتن به آکواریوم، باغ پرندگان و باغ وحش های مختلف ارضا نمایم و افتخار کنم که جانوران مورد علاقه‌ام را نه از طریق تلویزیون و خرید گونه‌های تاکسیدرمی شده که از نزدیک و در این باغ‌ها ملاقات می‌کنم و احساس پیروزی از اینکه بوی گل‌ها را در باغ گل‌ها می‌توانم حس کنم و این قطعا از طریق تماشای مستند مقدور نبود!

در آن زمان برای من درک شگفتی‌های طبیعت، تنها از پشت شیشه تلویزیون و میله‌های قفس و شیشه‌های آکواریوم امکان پذیر بود، چرا که نه نگرانی از حمله گرگ‌ها داشتم و نه ترس از گزش پشه مالاریا و صاعقه و رفتن تیغ در پا! همه چیز ایمن و مطلوب! و البته حس تقدیر از کسانی که این خطرات را به جان می‌خریدند تا ما به راحتی به تماشای این شگفتی‌ها بنشینیم. تا اینکه به صورت تقریبا اتفاقی با طبیعت نزدیکم کمی آشناتر شدم. اینجا بود که به یکباره پرده‌هایی کنار رفت و چیزهایی خود را برایم به نمایش گذاشتند که از ندیدن و نشنیدنشان تا آن روز حیرت کردم!

تازه فهمیدم در باغ کوچکی که هر ماه می‌رفتیم و در آن فـقـط کـلاغ و گـنـجـشک به چشمم می‌خورد، بیش از بیست گونه پرنده رفت و آمد و حتی لانه دارند و حالا ده‌ها صدای مختلف از آنها می‌شنیدم. آن موقع بود که درک کردم دیدن ببر بنگال از پشت میله‌های قفس با لذت دیدن گله آهوان در زیستگاه واقعی‌شان قابل قیاس نیست !بنابراین گشتم تا هر چه نزدیک‌تر به خود، شگفتی‌های اطرافم را دریابم.

جست‌وجوهایم را که از بیابان و جنگل و تالاب شروع کرده بودم، به شهر معطوف کردم و آن وقت بود که متوجه نوک‌زدن‌های مکرر دارکوب سوری به درختی در خیابان استانداری و پرواز طوطی‌های طوق صورتی بر فراز باغ غدیر شدم و چه زیبا بود استشمام بوی درمنه‌ها در بیابان های مجاور شهر و دیدن شیطنت سنجاب‌ها در پارک جنگلی ناژوان! و حال به عنوان یک راهنمای رسمی طبیعت‌گردی، دوست دارم در پرسه‌زنی در داخل یا حومه شهر و روستا، لذت جست‌وجو و مشاهده دقیق طبیعت «نزدیک» را با دیگران به اشتراک بگذارم.

کلام آخر:

دوست دارم بچه‌ها به جای ترس و واکنشی مانند پرتاب لنگه کفش، از دیدن مراحل رشد مارمولک داخل انباری و دانستن خصوصیات جالب آن لذت ببرند. دلم می‌خواهد نشان دهم که ساعت و روز و فصل و به طور کلی «زمان»، از طبیعت مستقل نیست و دیدن مارهای باغ وحش در زمستان همان قدر مضحک است که خوردن خربزه در آن فصل انسان را بیمار می‌کند! شگفتی طبیعت ایران بخشی از شگفتی طبیعت جهان است که در جایگاه و موقعیت خود زیبا و شگفت انگیز است. 

کافی بود که نمیشد! داستان یک پیروزی کوچک در حفاظت

داستان یک پیروزی کوچک در حفاظت

۹ اسفند ۹۷، در حدود ۷ کیلومتر از خطوط برق منطقه عباس آباد نایین برای جلوگیری از برخورد هوبره ها و مرگ این گونه، ایمن سازی شد. این متن صرفا بیان خاطراتی است از مراحل انجام این طرح. واقعیت این است که طرح های در ذهن فعالان محیط زیست و حیات وحش کم نیست اما همه ی آن ها به مرحله ی اجرا نمیرسد. در این خاطره میکوشم نشان دهم که به چه راحتی یک طرح میتواند به سرانجام برسد.

در تابستان ۹۷ بود که در جلسه ی هیئت مدیره آوای بوم مطرح شد که آوای بوم باید در زمینه تصادفات جاده ای پرندگان کاری بکند. به مهدی جلالپور، محیطبان با انگیزه منطقه نایین و عباس آباد زنگ زدم. از وضعیت تصادف زاغ بور پرسیدم. مهدی جلالپور بعد از اینکه از زاغ بور تعریف کرد گفت که معضل جدی تره تو منطقه داریم و اونم برخورد هوبره ها با سیم های برقه و بهتره اگه میخواید کاری بکنید، روی این موضوع کار بکنید. اگر مهدی جلالپور چند ثانیه قبل از تعریف این مشکل با خودش گفته بود که این معضل حل نشدنیه و کی تو این وضع مملکت به این موضوع ها فکر میکنه، کافی بود که این طرح انجام نمیشد!

صحبت های مهدی جلالپور رو توی جلسه آوای بوم مطرح کردم. باید تصمیم میگرفتیم که وارد این قضیه بشیم یا نه. رای گیری شد و حداکثر رای بر این بود که باید تلاش کنید این مشکل به نحوی حل بشه. اگه اعضای هیئت مدیره به بودجه ی بالای مورد نیاز فکر میکردن و با خودشون میگفتند که این کارا فعلا اولویت نیست و رای منفی میدادند، کافی بود که این طرح انجام نمیشد!

باید یک نفر به عنوان مسئول هماهنگی های طرح انتخاب میشد. مجید پورهمدانی از اعضای آوای بوم به خاطر تجربه ای که حاصل ۲۰ سال کار در نیروگاه برق بود و به خاطر اینکه عضو جدید آوای بوم بود و انگیزه و انرژی کافی رو داشت انتخاب شد. شاید اگر آقای پورهمدانی از به سرانجام رسیدن کار نا امید بود و شروع به نه آوردن در کار میکرد، کافی بود که این طرح انجام نمیشد!

نیاز به اطلاعات تخصصی داشتیم. باید میفهمیدیم راه حل چیست. به واسطه آشنایی قبلی که با محمود کلنگری، از بنیانگذار های کمیته ی پرندگان و شبکه های برق داشتم با این موضوع خیلی هم نا آشنا نبودم. با محمود کلنگری تماس گرفتیم. اطلاعات تخصصی مورد نیاز رو تمام و کمال در اختیارمون گذاشت و مراحل انجام کار رو بهمون پیشنهاد داد. اگر محمود کلنگری در اولین تماس به این فکر میکرد که این کار زیر نظر کمیته ی آن ها نیست و یا در دادن اطلاعات خصاصت میکرد، همین کافی بود که نمیشد!

اطلاعات تخصصی تبدیل به نامه و بعد پروپزال شد. نیاز داشتیم نقاط داغ و پر حادثه در منطقه رو دقیقا مکتوب کنیم. مهدی جلالپور به داد رسید و اطلاعات و مختصات دقیق رو فرستاد.
بعد از هماهنگی، اولین جلسه با معاونت بهره برداری شرکت توزیع برق استان انجام شد. آقای بهمنش، مدیر گروه بهبود پایداری شبکه برق مسئول رسیدگی شده بود. مهم ترین جلسه همین جلسه بود. مهندس بهمنش نامه و طرح رو خونده بود. بعد از ۳۰ دقیقه بحث و وقتی اوضاع هوبره در ایران رو فهمید، موافقت کرد. کافی بود که یک جمله بگه چرا شرکت توزیع برق پول بده که یه گونه منقرض نشه و بگه این وظیفه ی محیط زیسته نه اداره ی برق. همین یک جمله ی کوتاه اگر گفته میشد، کافی بود که طرح انجام نمیشد!

مهندس بهمنش موافقت کرد اما نظر نهایی را باید مدیر کل شرکت توزیع برق میداد. نیاز داشتیم خیلی سریع نامه ای از طرف محیط زیست استان ارسال بشه و صحت گفته ها و کارامدی طرح ما رو تایید کنه. به دلایلی، تنها ۲ روز وقت داشتیم. خدمت مهندس علیپور، رییس اداره حیات وحش استان رفتم و توضیح دادم که ۲ روز بیشتر برای نامه وقت نداریم. بعید بود محیط زیست طرحی رو ۲ روزه تایید کنه و نیاز به وقت داشت. مهندس علیپور شخصا رفت پیش دکتر دانیالی، مدیر کل محیط زیست استان. دکتر دانیالی امضا کرد. اگر مهندس علیپور و دکتر دانیالی میخواستند به این موضوع فکر کنند که شاید این انجمن قصد استفاده ی مالی یا غیر مالی از طرح رو داره و میخواد از محیط زیست این وسط سو استفاده کنه و….، به راحتی نامه چندین روز در اداره ی محیط زیست میماند، به موقع به برق نمیرسید و همین کافی بود که نمیشد!

نامه به برق رسید. طرح و نامه ی انجمن و نامه ی کمیته ی پرندگان و شبکه های برق، همگی با هم برای مهندس علاقه مندان، مدیر کل شرکت توزیع برق استان اصفهان ارسال شد. چقدر امید داشتیم موافقت کنند؟ حقیقتا کم! مهندس علاقه مندان اما موافقت کرد. اگر مهندس علاقه مندان چند لحظه با خودش میگفت کم مشکل برق توی استان نداریم که بخوایم به فکر یه پرنده باشیم، کافی بود که نشود!

تجهیزات خریداری شد. پیمانکار مشخص شد. در نهایت ۹ اسفد پیمانکار، ما و مسئولان برق وارد منطقه شدیم. پیمانکار مشکل اقامت داشت. منطقه دوردست بود و جا برای اقامت کم. آقای حلوانی، مسئول سرمحیطبانی چوپانان کم نذاشت! از اولین دقیقه همراه پیمانکاران برق بود، مشکل اقامت رو حل کرد و مدام رفت و آمد کرد تا مطمئن شه همه چیز خوب پیش میره. اگر حلوانی در آخرین مرحله ی کار، همراهی نمیکرد و میگفت از اول طرح در جریان نبودم و الان از من کمک میخوان پس من هم کمک نمیکنم، همین یک جمله، کافی بود که نشود!

این طرح حاصل زحمت تک تک آدم های بالا است. در کنار افراد دیگه ای که هیچکدوم توقعی از کمک به حیات وحش نداشتند. محمدعلی آقاابراهیمی که تصویر برداری میکرد، فاطمه کاظمی که در آن دو روز طلایی آنقدر با دبیرخانه تماس گرفت و پیگیری کرد که دبیرخانه قهر کرد، همکار مهندس بهمنش که برای تنظیم دقیق فاصله ی تجهیزات از هم حرص و جوش میخورد و …. .

فاصله ی بین انجام شدن یک ایده و نشدن، فقط خواستن یا نخواستنش هست. اگر هر کدوم از حلقه های زنجیر یک کار به دنبال بهونه باشن، کافی است که نشود! حیات وحش و محیط زیست کشور اما تشنه ی کسانی است که میخواهند بشود.

گزارش کامل انجام این طرح را با کلیک بر روی این لینک بخوانید و همچنین کلیپی از مراحل آن را در این لینک مشاهده کنید.

اطلاعات تماس


آدرس: اصفهان، خیابان سجاد، خیابان ارباب، کوچه قصر، پلاک ۲

ایمیل: info@avayeboom.com

شماره تماس: ۰۹۱۳۷۴۱۷۴۶۵

جستجوی سریع


4/UgEVjFgR-8qhAZpwJM6Bfl2C6MggkekGB1w7nytXkYQxb-7eYEKPl0Q