از رفتار پرندگان چه می دانیم؟

هر موجود زنده ای برای بقا در مقابل عوامل محیط اطراف خود واکنش‌هایی را نشان می دهد که مجموع این واکنش ها رفتار و عادات موجود زنده را می سازد. پرندگان در بین دیگر موجودات از رفتارها و عادات پیچیده و گوناگونی برخوردارند.

مباحث مربوط به رفتار موجودات زنده از مباحث بسیار قابل توجه و جذاب دنیای حیوانات است. در این مقاله قصد داریم کمی در مورد نحوه شکل گیری رفتار پرندگان و به برخی از آنها اشاره کنیم.

بقا و زندگی پرنده به واکنش او نسبت به دیگر موجودات زنده، به مواظبت از خود در مقابل دشمنان، اعمال جفتگیری، پرورش جوجه، شکل پرواز، روش های مختلف تغذیه، آشیانه سازی، آوازها و رقص های نمایشی برای جذب جفت و … بستگی دارد.

رفتار پرندگان

روش های بررسی رفتار پرندگان

  • مشاهده رفتار یک پرنده که در روند زندگی اش از خود نشان می دهد.
  • روش دوم پیچیده تر است؛ زیرا بر اساس آن به مفهوم اعمالی که پرنده انجام می دهد پی برده و دلایل و چگونگی آن معلوم می گردد. مثلا رفتار خاص درناها هنگام جفتگیری

چگونگی عادات و رفتار پرندگان (اصل عادت)

  1. معلول عوامل درونی و غریزی و نتیجه تحریکات درونی پرنده است که موروثی بوده و در نهاد پرنده وجود داشته و از والدین به جوجه ها منتقل می گردد. مانند هشدار دادن به دیگر پرندگان، لانه سازی و جفتگیری
  2. عادات و رفتارهای اکتسابی که در اثر فراگیری از والدین و گاهی دیگر پرندگان به وجود می آید. هرچند قابلیت یادگیری منشا درونی دارد و پرنده با مشاهده، تمرین و تجربه می آموزد.

رفتارهای اکتسابی حاصل محیط زندگی پرنده و برای بالا بردن انطباق خود با محیط برای بقا می باشد. یکی از عللی که یک گونه در زیستگاه های مختلف می تواند رفتارهای متفاوتی نشان دهد همین اصل می باشد. از بارزترین آنها می توان به تفاوت آواز خوانی یک گونه در زیستگاهای مختلف اشاره کرد.

تورپ در سال ۱۹۶۱ چند جوجه سهره را در مکانی قرار داد که صدای بقیه سهره ها شنیده نشود. جوجه ها پس از بزرگ شدن آواز ساده ای داشتند که فاقد زیر بم های مختلف بود (رفتار غریزی). تورپ سهره ها را به طبیعت بازگرداند و بعد از چند روز متوجه شد آواز آنها پیچیده تر و متفاوت شده است (رفتار اکتسابی).

رفتار پرندگان

نمونه رفتارهای متفاوت پرندگان

  • رفتار دفاع: تمام موجودات و تمام پرندگان در برابر متجاوزین از خود و آشیانه خود دفاع می کنند که این رفتار، رفتاری غریزی می باشد.
  • رفتار جفت گیری: همه پرندگان در فصل جفتگیری رفتارهای متفاوتی از خود نشان می دهند به طوریکه رفتار هر گونه با گونه دیگر متفاوت است.
  • رفتار مراقبت از فرزندان: تمام گونه های پرندگان به جز برخی از آنان از فرزندان خود به خوبی مراقبت می کنند تا بزرگ شوند. اما پرنده ای مانند کوکو از این قاعده پیروی نمی کند و در لانه پرندگان دیگر تخم گذاری می کند و پرنده میزبان روی تخم های او میخوابد. سپس جوجه کوکو به صورت نارس بدنیا می آید و تخم های میزبان را به بیرون از لانه می اندازد. این رفتار خاص در اطلاعات ژنتیکی این پرنده وجود دارد.
  • مهاجرت: برخی از پرندگان که در شرایط خاص محیطی قادر به زندگی و تولد مثل هستند، در فصل خاصی مهاجرت می کنند.

رفتار پرندگان

 

شیوه های کسب عادت پرندگان

کسب عادت معمولا از اوایل دوره زندگی پرنده به شیوه های مختلف صورت می گیرد که می توان به شکل زیر خلاصه کرد:
  1. کسب عادت: برخی به سرعت و برخی کندتر عاداتی را فرا میگیرند. مانند ترس از انسان و دست آموز شدن، همزیستی با دیگر گونه ها و …..
  2. آزمون و خطا: مثلا پرنده با گذر زمان یاد میگیرد که با چه مواردی می تواند لانه مناسب‌تری بسازد، توانایی در یافتن غذا در محیط زندگی خود، بازی کردن پرندگان با یکدیگر و دیگر موجودات (مانند بازی کردن کلاغ با دیگر موجودات ) و …
  3. جایگیری: این نوع یادگیری در پرندگانی که زندگی اجتماعی دارند به خصوص آبزیان دیده می شود. مثلا جوجه اردکها یا جوجه غازها والدین را تعقیب می کنند تا جای آن را اشغال کنند. این رفتار آنقدر ادامه پیدا می کند که پرنده والدین را دیگر فراموش می کند.

با در نظر گرفتن ۳ مورد بالا برخی پرندگان رفتار شگفت آوری در مبحث عادات اکتسابی دارند. مانند غراب. شاید ویدیو های مختلفی در مورد آزمایش های پیچیده ای که بر روی این پرنده انجام شده دیده باشید. این پرنده با هوش بسیار بالایی که دارد و می تواند سریع بیاموزد و تحلیل کند و از ابزار نیز استفاده کند.

رفتار پرندگان به دو شکل انفرادی و گروهی صورت می گیرد:

  1. رفتار انفرادی پرندگان: انفرادی مانند مورچه گیری پرنده، که پرنده نزدیک لانه مورچه رفته و اجازه می دهد مورچه ها بر روی بدنشان رفته و چربی و آلودگی روی پرهای پرنده را از بین ببرد. کارهایی که باعث آسایش پرنده می شود مانند پرآرایی، آفتاب گرفتن، بازی کردن، خاک بازی، نظافت (مثلا شستشوی خود در آب) و …
  2. رفتارهای گروهی پرندگان: رفتارهای گروهی عمدتا شانس بقای گونه را بسیار بالا می برد. به مثال های زیر دقت کنید:
  • اتحاد کلاغ ها در برابر خطر و حضور گونه مهاجم و حمله گروهی به دشمن
  • اعلام خطر و فرار پرندگان کوچک به زیر بوته ها یا یخ زدن در سر جای خود. (در این حالات پرنده چشمی که به طرف حرکت پرنده شکاری هست را باز نگه می دارد)
  • منحرف کردن دشمن از دسته یا جوجه ها مانند تظاهر به شکستگی بال برای جلب توجه دشمن به خود و دور کردنش.
  • حمله گروهی گنجشک ها به مارها هنگامی که به آشیانه نزدیک می شوند.
  • جمع شدن جوجه های گونه ای از اردک برای ترساندن کاکایی و ایجاد رعب.
  • مهاجرت گروهی پرندگان (حتی برخی از گونه ها با گروه های پرندگان دیگر مهاجرت می کنند تا امنیت بیشتری در دسته داشته باشند) برای رسیدن به زیستگاه مناسب برای تغذیه یا زادآوری.

در بسیاری از مقالات موجود در سایت می توانید با رفتارهای پرندگان به شکل مجزا آشنا شوید. مانند آواز خوانی و … . در آیند در مورد بسیاری از این رفتارها به شکل مجزا پرداخته خواهد شد.

رفتار پرندگان

چگونه لانه قمری بسازیم

قمری خانگی ، پرنده‌ای که تقریباً همه ما می‌شناسیم و کمتر نیاز به معرفی دارد. تابه‌حال به اینکه چگونه لانه قمری بسازیم فکر کرده‌اید؟ آیا اصلاً ساخت لانه برای قمری امکان‌پذیر است؟ یا اینکه فراری دادن پرندگان از بالکن چطور ممکن است؟ فراری دادن پرندگان از باغ چطور؟ البته گاهی افراد آن را با یاکریم اشتباه می‌گیرند که درمورد تفاوت آن‌ها قبلا نوشته‌ایم. قمری خانگی برخلاف کلاغ که پرنده‌ای تیزهوش شناخته می‌شود، خنگ به‌نظر می‌رسد. مقالات دیگری از جمله هوش پرندگان ، همه چیز درباره پرندگان ، تأثیرات آلودگی نوری بر پرندگان و دلیل تغییر رفتار پرندگان را پیش‌تر منتشر نمودیم .که پیشنهاد می‌کنیم آن‌ها را مطالعه کنید

این مطلب به قلم یاسمین یوسفی نگاشته شده است. خواندن این مطلب به شما کمک می‌کند با این پرندگان در اصطلاح خنگ بیشتر آشنا شوید.

و اما این قمری‌های خنگ

 

لانه سازی قمری

تصویر۱(لانه سازی morning dove روی ماشین)

قمری خانگی خصوصیت عجیبی دارند، برخلاف بقیه پرندگان هرکجا که پیدا می‌کنند به راحتی و جلوی دید انسان‌ها آشیانه می‌سازند. از روی کنتورگاز گرفته تا ویدئو پرژکتور کلاس یا حتی جاهای عجیب غریبی مثل روی چرخ لودر و حتی داخل بیل مکانیکی! بدون شک همه ما تجربه‌های مشابهی از حرکت عجیب و غریب آشیانه سازی قمری‌ها را شاهد بوده‌ایم. کافیست با آغاز فصل بهار در فضای مجازی سری به عکس‌های لانه این گونه در موقعیت‌های جالب که توسط دوست‌داران پرندگان یا حتی مردم عادی گرفته شده است بزنیم. آن‌وقت به هوش و ذکاوت قمری‌ها بیشتر شک می‌کنیم.

 

ما با این عقیده تنها نیستیم در سراسر جهان قوم و خویش‌های قمری‌ها نیز چنین رفتاری دارند. مثلاMorning Dove ها در آمریکا با لانه‌سازی در موقعیت‌های غیر‌معمول نیز گاهی باعث خنده افراد می‌شوند تا حدی که آن‌ها هم مثل ما قمری‌ها را خنگ خطاب می‌کنند.

سوال اینجاست

ما رفتار اَشیانه‌سازی پرندگان زیادی را دیده یا حداقل درمورد آن مطالعه کرده‌ایم. اغلب بسیار حساس و با وسواسی خاص محل آشیانه را پیدا کرده، سعی در حفظ آن می‌کنند. بعضی‌ها هم ساختار و معماری شگفت‌انگیزی دارند. قمری‌ها گاهی لانه‌هایی می‌سازند که با وزش یک باد فرو می‌ریزد و آن‌ها بارها و بارها سعی در بازسازی آشیانه می‌کنند. سوالی که پیش می‌آید این است:

  • چرا این خنگ‌های دوست‌داشتنی با این حد هوش و ذکاوت تا الان منقرض نشده‌اند؟
  • واقعاً قمری‌ها این وسط چه نقشی دارند و حقیقت ماجرا چیست؟

همه پرندگان در میزان هوش یکسان نیستند، همانطور که پیش از این در مقاله‌ای به میزان هوش پرندگان پرداختیم نحوه اندازه‌گیری هوش برای ما دشوار است. بنابراین نمی‌توانیم به طور قطع بگوییم که این رفتار قمری‌ها ناشی از هوش کم آن‌هاست. در واقع هوش در پرندگان توانایی حل مشکلات جدید است و هر پرنده به میزان نیاز خودش هوشمند است.

گسترش شهرنشینی و سازگاری پرندگان و قمری

جایی که ما الان در آن زندگی می‌کنیم در گذشته بخشی از طبیعت و زیست‌گاه پرندگان بوده است. با گسترش شهرها، ساختمان‌ها به جای درختان رشد کردند و هر روز طبیعت بیش‌از‌پیش تخریب شد. پرندگانی که نتوانستند با زندگی شهری سازگاری پیدا کنند حذف شده یا به‌طور‌کلی در جستجوی زیست‌گاه مناسب از شهرها فاصله گرفتند.

اگرچه این رفتار آشیانه‌سازی قمری‌ها ممکن است احمقانه به نظر برسد، اما این روشی است که به برکت تکامل به آن دست پیدا کرده‌اند. به‌عبارت دیگر یک سازگاری منحصر به فرد که به آن‌ها کمک کرده‌است در طیف گسترده‌ای از شرایط و زیست‌گاه‌ها بتوانند زندگی کنند. آن‌ها به مرور یاد گرفته‌اند که با نزدیک شدن به جوامع انسانی می‌توانند از حمله دشمنان طبیعی در امان باشند. البته در برخی مناطق که قمری‌ها توسط انسان‌ها شکار شده و مورد آزار گسترده قرار می‌گیرند همچنان بسیار محتاط هستند.

تقریبا هیچ پرنده‌ای را نمی‌شناسم که در رفتار آشیانه‌سازی ممارست و جدیت یک قمری را داشته باشد. باوجودی که اغلب به دلیل جایگاه نامناسب، آشیانه فرو می‌ریزد اما آن‌ها همچنان بر ساخت تاکید دارند. اگر به آشیانه‌های ساده آن‌ها دقت کرده‌باشید برخی از این آشیانه‌ها، که اغلب در مکان‌های نامناسب ساخته شده‌اند، از همان ابتدای ساخت آغشته به فضولات هستند. شاید آن‌ها از فضولات برای چسباندن مصالح و شاخه‌ها استفاده می‌کنند. به نظر می‌رسد قمری‌ها نیازی به حل مسائل به شیوه کلاغ  و زاغی‌ها که ما آن‌ها را جزو پرندگان باهوش می‌دانیم ندارند و با روشی نه‌چندان معمول به بقا ادامه داده و در ازدیاد نسل و پراکنش بسیار موفق هم بوده‌اند. بنابراین شاید بهتر باشد آن‌ها را قمری‌های ابرسازگار خطاب کنیم.

ساخت لانه برای قمری

  • قمری‌های خانگی و نست‌باکس‌ها (آشیان مصنوعی):

آشیانه قمری‌ها گاهی باعث دردسر می‌شود. افراد می‌خواهند با نصب و قرار‌دادن یک آشیان مصنوعی برای آن‌ها و بدون صدمه‌زدن به پرنده از آشیانه‌سازی آن‌ها روی مکان‌های نامناسب مثل: بند رخت، گوشه بالکن یا از این قبیل مکان‌ها که رفت آمد را مختل می‌کند جلوگیری کنند. این کار شدنیست! ما پیشنهاد می‌کنیم به آشیانه‌های ساخته‌شده تا خروج جوجه‌ها از لانه دست نزنید و صبر کنید و محیط را برای لانه‌سازی بعدی آماده کنید. پس از آن بقایای لانه را دور انداخته محل را تمیز و با قرار‌دادن چند چوب نازک، شاخه یا مداد به صورت عمودی محل قبلی را برای آن‌ها غیر‌قابل نشستن کنید. حالا می‌توانید آشیانه دست‌ساز خود را در مکانی مناسب و همان نزدیکی نصب کنید.

لانه سازی قمری

الگوی این نست‌باکس بسیار ساده است. قمری‌ها آشیانه‌های جلوباز یا آشیانه‌هایی که حفره ورودی بسیار بزرگ با عمق کم دارند را ترجیح می‌دهند. این آشیانه‌ها می‌توانند بدون سقف و یا مسقف ساخته‌شوند. البته اگر آشیانه‌های شما با سقف شیب‌دار ساخته نشوند، ممکن است این موجودات ابر سازگار شما را با ساختن لانه روی سقف نست‌باکس شگفت‌زده کنند. شما در این مورد نیاز به هیچ وسیله و ابزار خاصی ندارید قمری‌ها یک سبد چوبی یا حصیری، یک طاقچه و یا شلف که در جایی مناسب نصب شده است را خواهند پسندید. به خاطر داشته باشید نست‌باکس‌ها را پس از فصل تولید‌مثل حتماً تمیز و از بقایای لانه قبلی پاک کنید.

فراری دادن پرندگان از باغفراری دادن قمری از باغ و گل و گیاه

  • چطور قمری‌ها را از باغچه و گلدان‌ها دور کنیم؟

معمولاً افرادی که در بالکن و یا پشت پنجره از گل و گیاهان آپارتمانی نگه‌داری می‌کنند. به دلیل به هم ریختن خاک و له‌کردن گیاهان از شاکیان پرو پا قرص قمری‌ها هستند. قبل‌از‌هر‌چیز درصورت امکان وسایل اضافی که ممکن است به‌عنوان نشیمن توسط قمری‌ها استفاده شود را جمع‌آوری کنید. گلدان‌های خالی یا حاوی خاک را کاملاً بپوشانید. گلدان‌های حاوی بذر که نیاز به نور دارند را تا سبز‌شدن گیاهان با توری بپوشانید. می‌توانید با قرار‌دادن چند مداد یا لوازم تزئینی گلدان به صورت عمودی محیط گلدان را غیر‌قابل نشستن کنید. آویز کردن کاغذهای هولوگرافیک، سی‌دی، ورق‌های براق و هر‌چیز متحرکی مانند فرفره و بادکنک در فراری دادن آن‌ها کمک می‌کند. از قرار‌دادن فیدرهای مسطح (غذا‌خوری پرندگان) که طیف وسیعی از پرندگان و به‌خصوص قمری‌ها را شامل می‌شوند در فصل بهار و تابستان خودداری کنید.

فراری دادن پرندگان از بالکن

  • چطور قمری‌ها را از پشت پنجره‌ها دور کنیم؟

خیلی از افراد از اینکه قمری‌ها پشت پنجره خانه آشیانه درست می‌کنند لذت می‌برند. اما بعضی‌ها هم به دلایل مختلف از جمله آلرژی و… مجبور به دور‌کردن این پرندگان از پشت پنجره اتاق‌شان می‌شوند. تنها راه موثری که می‌توان آن‎ها را دور نگه داشت، غیر‌قابل نشستن کردن پشت پنجره برای این پرندگان است. شما می‌توانید با فرو کردن نی‌های رنگی، مداد و حتی کاغذ‌های لوله‌شده در یک قطعه یونالیت به صورت عمودی و یا ضربدری چیزی مشابه یک حصار کوچک بسازید و این مجموعه را پشت پنجره یا هر جایی که می‌خواهید مانع نشستن این پرندگان شوید نصب کنید. شما می‌توانید با کمی خلاقیت با استفاده از این روش حصارهای زیباتری نیز خلق کنید.

فراری دادن قمری از بالکن

تأثیرات آلودگی نوری بر پرندگان

آلودگی نوری چیست ؟ آیا تابه حال در مورد آلودگی نوری در شهرهای بزرگ شنیده‌اید؟ برای اینکه بدانید آلودگی نوری یعنی چه در این مطلب با ما همراه باشید. پیش‌تر مطلبی در مورد تأثیر نورانی کردن درختان بر پرندگان با شما صحبت کردیم. آلودگی نوری همچون دیگر آلودگی‌ها بر روی طبیعت و حیات موجودات اثر گذار است. مطالبی دیگری از این دست همچون آلودگی پلاستیکی و حفاظت پرندگان ، آلودگی صوتی و تأثیر آن بر پرندگان را با هم مرور کردیم. همچنین شما را با اطلاعات ارزشمندی که صدای پرندگان در اختیار ما می‌گذارد آشنا نمودیم. در این مطلب قصد داریم سوال ” آلودگی نوری را تعریف کنید ” را برای شما پاسخ دهیم.

آلودگی نوری چیست ، ناشناخته ترین آلودگی محیط زیستی

آلودگی نوری یا Light pollution به روشن‌شدن بیش از حد یک محیط بر اثر نورهای مصنوعی (ایجاد شده توسط بشر) گفته می‌شود. برای اندازه‌گیری این نوع آلودگی پارامترهایی از جمله شدت روشنایی یک سرچشمه نور و همچنین میزان نوری که چشم انسان قابل به ادراک آن است با واحدی بنام لوکس (LUX) انجام می‌پذیرد. همچنین مقدار نوری که از منبع نور در هر ثانیه منتشر می‌شود شار نوری نام دارد و یکای سنجش آن لومن (Lumen) می‌باشد.

آلودگی نوری شهری

منابع انتشار آلودگی نوری

منابع انتشار آلودگی نوری در شهرها می تواند بسیار متفاوت باشد و شامل نور تابلوهای تبلیغاتی، نور بیلبوردها، نور پارکها و فضاهای عمومی، نور خیابان‌ها، نور میدان‌ها و نور ساختمان‌ها می‌باشد. این آلودگی‎‌ها شامل موارد زیادی است. مهمترین آن‌ها آلودگی هوا، آلودگی صوتی، آلودگی آب و آلودگی نوری می‌باشد. از بین آن‌ها آلودگی نور ناشناخته‌ترین آلودگی است که در ایران کمتر به آن پرداخته‌شده‌است و مردم نیز آگاهی کمی نسبت به این نوع آلودگی دارند. این نوع آلودگی در شهرهای بزرگ بیشتر وجود دارد و تاثیرات بلند مدتی بر روی تنوع زیستی شهری می‌گذارد.

آلودگی نوری

تنوع زیستی شهری و آلودگی نوری

شهرهای بزرگ که فضاهای سبز و پارک های متعددی دارند از تنوع زیستی بالایی برخوردار است. این تنوع زیستی می تواند شامل گونه های جانوری و گیاهی باشد که از بین گونه های جانوری پرندگان بیشتر خود را با اکوسیستم های شهر سازگار کردند و از تعداد گونه های بیشتری در شهرها برخوردار هستند. در چندسال اخیر ما شاهد تنوع زیستی زیادی از پرندگان در شهرها هستیم که بعضی از آن ها بومی و مهاجر می باشند. پرندگان نسبت به آلودگی های شهر واکنش بیشتری نسب به گونه های جانوری دیگر دارند و حساسیت زیادتری دارند. به طوریکه شما کمترین میزان آلودگی نوری می تواند روی رفتار گونه تاثیر گذار باشد. لذا آلودگی های نوری موجود در شهرها نیز بیشترین تاثیر خود را می توانند روی زیستگاه و رفتار پرندگان بگذارند.

پرندگان شهری

چرا پرندگان به سمت شهرها (جزایر نورانی) می آیند؟

وجود تنوع گیاهی زیاد در فضاهای سبز شهری و همچنین وجود پسماند و پساب های شهری در چند سال اخیر باعث شده حشرات و جوندگان زیادی به شهرها وارد شوند که حضور همین گونه ها موجب جذب گونه های طعمه خوار در شهرها شده است. کلان شهرها به دلیل تولیدات گازهای گلخانه ای و فعالیت های انسانی باعث شدند به جزایر گرمایی تبدیل شوند به طوریکه در فصل زمستان بسیاری از گونه های جانوری و به خصوص پرندگان مهاجر زمستانه برای فرار از سرمای زیاد به شهرها وارد می شوند و فضاهای سبز شهری را برای زیستن خود انتخاب میکنند که همین عاملی می شوند پرندگان در برابر آلودگی های شهر بیشتر قرار بگیرند.

پرندگان مهاجر

چطور می تواند آلودگی نوری بر روی گونه‌های جانوری و به خصوص پرندگان تاثیر بگذارد؟

در ابتدا باید به این موضوع بپردازیم که چرا اکوسیستم های شهری با وجود حجم آلودگی ها و شلوغی که دارند از تنوع زیستی بالایی برخوردار هستند؟ عواملی زیادی باعث جذب گونه های جانوری در شهرها شد که یکی از آن ها توسعه فضاهای سبز شهری است که پوشش گیاهی متراکمی را در شهرها به وجود آورد و پارک های مختلفی با انواع پوشش گیاهی توسعه دادند و پارک هایی همچون با پوشش جنگلی و چمن زار و کوهستانی در شهرها موجود هست که همین عامل باعث شد پرندگان زیادی برای لانه گزینی این فضاهای سبز شهری را انتخاب کنند. یکی دیگر از عوامل دیگری باعث جذب گونه های جانوری در شهرها شده وجود منبع غذایی زیاد در شهرها می باشد که در حال شاهد زنجیره های غذایی پیچیده ای در شهرها هستیم.

آلودگی نوری

اما چطور آلودگی نوری می تواند بر بقاء گونه های جانوری تاثیر گذار باشد؟

بسیاری از گونه های جانوری و گیاهی به ریتم طبیعی نور و تاریکی زمین وابسته هستند و طی چندین هزار سال به این ریتم شبانه روزی عادت و تکامل یافتند. لذا کوچکترین اختلال نوری در روند زندگی آن ها می تواند بقا آن ها را مورد تهدید قرار دهد و حتی باعث انقراض گونه ای شود. حیوانات رفتارهای ثابت و غریزی را در طول روز انجام می دهند رفتارهایی مانند تغذیه، مهاجرت، تولید مثل و استراحت که هر کدام از این ها می تواند به ریتم نوری وابسته باشد.

آلودگی نوری مناطق شهری

امروزه به دلیل توسعه شهرها و پیشرفت تکنواوژی شاهد تولید حجم زیادی از آلودگی از صنایع و شهرها هستیم. آلودگی هایی که زندگی مردم شهرهای بزرگ را تحت تاثیر قرار داده. همچنین این آلودگی ها اکوسیستم های شهری را نیز دچار مختل کرده است. زیستن گونه های جانوری در مکان های شهری به دلیل وجود آلودگی نوری می تواند برای آن ها بسیار تهدید آمیز باشد و مهم ترین تهدیدی که می تواند شامل تمام گونه ها شود نمایان شدن آن ها در مقابل شکارچی هست که شکارچی می تواند طبیعی و یا انسانی باشد اما وجود نورهای مصنوعی در شهر باعث شده بسیاری از گونه های مکان امنی را برای خود پیدا نکنند که در نهایت می تواند نسل یک گونه را به انقراض بکشاند.

آلودگی نوری

تاثیرات آلودگی نوری بر روی پرندگان

اگر بخواهیم به طور دقیق تر تاثیرات آلودگی نوری را بر روی حیوانات بررسی می توانیم به تغییرات الگوی مهاجرتی پرندگان اشاره کنیم. بسیاری از پرندگان با توجه به ریتم نوری شبانه روز مهاجرت خود را آغاز می کنند به طوریکه در بعضی از پرندگان شبانه و بعضی دیگر در روز شروع به مهارجت می کنند که به سبب آلودگی های نوری زیاد در شهرها باعث شده این ریتم نوری برای پرندگان گیج کننده شود و شب به دلیل نور بیش از حدی که شهرها وجود دارد همانند روز برای آن ها تلقی شود. لذا همین امر باعث می شود زمان بندی مهاجرت پرندگان دچار تغییرات شود که می تواند تاثیرات منفی جبران ناپذیری بر روی پرندگان بگذارد.

آلودگی نوری ابزاری برای جذب پرندگان

جالب است بدانید در بعضی از کشورها آلودگی های نوری به صورت عمدی توسط انسان انجام می شود تا بتوانند پرندگان را جذب کنند به طور مثال در کشور هندوستان با استفاده از پروژکتور پرندگان را جهت تامین مواد غذایی خود جذب می کنند و همچنین در کشورهای افریقای شمالی با ایجاد آلودگی نوری در آسمان پرندگان مهاجر بسیاری را برای مهیا کردن بستر پرنده نگری و جذب گردشگر به سطح زمین می کشانند.

 

تاثیرات آلودگی نوری بر پرندگان

در ادامه با تحقیقاتی که در زمینه تاثیرات آلودگی نوری بر روی پرندگان انجام شده است آشنا می شوید

  • تحقیق اول

در مقاله ای چاپ شده در امریکا آلودگی نوری را به دو صورت معرفی میکند آلودگی نوری نجومی و اکولوژیکی که نوری که توسط منظره آسمان به وجود می آید آلودگی نوری نجومی و آلودگی نور مصنوعی که باعث اختلال سیستم یوم شناختی می شود را آلودگی نوری اکولوژیکی می گویند که این نوع از آلودگی نوری بیشترین تاثیرگذاری را بر روی رفتار پرندگان دانسته اند.

  • تحقیق دوم

در تحقیق Ciach1 & Fröhlich به بررسی تاثیرات آلودگی های صوتی و نوری شهری بر روی پرندگان زمستان گذر انجام شده نتایج نشان می دهد آلودگی نوری با غنای و فراوانی پرندگان تاثیر مثبتی گذاشته و باعث افزایش جمعیت آن ها شده و بر عکس آن آلودگی صوتی تاثیر منفی بر غنای پرندگان شهری داشته که می توان گفت آلودگی نوری می تواند روش برای پیش بینی غنای گونه ای پرندگان شهری محسوب شود.

در نتیجه افزایش جمعیت بعضی از گونه ها می تواند بر اکوسیستم شهری تاثیر گذار باشد و افزایش یک جمعیت با روند کاهش جمعیتی دیگر گونه های انجام بپذیرد. چونکه بسیاری از گونه های قلمرو مختص خود را دارند می تواند با افزایش غنای گونه ای یک اکوسیستم شاهد کاهش قلمرو و منابع غذایی دیگر گونه های بومی شهری باشیم که این خود یک زنگ خطر برای محققان اکولوژیست می باشد.

  • تحقیق سوم

در پژوهشی دیگر که MILLER بر روی آوازخوانی پرنده سینه سرخ آمریکایی انجام داده نتایج نشان می دهد این پرنده آوازخوانی زودتر از موعد در شب انجام می دهد و به جای آوازخوانی در روز در شب آوا تولید می کند که دلیل آن وجود نورهای مصنوعی در شهر بوده است که نتیجه می توان گرفت آلودگی نوری می تواند بر روی رفتار طبیعی گونه های تاثیر بسزایی داشته باشد.

  • تحقیق چهارم

در آلمان Dominoni و همکاران تحقیقی درباره تاثیر گذاری آلودگی نوری شهرها بر روی پرنده توکای سیاه انجام دادن و متوجه شدن که آلودگی نوری مصنوعی شهرها بر روی میزان ترشح هورمون تسترون پرنده تاثیر بسزایی می گذارد که به طوریکه در میزان ترشح این هورمون در مناطق روستایی که آلودگی نوری کمتری وجود دارد متفاوت است. در نهایت متوجه شدند آلودگی نوری می تواند روی تولید مثل پرندگان تاثیر گذار باشد که یکی از دلایل آن می تواند میزان استرس گونه ها باشد که از طریق نورهای مصنوعی شهرها به پرنده وارد می شود.

خلاصه کلام

تمامی این تحقیقات نشان می دهد آلودگی نوری شهر ها می تواند بر رفتار و جمعیت گونه های جانوری و به خصوص پرندگان تاثیرات منقی بذارد که نیازمند ارائه یکسری راهکار برای مدیران شهری جهت کاهش و مدیریت میزان روشنایی شهرها و فضاهای سبز شهری می باشد. همچنین تاثیرات این آلودگی بر اکولوژی حیات وحش نیازمند تحقیقات بیشتری در ایران است.

راهکار برای مبارزه با آلودگی نوری

انجام اقدامات مختلف برای کاهش این نوع آلودگی، بسیار کم هزینه‌تر و ساده‌تر از مبارزه با دیگر انواع آلودگی ها می‌باشد. باید بدانید که اصلی‌ترین عامل این آلودگی، نداشتن آگاهی است؛ پس برای مبارزه با آلودگی نوری، ابتدا باید اطلاع رسانی و آگاه سازی کرد. با کاهش آلودگی‌نوری، می توانند زیبایی آسمان را به شهرها آورد و مخاطرات محیط زیستی را کاهش داد. در ادامه راهکارهایی برای کاهش آلودگی نوری ارائه شده است.

آلودگی نوری

چه باید کرد:

۱- باید از رنگ‌های گرم در نورپردازی استفاده نمود.

نور آبی جزو آلودگی های نوری محسوب می‌شود و باعث خستگی چشم می‌گردد.

۲- گذاشتن سرپوش بر روی روشنایی‌ها

چراغ‌هایی که برای روشنایی در محیط باز نصب شده‌اند باید دارای یک محافظ باشند تا از ساطع شدن نور به سمت آسمان پیشگیری کنند.

۳- نصب سنسورهای حرکت

بهترین راهکار برای کاربران خانگی جهت کاهش آلودگی نوری، استفاده از سنسورهای حرکتی است که در مواقع لازم، باعث روشن یا تاریک شدن مکانی می‌گردند. از چراغ‌های سنسوردار می‌توان در مسیر باغ، نزدیک گاراژها، اطراف فضاهای تاریک و حتی در راهروها استفاده کرد.

۴- کنار زدن پرده‌ها

اگر در خانه هستید می‌توانید با کنار زدن پرده‌ها از نور طبیعی بیرون نهایت استفاده را ببرید و از روشن کردن چراغ‌ها خودداری کنید.

۵- خاموش کردن چراغ‌های اضافی

چراغ‌هایی را که استفاده نمی‌کنید خاموش کنید. نیازی نیست که تمام چراغ‌های خانه شما همیشه روشن باشد.چراغ اتاق‌هایی که کار خاصی در آن‌ها ندارید را خاموش کنید.

۶- استفاده از لامپ‌های کارآمد

حدالامکان از لامپ‌های LED یا سدیم کم فشار استفاده کنید. زیرا این لامپ‌ها تأثیر زیادی بر جو نمی‌گذارند و نوری که تولید می‌کنند بسیار کارآمد می‌باشد.

۷- استفاده از چراغ‌های هوشمند و فتوسل

چراغ‌ها می‌توانند از طریق دستگاه هوشمند شما کنترل و برنامه‌ریزی شوند و شما می‌توانید چراغ‌ها را طوری برنامه‌ریزی کنید که فقط در ساعات خاصی از روز روشن شوند. چراغ‌های هوشمند می‌توانند در کاهش صورت‌حساب برق شما بسیار مؤثر باشند.

۸- کاهش ارتفاع چراغ‌های خیابان‌های شهرها

در این مقاله تلاش کردیم:

به سوالات شما از جمله اینکه آلودگی نوری چیست ( آلودگی نوری یعنی چه ، آلودگی نوری را تعریف کنید ) اثرات آلودگی نوری در شهرهای بزرگ جهان چگونه است پاسخ دهیم. همانطور که در بالا به آن اشاره شد آلودگی نوری یکی از آلودگی‌های مهم و اثرگذار بر روی محیط زیست است که این روزها با گسترش شهرنشینی و پیشرفت تکنولوژی بیشتر شاهد آن هستیم. آلودگی نوری بر روی زیست پرندگان و سایر حیات وحش اثر سوء گذاشته و گاهی ممکن است به مرگ آن‌ها نیز بیانجامد. سهم ما چیست و ما کجای این داستان هستیم؟

غراب ها ؛ باهوش ترین پرنده دنیا

همه ما دوست داریم بدانیم باهوش ترین پرنده چه گونه ای است و در مورد رفتار آن بیشتر بدانیم. غراب را میشناید؟ کلاغ سیاه بزرگ که یکی از عجیب ترین رفتار ها را به پرنده نگر ها نشان داده است. پرندگانی که حرکات آکروباتیک در پرواز دارند و میتوانند با شاهین ها و قرقی ها در آسما پرواز کنند و چالشی داشته باشند. رفتار های که در رقص جفتگیری انجام میدهند بسیار شگفت انگیز است.

غراب

باهوش ترین پرنده

غراب از یک کودک ۴ ساله باهوش تر رفتار میکند. وقتی از هوش این پرندگان میگوییم درست در کنار شامپانزه ها و دلفین ها مورد قیاس قرار میگیرند. کدام پرنده راه حل های مختلفی را برای یک مشکل استفاده میکنند؟ کدام پرنده از بین هم گونه های خود, دوست را از دشمن تشخیص میدهد؟ درست است غراب ها.

  • به معنای واقعی پرندگان باهوشی هستند. در یک آزمایش برای غراب ها یک نخ گذاشته شد تا هر زمان که نخ را میکشیدند غذای میگرفتند. بسیاری از غراب ها دفعه اول غذا را گرفتند و بقیه در ۳۰ ثانیه اول استفاده از ایبزار را یاد گرفتند.
  • در طبیعت دیده شده است, غراب ها به انسان ها سنگ پرتاب میکنند تا از لانه هایشان دورشان کنند. بیشتر مواقع دیده شده است که طناب ماهی گیری که ماهیگیران در آب گذاشته اند را از آب در می آورند و ماهی را برمیدارند.
  • هوش غراب ها درست اینجا خودش را نشان میدهد که در کنار یک غذا که مشخص است از انسان ها دزدیده شده خودشان را به مردن میزنند تا هم نوعانشان تصور کنند که توسط انسان ها از بین رفته و دور شوند, تا بتواند خودش و همسرش از آن غذا تغذیه کنند.

البته نا گفته نماند روش های که در آن غراب ها به دیگر هم نوع خود دروغ میگویند, همیشه جواب نمیدهد. چراکه همه آنها باهوش هستند.

بازی کردن غراب ها

این پرندگان بازیگوش هستند. در آسمان حرکات آکروباتی بسیاری از آنها دیده شده است. بالا و پایین میروند و در هوا میچرخند, اگر تعدادی از آنها را دیدید؛ پیشنهاد میکنیم کمی بایستید و به رفتار آنها دقت کنید.
چراکه غراب های جوان یک بازی خاص دارند که یک سنگ از روی زمین برمیدارند و در هوا رها میکنند و یک غراب دیگر با سرعت به سمت سنگ شیرجه میزند و آنرا میگیرد.
یکی دیگر از بازی های معروف این پرندگان در زمستان بسیار مشاهده میشود. این پرندگان بالای یک شیب می ایستند, پاهای خود را جمع میکنند و روی برف ها به سمت پایین لیز میخورند.

غراب باهوش ترین پرنده

حرف زدن غراب ها

غراب ها میتوانند حرف بزنند. باور کنید! چراکه بیش از ۱۰۰ نوع آواز دارند و برای بسیاری از کار ها صدای خاصی دارد تا هم نوعانش را مطلع کند.
این پرندگان میتوانند آوا یا صدای آواز انسان ها و دیگر حیوانات را تقلید کنند و از آن برای گول زدن حیوانات دیگر استفاده کنند.
این پرندگان بهتر از طوطی ها میتوانند صدای را یاد بگیرند و تقلید کنند.
در یک آزمایش, غرابی صدا هایی مانند: آژیر ماشین, صدای سیفون دستشویی و آلارم کال های دیگر پرندگان را به سرعت یاد گرفته و به درستی تقلید میکند.
یکی از عجیب ترین کار هایی که غراب ها در طبیعت انجام میدهند, ایجاد صدا برای شغال ها, روباه ها و گرگ ها است که طعمه خود را زودتر پیدا کنند.

اما چرا غراب ها به آنها کمک میکنند؟
جواب این سوال بسیار جالب است. زمانی که روباه یا شغال یا گرگ کارشان با طعمه خود تمام شد, غراب ها از ته مانده لاشه تغذیه میکنند. بهترین راه برای به دست آوردن غذایی لذیذ!

غراب ها پزشک هستند!

یکی از رفتار های دیگری که از این پرنده و دیگر گونه های کلاغ بسیار دیده میشود, حرکت های عجیب آنها با مورچه ها است.
دیده شده که غراب ها بین مسیر مورچه ها می ایستند و میپرخند تا آنها را وادار کنند که روی بدنشان راه بروند. نظریه های بسیاری در این باره وجود دارد؛ به عنوان مثال:

  •  حرکت مورچه ها میان پر های این پرنده و وجود مواد ترشحی توسط مورچه ها به عنوان یک قارچ کش و حشره کش عمل میکند. همچنین میتواند در درمان زخم های کوچک و حتی تسکین درد به پرنده کمک کنند.
  •  نظریه دیگری وجود دارد که فقط یک تفریح ساده برای غراب است که مورچه ها روی پوست او حرکت کنند.

لانه سازی غراب

آیا حقیقت دارد که کلاغ ها ۴۰۰ سال عمر میکنند؟ خیر. بسیاری از کلاغ ها خصوصا غراب ها لانه های خود را به فرزندان خود به ارث میگذارند.
برای همین یک لانه فعال را سالیان طولانی میبینیم و از پدران و پدر بزرگ هایمان میشنویم که این کلاغ همین جا بوده و هست. اما حقیقت این است که هر نسل, خانواده جدیدی را میبیند که لانه را از پدر و مادر به ارث برده است.

غراب

کلام آخر

نکات جالب کلاغ ها بسیار زیاد است. همچنین غراب ها یکی از خاص ترین و باهوش ترین گونه در خانواده کلاغ ها هستند. بزرگترین کلاغ ایران که تمام رنگ بدن آنها سیاه است و از رفتار های عجیب تا نوع لانه کلاغ ها دل هر فردی را میبرد. نکات شگفت انگیز این پرنده ها تمامی ندارد و ما سعی کردیم به صورت خلاصه چند نمونه را برای شما بگوییم. اگر غرابی را در طبیعت دیدید میتوانید در سایت eBirds اطلاعات آنها را ثبت کنید. در صورت ایجاد هرگونه سوال در بخش نظرات این پست با شما همراه خواهیم بود.

هدهدها و رفتارشناسی ‌آن‌ها

آیا می‌دانید پرنده هدهد نماد چیست ؟ از نام‌های دیگر پرنده هدهد شانه بسر ، پوپک نیز ‌می‌توان یاد کرد. گاهی ممکن است برخی هدهد را با دارکوب اشتباه بگیرند، اما وجه تمایز این دو پرنده منقار آن‌هاست. در مطالب گذشته به معرفی زاغ بور ، فلامینگو ، سهره طلایی ، پری‌شاهرخ پرداختیم. همچنین در مورد سیستم شنوایی در پرندگان و بینایی در آن‌ها نوشتیم. هدهد به انگلیسی “Hoopoe” نام دارد که از نوع صدایش گرفته شده‌است. برای آشنایی بیشتر با این پرنده زیبا و نام آشنا در این مقاله همراه ما باشید.

پرنده هدهد نماد چیست ؟

هدهد، پوپک یا شانه‌به‌سر پرنده‌ای نام آشنا، با سرو گردن کرم متمایل به نارنجی، تاجی افراشته و نوارهایی سیاه و سفید بر روی بال است که با پروازی موجی و بال زدن‌های پروانه‌ای شکل کاملا از دیگر گونه‌ها متمایز است. بااین وجود ممکن است برخی افراد آن را با دارکوب‌ها اشتباه بگیرند، اما در یک نگاه سطحی هدهدها منقارهایی باریک و بلند دارند که در انتها، خمیده و رو به پایین دیده می‌شود.

هدهد در ادبیات، داستان‌ها و تاریخ جهان به ویژه ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. از نقش هدهد به‌عنوان پیک حضرت سلیمان و هادی و راهنما در منطق‌الطیر عطار نیشابوری گرفته تا نماد تاج و تخت و سلطنت در مصر باستان، نقش‌هایی از این پرنده در آرامگاه‌های باستانی مصر موجود است. نام لاتین و انگلیسی هدهد از نوع صدایش گرفته‌شده‌است صدایی که آن را به هق هق و یا گریه کودک تشبیه می‌کنند در برخی کشورها آن را پرنده گریان می‌نامند.

نر و ماده این گونه در یک نگاه کاملا مشابه هستند اما با کمی دقت می‌توان میان آن‌ها تمایز قائل شد. هدهد نر کمی بزرگتر از ماده بوده، سر و گردن کرم متمایل به نارنجی و به طور کلی پررنگتر دیده می‌شود، پرهای تاج بلندتر از ماده است. هدهد ماده اندکی کوچکتر از نر و با پرو بالی کم‌رنگ‌تر اغلب خاکی و کرم با پرهای تاج کوچکتر مشاهده می‌شود.

پرنده هدهد نماد چیست

پرنده هدهد شانه بسر

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تغذیه و مکانیسم دفاعی هدهدها

این پرندگان با منقار بلند خود در روی زمین و داخل حفره نرمتنان و حشرات به دنبال غذا می‌گردند، اغلب از انواع لاروها، شفیره‌ها، پروانه و بیدها، عنکبوتیان، خزندگان کوچک تغذیه می‌کنند. به‌دلیل اینکه بیشتر رژیم غذایی آن‌ها را حشرات و لاروهایی تشکیل می‌دهند که در فعالیت‌های انسانی به‌عنوان آفت تلقی می‌شوند از جمله پرندگان مفید در کشاورزی و کنترل حشرات شناخته می‌شوند.

هدهدها برای آفتاب گرفتن و گاهی ترساندن مهاجم در فضای باز، بال‌های خود را باز و بدن را کاملا به زمین می‌چسبانند. با بازو بسته کردن پرهای تاج خود و نیز جلو و عقب بردن سر سعی در ترساندن مهاجم می‌کنند.

هدهد

 

 

گونه‌های هدهد در جهان:

هدهد اوراسیایی Upupa epops

در شمال آسیا و اروپا دیده می‌شود که این گونه در فصول سرد به مناطق استوایی و شمال آفریقا مهاجرت می‌کند.

هدهد آفریقایی Upupa Africana

در موزامبیک، آنگولا، زامبیا، مالاوی، تانزانیا، شمال کنگو و عربستان سعودی پراکندگی دارد. هدهد آفریقایی برخلاف هدهد اوراسیایی جابه جایی و تحرک کمتری دارد و در تمام فصول یک گونه ساکن در منطقه شناخته می‌شود.

هدهد ماداگاسکار Upupa marginata

بومی و اندمیک این منطقه است.

هدهد سنت هلن Upupa antaios

در جزیره هلنا در شمال اقیانوس اطلس حضور داشته است از این گونه جز یک قطعه استخوان قدیمی(فسیل) اطلاعات چندانی در دسترس نیست اما پژوهشگران آن را از گونه‌های فاقد پرواز و بزرگ جثه معرفی می‌کنند که در قرن ۱۶ام میلادی به دلیل اکتشافات بشر و رهاسازی گونه‌های غیربومی و مهاجم برای همیشه منقرض شده است.

هدهدها و نست‌باکس‌ها

هدهدها پرندگانی بسیار کنجکاو هستند و معمولا نست باکس‌ها برای آن ها جذاب است. درصورت مناسب بودن ابعاد نست باکس و محیط نصب توسط آن‌ها پذیرفته و اشغال  می‌شوند. اگر شرایط مناسب و محیط امن باشد هر سال به همان نست باکس باز گشته و زادآوری می‌کنند. ممکن است تلاش‌هایی برای ورود به آشیانه‌های پرندگان کوچکتر از خود از طرف آن‌ها مشاهده شود این کار بیشتر توسط پرندگان جوان و کنجکاو انجام می‌گیرد البته در محیط‌‌هایی که با کمبود لارو و حشرات مواجه شوند اقدام به برداشتن تخم از سایر نست باکس‌های کوچکتر می‌کنند. هدهد پرنده‌ای بسیار قلمرو طلب است و در برابر آشیانه پرندگان کوچکتر از خود حساسیت چندانی ندارد اما نسبت به پرندگان هم جثه مانند سارها بسیار حساس است. بنابراین آشیانه آن‌ها باید در فاصله مناسبی از پرندگان دیگر نصب شود.

زیستگاه و جفت‌یابی هدهد

از اواخر اسفند ماه و در مناطق سردسیر از اواسط فروردین برای زادآوری به زیستگاه‌های مناسب در ایران وارد می‌شوند. هدهد پرنده‌ای تک همسر است. پرندگان نر برای جلب جفت با آغاز بهار شروع به آوازخوانی می‌کنند. صدای آن‌ها بم اما پر طنین است. پس از جفت‌یابی آشیانه مناسبی را که اغلب در تنه درختان قدیمی، شکاف دیوارها و نیز در سوراخ‌های پرچین و توده‌های هیزم انتخاب می‌کنند. هدهد نر تا گذاشتن آخرین تخم در لانه توسط پرنده ماده با آوازخوانی قلمرو خود را مشخص و از محیط آن دفاع می‌کند. پس از آن سکوت کرده اما همچنان از محدوده خود محافظت می‌کند. در این زمان معمولا اگر آوازی توسط جنس نر خوانده شود در محدوه‌ای خارج از محیط اطراف آشیانه و احتمالا به‌منظور جلب توجه گونه‌های مهاجم به محیطی دور از آشیانه است.

تخم‌گذاری و تغذیه جوجه‌ها

فضای داخل آشیانه با مقداری برگ خشک، پر و یا پوشال و بسیار مختصر و ساده پوشیده می‌شود. پرنده ماده ۴-۶ و به ندرت ۸ تخم به رنگ سفید متمایل به کرم و گاهی همراه با نقطه نقطه‌های ریز قهوه‌ای در آشیانه می‌گذارد. گاهی هدهد نر در نشستن روی تخم‌ها به ماده کمک می‌کند اما اغلب غذای پرنده ماده که روی تخم‌ها نشسته است را فراهم می‌کند. پس از ۱۴ روز جوجه‌ها که نارس هستند سر از تخم بیرون میاورند، در روزهای اول به خصوص هنگام شب پرنده ماده در لانه می‌ماند. اما با بزرگتر شدن جوجه‌ها و رویش اولین پرها از لانه خارج شده و با پرنده نر، هر دو به تغذیه جوجه‌ها ادامه می‌دهند.

در این هنگام اگر مهاجمی به آشیانه نزدیک شود توسط پرنده نر رانده شده و یا با پرتاب ماده‌ای بدبو از دهان پرندگان داخل لانه و یا پاشش فضولات به بیرون فراری داده می‌شود. هدهدها علاقه چندانی به نظافت محیط داخل آشیانه ندارند، اگرچه به ندرت این رفتار مشاهده شده اما محیط آشیانه آن‌ها پر از فضولات و بقایای حشراتی است که به عنوان غذا مصرف کرده‌اند. از این رو محیط آشیانه آن‌ها بسیار بدبو است که شاید نوعی تکنیک دفاعی دربرابر گونه‌های مهاجم باشد.

سرانجام جوجه‌ها

تخم گذاری هدهد

 

پس از تقریبا دو هفته جوجه‌ها به تشویق پدر و مادر به تغذیه در بیرون لانه، یک به یک از محیط آشیانه خارج می‌شوند. در این میان جوجه‌های ضعیف‌تر ممکن است ۱ الی ۲ روز همچنان در آشیانه توسط والدین تغذیه شوند، اما جوجه‌ای که قوای خود را باز نیابد سرانجام محکوم به مرگ در آشیانه خواهد شد. پرندگان جوانی که از لانه خارج شده‌اند روی درختان اطراف یا محل‌های امن پراکنده شده و با صدای سوت مانند، از پدر و مادر غذا طلب می‌کنند. آن‌ها به سرعت در پرواز مهارت پیدا کرده و معمولا تا اواسط تابستان به صورت دسته‎های چندتایی حین غذاخوردن روی زمین با والدین خود مشاهده می‌شوند.

معمولا هدهدها یک‌بار در سال زادآواری می‌کنند. نگارنده در خصوص نست باکس‌ها مواردی از زادآوری مجدد را در سال‌های پرباران و با تابستان‌های ملایم مشاهده نموده است. در دومین زادآوری تعداد تخم‌ها کم، دو تا حداکثر چهار عدد است. اگر در این زمان دمای هوا بالا رود و روزها بسیار گرم باشد پرنده آشیانه و تخم‌ها را ترک کرده و زادآوری موفقی نخواهد داشت.

 

عوامل تهدید کننده و راه‌کار حفاظتی هدهد:

متاسفانه استفاده بی‌رویه از سموم دفع آفات و حشره‌کش‌ها تاثیر بسیار زیادی در کاهش جمعیت این گونه گذاشته است. از طرفی رشد جمعیت انسانی و نیاز به غذا باعث شده باغات قدیمی، با درختانی متنوع و پرتراکم به باغات وسیع و منظم و بدون تنوع تبدیل شوند. این روند باعث کاهش محیط مناسب زادآوری برای این پرندگان شده است. حفظ زیستگاه و مدیریت مصرف سموم دفع آفات، ترویج مبارزات بیولوژیکی و کشاورزی همسو با حفاظت محیط زیست، همچنین حفاظت از درختان و مراتع، در حفظ این پرنده زیبا بسیار موثر است.

برخورد قانونی و ممانعت با صید، زنده‌گیری و فروش این گونه به عنوان پرنده دست آموز و یا اهدافی حاکم بر خرافات و جادوگری که ریشه در جهل دارد ضروری به نظر می‌رسد. اگرچه نصب نست باکس‌ها در کل جهان امروزه می‌تواند آشیانه مناسبی را در اختیار پرندگان قرار دهد و به عنوان یک عامل حفاظتی محسوب گردد، اما ورود به این بحث بدون مطالعات جامع  و تصمیم گیری براساس صرفا عاطفه و احساس می‌تواند پرنده را با مشکلات دیگر اعم از مواجه شدن با گونه‌های مهاجم، سوءاستفاده و صید جوجه‌ها و… مواجه سازد.

کلام آخر

در این مطلب سعی نمودیم شما با پرنده هدهد یا شانه بسر آشنا کنیم. همچنین اشاره‌ای به اینکه پرنده هدهد نماد چیست نمودیم. حال می‌دانیم که نام هدهد به انگلیسی به دلیل صدای آن است. در پایان باید گفت روابط بین گونه‌ها در طبیعت بسیار پیجیده است و برای درک آن نیاز به صرف سال‌ها مطالعه در طبیعت است. بنابراین پیشنهاد می‌گردد در صورت تمایل تنها در مکان‌های تحت مدیریت خود نظیر باغات و باغچه‌های اطراف شهر با مطالعه کامل اقدام به ساخت، نصب و پایش آشیانه مصنوعی همچنین یادداشت برداری از کلیه رفتارهای مشاهده شده و اشتراک تجربیات با دیگر علاقمندان نمایند.

کورکور سیاه ؛ معرفی گونه

وقتی اسم پرنده نگری و دیدن پرندگان شکاری ایران می آید, تنها نام پرنده های که افراد به یاد می آورند: عقاب؛ شاهین و دلیجه ها هستند. اما نام دیگری میان ۵۵۴ گونه پرنده ایران وجود دارد که بسیار زیبا و منحصر به فرد هستند. بنابراین بهتر است بدانیم غذای کورکور سیاه چیست! چگونه لانه سازی میکند و موارد بسیار دیگر. در این مطلب با پرنده کورکور سیاه و جالب انگیز های Black kite آشنا خواهید شد.

شناسایی و ثبت کورکور سیاه

کورکور سیاه پرنده های با سایز متوسط میان پرندگان شکاری هستند که در ۴ قاره کره زمین پراکنده شده اند. تصور میشود یکی از فراوان ترین گونه های شکاری در دنیا هستند.
همانطور که از نام پرنده مشخص است؛ رنگ تیره ای دارد. اما فراموش نکنید که سر و گردن آن کمی روشن تر است.
رنگ ها در بدن این پرنده کمی تیره و روشن میشود. پاهای این کورکور به رنگ زرد و پنجه ها سیاه است. نر و ماده کاملا شبیه به هم هستند اما مانند بسیاری از پرندگان شکاری دیگر ماده های آن ها قد بلند تری دارند.

پراکنش کورکور سیاه

کورکور سیاه ها در اروپا, آسیا, آفریقا و استرالیا زندگی میکنند. در قسمت های اروپایی و آسیایی به عنوان مهاجر زمستانه دیده میشوند اما در دیگر قسمت ها که آب و هوای گرم تری دارد؛ در تمام طول سال دیده میشوند.
بنابراین برای دیدن این پرنده در کشور ایران باید در فصبل زمستان منتظرش باشید. البته black kite ها به صورت بومی و زادآور در نقطه های از کشور قرار دارند.
کورکور سیاه ها زیستگاه های متنوعی دارند و در تالاب ها, کنار رودخانه ها, چمنزار ها, مراتع باز, کوه های مرتفع و حتی در اطراف شهر های بزرگ دیده میشوند.

عادات و نوع زندگی کورکور سیاه

  • کورکو سیاه ها بسیار اجتماعی هستند و خصوصا در زمستان به صورت گله های بزرگ دیده میشوند.
  • این پرندگان در طول روز شکار میکنند و بیشتر وقت خود را در حال بال باز روی بر روی ترمال ( حرارت هوا) هستند.
  • Black kite ها در هنگام شکار پاهای خود را به سمت جلو میکشند و پنجه های خود را باز میکنند تا شکار خود را بگیرند به همین دلیل در ارتش انگلستان کشیدن اسلحه به سمت جلو را به عنوان حرکت کورکور میشناسند.
  • جمعیت این پرنده در هند بسیار با زندگی شهری سازگار شده اند و حتی در مکان های پر رفت و آمد نیز دیده میشوند. در بعضی مناطق دیده شده است که غذاهای انسان ها را بر میدارند.
  • کورکور سیاه ها صدای بلندی دارند و با صدایی شبیه به یک سوت بلند با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند.

تغذیه کورکور سیاه

کورکور سیاه ها به طور عمده گوشتخوار هستند. شکارچیانی فرصت طلب که به دنبال ماهی, پستانداران کوچک, پرندگان, خفاش ها و جوندگان هستند. همچنین این پرندگان علاقه زیادی به زباله های دپو شده و خوردن لاشه ها دارند.

نوع تغذیه: گوشتخوار, لاشخور

جفت گیری کورکور سیاه

این پرندگان تک همسر هستند و به نظر میرسد تا آخر عمر با جفت خود میمانند. فصل جفت گیری در مناطق مختلفی انجام میشود.

در ایران نیز در قسمت های شمالی و کی از جنوب کشور به صورت زاد آور زندگی میکنند.

Black kite ها در مناطق مختلفی که به صورت بومی (resident) هستند جفت گیری میکنند. نتیجه جفت گیری ۲تا ۳ جوجه است. والدین این پرندگان ۳۰ تا ۴۰ روز را بر روی تخم ها میخوابند.

جوجه های تازه از تخم درآمده بعد از ۱۸ تا ۲۲ روز پر های بدنشان به طور کامل در می آید. همچنین جوجه های ۱۷ تا ۱۹ روزه میتوانند روی پاهای خود بایستند. بعد از گذشت ۵۰ روز شروع به حرکت از شاخه ای به شاخه دیگر در کنار لانه میکنند.
Black kite ها پس از ۲ سالگی بالغ میشوند و قادر به جفت گیری هستند.

جمعیت کورکور سیاه

از اصلی ترین خطراتی که این پرندگان را تهدید میکنند؛ سموم مختلف, شکار و آلودگی شیمیای آب ها است. تعداد زیادی از این گونه کورکور ها با برخورد به سیم های برق تلف میشوند.
همانطور که گفتیم این پرنده از لاشه ها نیز تغذیه میکنند. بنابراین برای خوردن لاشه جوندگان در جاده با وسایل نقلیه برخورد میکنند و جان خود را از دست میدهند. این پرندگان در فرودگاه ها نیز بسیار تلف میشوند.
اما فراموش نکنیم که کورکور سیاه ها شکارچیان طبیعی دارند. مانند: شاه بوف ها.
اما با توجه به لیست قرمز IUCN تعداد این پرندگان به طور کال حدود ۱,۰۰۰,۰۰۰-۲,۴۹۹,۹۹۹ است. همچنین در این لیست در مرتبه کم ترین نگرانی یا LC قرار دارند.

کلام آخر

جغد یا شاهین, دارکوب یا عقاب, کورکور یا هر پرنده ای دیگری را باید برای حفاظتشان تلاش کنیم. کشور ما یکی از مناطقی است که پتانسیل پرنده نگری را دارد, بنابراین باید در حفظ مناطق و پرندگان تلاش کنیم تا افراد زیادی از نقاط مختلف و حتی آیندگانمان از دیدن این موجودات زیبا لذت ببرند.

تخمگذاری پرندگان

فصل تخمگذاری پرندگان زمان مشخصی دارد. تخمگذاری پرنده از جمله ویژگی‌های مشترک در همه پرندگان است. پیش از این در مطب پرنده چیست به ساختار تخمهای پرندگان اشاره نمودیم. عواملی از جمله گرمایش جهانی و شرایط زیستگاه مثل تالاب ها به طور کلی بر روی پرندگان و زادآوری و تخمگذاری پرنده مؤثر است. این مطلب توسط آقای محمدعلی آقاابراهیمی تهیه شده است. از دیگر مقالات ایشان می توان به سهره پرنده ای از خانواده گنجشک سانان ، گنجشک سانان ایران را چقدر می شناسید نام برد که خواندن آن را به شما پیشنهاد می‌کنیم. همگی ما برخی از تخمهای پرندگان را از نزدیک دیده ایم و با شکل ظاهری آن‌ها آشنایی داریم. بنابراین این مطلب برایمان قابل لمس‌تر است. پس در خواندن این مقاله همراه باشید.

تخمگذاری پرنده

تخم گذاری روش مشترک تمامی پرندگان برای تولید مثل است. گرچه این رفتار تولید مثلی در برخی از خزندگان نیز دیده می‌شود اما تخم‌گذاری یک خصوصیت فراگیر و مشترک در بین پرندگان است.

بیشتر پرندگان برای تخم‌گذاری، لانه می‌سازند و هر پرنده بنا به خصوصیات فیزیکی و مختصات جغرافیایی که در آن زندگی می‌کند از سلیقه‌های متنوعی برای لانه‌سازی استفاده می‌کند. فرایند تخم‌گذاری نیز در بین پرندگان در اشکال متنوعی اتفاق می‌افتد. پرندگان از نظر زمان باروری تخم‌ها، تعداد تخم‌گذاری در هر فصل و اندازه و رنگ تخم‌ها بسیار متنوع عمل می‌کنند. اما شکل هندسی تمامی تخمهای پرندگان یکسان است. تخم پرندگان از یک بیضی کروی تشکیل گردیده که یک انتهای آن پهن‌تر از انتهای دیگر است.

بیشتر پرندگان هر سال تنها یک بار اقدام به تخم‌گذاری می‌کنند اما برخی از گونه‌ها نیز در طول فصول گرم سال در چند نوبت اقدام به تخم‌گذاری و تولید مثل می‌کنند.

تولید مثل پرندگان

دوره تفریخ

مدت زمان تبدیل شدن تخم به جوجه را دوره تفریخ می‌نامند. تخم‌ها در دوران تفریخ باید در درجه حرارت مناسب و یکنواختی گرم نگه داشته شوند که برای این منظور در بیشتر موارد پرنده نر و ماده به طور متناوب بر روی تخم‌ها می‌خوابند و با استفاده از دمای بدن خود تخم‌ها را در معرض درجه حرارت مناسب قرار می‌دهند.

مدت زمان تفریخ در گونه‌های مختلف متفاوت است که بستگی به شرایط آب و هوایی و اندازه پرنده دارد. بطور مثال دوره تفریخ برای مرغ‌های خانگی ۲۱ روز و برای شتر‌مرغ ۴۲ روز است.

کلاچ

گونه‌های مختلف پرندگان در هر دوره تولید مثل که بطور معمول هر سال در فصل گرم اتفاق می‌افتد، تعداد مشخصی تخم می‌گذارند. به تعداد تخمی که پرنده در یک دوره تولید مثل می‌گذارد کلاچ (clutch) می‌گویند.

کلاچ پرندگان بطور معمول بین ۲ تا ۵ تخم را در بر می‌گیرد اما در برخی از گونه‌ها این تعداد بیشتر است.

ساختار تخمهای پرندگان

تخم تمامی پرندگان از نظر شکل هندسی یکسان است اما از نظر اندازه و رنگ متفاوت هستند. تخم‌ها همگی در درون یک پوسته آهکی شکل می‌گیرند که عمده‌ی حجم پوسته را کربنات کلسیم تشکیل می‌دهد و از برخی عناصر دیگر نیز در آن یافت می‌شود.

پوسته‌ی تمامی تخم‌های پرندگان توسط غشاء نازک و نامرئی و بی‌رنگی به نام کوتیکول پوشیده شده است. کوتیکول در حفظ سلامت تخم تاثیر بسزایی دارد بطوریکه تخم‌ها در اثر شستشو و یا هنگام قرار گرفتن در معرض رطوبت و یا خراش‌دیدگی، به دلیل آسیب دیدن غشاء نامرئی کوتیکول، سپر دفاعی خود را از دست داده و زودتر فاسد می‌شوند.

در انتهای پهن تمامی تخم‌ها یک اتاقک هوایی تشکیل می‌شود که اکسیژن لازم برای رشد جنین را تامین می‌کند. این اتاقک هوایی همزمان با تبخیر بیشتر آب از درون تخم بزرگتر می‌شود.

محتویات درونی تخم پرندگان از دو بخش عمده‌ی سفیده و زرده تشکیل می‌شود. سفیده مایع ژله‌ای و بی‌رنگی است که زرده را در بر گرفته و محافظت می‌کند. زرده تخم نیز که حجم بزرگی از آن از ذخایر غذایی تشکیل شده است سلول زاینده را در خود جای داده و محافظت می‌کند. زرده تخم سرانجام در پایان دوره تفریح که جوجه کامل شده به عنوان غذا توسط جوجه مصرف می‌شود. به همین دلیل جوجه پرندگان در بدو تولد و تا مدت چند ساعت نیازی به تغذیه نخواهند داشت.

سلول زاینده کوچکترین و مهمترین بخش تخم پرندگان است که در اثر جفت‌گیری پرنده نر و ماده در تخم ایجاد شده و قدرت باروری را در تخم ایجاد می‌کند. سلول زاینده باعث می‌شود دوران تفریح با موفقیت به سرانجام رسیده و جوجه تشکیل شود.

یک توصیه مهم

هرگز به لانه‌ی پرندگان وحشی نزدیک نشوید به‌ویژه هنگام تخمگذاری پرنده و زمانی که پرندگان بر روی تخم‌هایشان خوابیده‌اند، زیرا حضور انسان مخاطرات فراوانی برای آن‌ها ایجاد می‌کند. استرس ناشی از حضور انسان در نزدیکی لانه می‌تواند باعث ترک لانه و تخمهای پرندگان ، توسط پرنده برای همیشه شود. همچنین آثار به جا مانده از رد پا و مسیر حرکت انسان، پای حیوانات وحشی و شکارچی را به اطراف لانه باز می‌کند و پرنده و تخم‌هایش را در معرض خطر قرار می‌دهد.

سیستم شنوایی پرندگان چگونه است؟

سیستم شنوایی پرندگان چطور کار می‌کند؟ حس شنوایی پرندگان چگونه است؟آیا محدوده فرکانس شنوایی پرندگان مشابه انسان است؟ آیا در محدوده شنوایی پرندگان نکته‌ای وجود دارد؟ در مطلب قبلی به بحث بینایی در پرندگان پرداختیم. همچنین در مطلب دنیای پررنگ تر پرندگان به موضوع بینایی پرندگان اشاره نمودیم. پس از بینایی، شنوایی دومین حسی است که در بسیاری از پرندگان تکامل ویژه ای یافته، بعنوان مثال جغدها از شنوایی منحصر به فرد و پیچیده ای برخوردار هستند. جغد کوچک و شاه‌بوف از جمله جغدهایی هستند که پیش‌تر درموردشان نوشته‌ایم.

بهتر است قبل از هرچیز نگاه ساده‌ای به کارکرد گوش بیندازیم. امواج، ملکول‌های هوا را به ارتعاش در می‌آورند و این ارتعاشات به‌وسیله لاله گوش به سمت گوش میانی به پرده گوش برخورد کرده و پرده گوش ارتعاشات را به گیرنده‌هایی منتقل می‌کند که در نهایت سیگنال‌هایی به مغز فرستاده می‌شود و سپس مغز آن‌ها را تحلیل می‌کند.

حال به بعضی از تفاوت‌ها میان گوش انسان و گوش پرندگان می‌پردازیم و به بعضی از ویژگی‌ها و قابلیت‌های منحصر به فرد شنوایی در پرندگان اشاره می‌کنیم.

محدوده شنوایی پرندگان

سیستم شنوایی پرندگان

آشنایی با ساختمان گوش پرندگان

در ابتدا پرندگان بر خلاف ما فاقد گوش خارجی(لاله گوش) می‌باشند. تنها موحفره غالبا گردی وجود دارد که در هر گونه بسته به ویژگی‌های زندگیش و شکل سرش متفاوت است. در پرندگان غواص، پرندگانی که شکار خود را زیر آب صید می‌کنند حفره گوش کوچک تر بوده و به وسیله پرهای کنار گوش در زیر آب کامل بسته می‌شود. این‌گونه از ورود آب به حفره گوش جلوگیری می‌شود. در دیگر پرندگان به غیر از شترمرغ و دال که گوش کاملا مشخص است دیگر پرندگان دارای پوشپر در قسمت حفره گوش هستند. این پرها بر خلاف پرهای بدن پرنده بدون خار می‌باشد به همین سبب امواج به راحتی وارد گوش پرنده می‌شود ولی فشار هوا در اثر تلاطم در پرواز و دیگر پارازیت‌ها را تقلیل داده تا اصوات به خوبی شنیده شوند. نحوه قرار گیری این پوشپرها در پرنده‌ها متفاوت است.

محدوده فرکانس شنوایی پرندگان

فرکانس های تولید شده در پرندگانمحدوده فرکانس شنوایی پرندگان

فرکانس تولید شده توسط پرندگان بسیار متنوع است. به‌طور مثال از حدود ۲۳ هرتز مربوط به کاسواری کوچک تا بین ۸۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ هرتز مربوط به (blackpoll wabler) ثبت شده است. حدود شنوایی انسان بین ۲۰ تا ۲۰۰۰۰ هرتز است. این نکته خوبی برای پرنده‌نگران است. آن‌ها می‌توانند با کمی دقت تمامی صداهای تولید شده از پرندگان را بشنوند چون صدایی نیست که در بازه شنوایی انسان نباشد.

حس شنوایی پرندگان

مهارت های شنیداری

در پرندگان اصوات تولید‌شده توسط یک گونه برای هم‌گونه یا بعضی گونه‌های خاص دیگر قابل شنیدن است. در مواردی قابل شنیدن هست ولی قابل درک برای گونه نیست. همچنین جهت تشخیص محل صوت در گونه‌ها متفاوت است. مثلا در تعیین محل صدای تولید شده توسط گنجشک‌سانان با کمی دقت به راحتی می‌توان منبع صدا را پیدا کرد. بخصوص که آوازشان پر از نشانه‌های زود‌گذر و مقطع می‌باشد. در عوض صداهای یکنواخت و پیوسته مانند جیغ پرندگان شکاری مثل قرقی برای حداقل انسان و بسیاری پرندگان دیگر به‌راحتی قابل تعیین محل دقیق نیست.

محدوده شنوایی پرندگان

دامنه شنوایی پرندگان نسبت به انسان کمتر است. اما از طرفی واکاوی گوش پرندگان نزدیک به ۱۰ مرتبه سریع تر از واکاوی موقت گوش انسان است. مثلا آواز یک سهره جنگلی پیش از اینکه گوش انسان بتواند تمام جزییات آن را واکاوی کند توسط سهره جنگلی دیگری واکاوی شده. این توانایی در تشخیص صدای پرنده مخاطب(جفت یا اعضای خانواده) از بین دیگر صداها بسیار کارآمد است. مثلا پنگوئن امپراتور نر زمانی که برای صید غذا، مدت زیادی از جفت خود دور می‌شود. هنگامی که برمی‌گردد با صدا زدن، جفت خود را بین صد‌ها پنگوئن پیدا می‌کند.

برخی از گونه‌های شب‌زی مانند oilbird و Collocalia (نوعی بادخورک) در تاریکی شب همانند خفاش به‌وسیله پژواک می‌توانند از برخورد با موانعی با قطر حداقل ۶میلی‌متر بپرهیزند. این صدا برای انسان قابل شنیدن است.

شنوایی جغد

حال که تا اینجای مطلب با برخی از ویژگی‌های شنوایی در پرندگان آشنا شدید، اکنون به‌شکل مفصل‌تری درباره شگفتی‌های سیستم شنیداری در جغدها بخصوص جغد انبار می‌پردازیم.

حس شنوایی پرندگان

شنوایی در پرندگان شب‌زی

در پرندگان شبزی شنوایی از اهمیت زیادی برخوردار است. بخصوص در جغدها. در خصوص آزمایش‌های انجام شده در حیطه شنوایی جغد‌ها بیشتر منابع علمی به جغد انبار پرداخته‌اند. حتی گفته می‌شود از بین تمامی جانورانی که تاکنون آزمایش شده دقت فوق‌العاده‌ای در تعیین محل صدا دارد. اختلاف درجه افقی و عمودی در تعیین محل دقیق منبع صدا تنها ۱ درجه است!!! تصور کنید در تاریکی مطلق شب موشی زیر چندین سانتی‌متر برف به آرامی در حال حرکت است و  یک لحظه تنها صدای کوچکی تولید می‌کند(حتی صدای تولید‌شده بر اثر حرکتش)، لحظه‌ای بعد سر از چنگال جغد در می‌آورد.

چه چیزی باعث این دقت و پیچیدگی می شود؟

اول اینکه محل قرار‌گیری گوش‌ها در جمجمه نامتقارن و متفاوت است. یک گوش از دیگری پایین‌تر است و حتی شکل حفره گوش نیز متفاوت با یکدیگر است.

گوش چپ که پایین‌تر است به اصوات پایین‌تر از خط افق و گوش راست که بالاتر است به اصوات بالاتر از خط افق حساسیت دارد. این ویژگی و همچنین ساختار گوش داخلی با تحلیل تاخیر در اصواتی که به هریک از گوش‌ها می‌رسد، می‌تواند محل دقیق صدا را تشخیص دهد.

این ساختار و نحوه تحلیل اصوات در هوانوردی رادیویی یک روش فوق‌العاده دقیق برای یافتن جهت است.

پس از شنیدن صدا، سر را به سمت محل می‌چرخاند، که این کار به بهتر شنیدن صدا کمک زیادی می‌کند. اما فقط این نیست.

ویژگی دیگر وجود پرده پوستی نازکی که لبه آن را پرهایی پوشانده به اسم اپرکول در حاشیه پیشین مجرای گوش است. اپرکول می‌تواند مانند دری که بر روی لولاهای خود باز و بسته می‌شود به دریافت هرچه بهتر اصوات و هدایت آن به حفره گوش کمک کند. مانند وقتی که برای بهتر شنیدن دستان خود را پشت گوش‌هایتان قرار می‌دهید. اپرکول رابطه بسیار ظریفی با پرهای صورت جغد دارد. پرهای صورت جغد اگر دقت کرده باشید همانند یک دیش ماهواره‌ای گرد و یک دست است که به آن دیسک یا دیش صورت می‌گویند. این پرها می‌توانند اصوات را تا ۱۰ دسی‌بل تقویت کنند و به وسیله اپرکول به سمت گوش هدایت کنند.

در پایان بایستی گفت

در این مطلب سعی نمودیم سیستم شنوایی پرندگان را توضیح دهیم. همانطور که گفته شد حس شنوایی پرندگان به‌عنوان دومین حس تکامل‌یافته در پرندگان است. از این جهت می‌تواند حائز اهمیت باشد. همچنین مقایسه کوچکی بین محدوده شنوایی پرندگان با انسان نمودیم. حال تمام این ویژگی‌ها را کنار هم قرار دهید و ببینید چه ساختار پیچیده ای وجود دارد و با چه دقتی کارایی دارد. بهتر است بدانید زمانی که به‌دنبال جغد انبار می‌گردید نیاز نیست تلاش کنید ساکت باشید زیرا بی‌نتیجه است.

تغییر رفتار پرندگان ؛ تلاشی برای بقا

رفتار پرندگان یکی از جذابیت های آنان در پرنده نگری است. رفتار های پرندگان در موقعیت ها و فصول مختلف سال متفاوت است. در مقالاتی چون رقص عاشقانه پرندگان ، برقراری ارتباط در پرندگان ، راز مهاجرت پرندگان ، استراتژی پرندگان در مقابل سرما ، عجایبی از کلاغ ها می توانید با بخشی ار رفتار های پرندگان آشنا شوید. همچنین در مقاله الگو برداری از  رفتار پرندگان برای توسعه علم و فناوری بیشتر به این موضوع پرداخته ایم. در رفتار شناسی پرندگان نکات جالب و حیرت انگیزی وجود دارد که در این مقاله قصد داریم شما را با بخش دیگری از آن آشنا کنیم. متن کامل این پژوهش در مجله Nature Ecology and Evolution منتشر شده است.

رفتار پرندگان

باکلان بزرگ (Great cormorants) یکی از گونه های پرندگان است که رفتارهای جدید و خلاقانه ای را به نمایش می گذارد.

پژوهش های انجام شده درباره تغییر رفتار پرندگان

برخی باور دارند که انعطاف‌پذیری رفتاری باعث کاهش آسیب‌پذیری گونه‌ها از خطر انقراض می‌شود، اما تا‌کنون شواهد جهانی که این فرضیه را پشتیبانی می کند وجود نداشته است.

محققان با انجام مطالعاتی، رفتار پرندگان را به‌صورت کمی بررسی کرده‌اند و به اطلاعات جدیدی در رفتار آن‌ها برای دستیابی به غذا در طبیعت رسیده‌اند. بر اساس یک مجموعه داده منحصر به فرد از ۳۸۰۰ رفتارهای جدید، محققان نشان داده اند که گونه هایی که تمایل بالاتری برای نوآوری دارند در معرض خطر کمتری از انقراض جهانی هستند و به احتمال زیاد نسبت به پرندگان کمتر مبتکر، جمعیت در حال افزایش یا پایداری دارند. این نتایج عمدتاً نشان دهنده تحمل بیشتر گونه های نوآور در برابر نابودی زیستگاه ها، که تهدیدی اصلی برای پرندگان است، می باشد.

طبق این مطالعات پرندگانی که رفتارهای جدیدی را یاد می گیرند کمتر در معرض خطر انقراض قرار می گیرند و از بین می روند.

نمونه هایی از رفتارهای هوشمندانه در پرندگان

شکارچیانی که از نان یا حشرات به عنوان طعمه برای ماهی گرفتن استفاده می کنند، carrion crows  که میوه های دارای پوست سخت (آجیل) را روی جاده ها می اندازند تا خودروهای عبوری باعث ترک خوردن پوسته و شکسته شدن آن ها شوند، باکلان بزرگ که در زمان های ماهیگیری خود در نیوزیلند به سر می برد تا از جریانات قوی که توسط کشتی های تجاری ایجاد می شود، استفاده کند و …. .

این ها فقط تعدادی از روش هایی است که پرندگان رفتارهای بقای خود را با شرایط تطبیق داده و سازگار کرده اند.

تغییر رفتار پرندگان و حفظ بقا

اکنون یک مطالعه ی جدید نشان می دهد پرندگانی که می توانند رفتارهایشان را از این طریق تغییر دهند نسبت به پرندگانی که با شرایط سازگار نمی شوند و رفتارهایشان تغییری نمی کند، کمتر در معرض خطر انقراض قرار می گیرند و کمتر از بین می روند.

در یک مطالعه ی منتشر شده از سوی گروهی از محققان دانشگاه McGill کانادا و CREAF بارسلونا بیان شده است که  این سازگاری ها ممکن است شامل ترکیب غذای جدید در رژیم غذایی آن ها باشد، یا پیشرفت در روش ها و تکنیک های شکار کردن و بهبود آن.

چنین رفتارهای نوآورانه ای سنجشی از “انعطاف پذیری رفتاری” است که از مدت ها پیش برای جلوگیری از انقراض و از بین رفتن مطرح بوده و سودمند است.

برای آزمایش این موضوع در سطح جهانی، دانشمندان گزارش های مربوط به رفتارهای جدید در بین گونه های پرنده را بررسی کرده و با سطح خطر هر گونه در لیست قرمز اتحادیه بین المللی حفاظت از طبیعت (IUCN) مقایسه کردند.

این مطالعه شامل بیش از ۳۸۰۰ رفتار جدید از ۸۶۰۰ گونه از پرندگان است و این طور نتیجه می گیرد که با افزایش تعداد رفتارهای جدید، خطر انقراض کاهش می یابد.

نظر دوتن نویسندگان و محققان

سیمون دوتاتز (Simon Ducatez)، نویسنده اصلی مطالعه و محقق پسادکترا در دانشگاه McGill وCREAF ، در یک بیانیه مطبوعاتی گفته است: “ما مدت ها مشکوک بودیم که این رابطه بین خلاقیت و بقا وجود داشته باشد، اما اکنون توانستیم آن را به صورت کمی بررسی و تأیید کنیم. “با این حال، نویسندگان تأکید کرده اند که نوآوری فقط می تواند پرندگان را از تغییرات در زیستگاه خود محافظت کند و نه از شکار زیاد یا تهدید از جانب گونه های مهاجم.

دانیل سول (Daniel Sol) ، نویسنده و محق CREAF؛ نیز در مورد تغییر رفتار پرندگان و حفظ بقای آن‌ها اینطور می‌گوید که “باید در نظر گرفت که گونه هایی که بیشترین ظرفیت خلاقیت و نوآوری را دارند، طول نسل طولانی تری دارند و این باعث می شود آن­‌ها در مقابل شکار آسیب پذیر شوند.” “این بدان معناست که بر خلاف آنچه معمولاً فرض می شود، توانایی نوآوری در برابر برخی از تغییرات سریع محیط زیست از حیوانات محافظت می کند.”

تاثیرات آلودگی صوتی شهری بر پرندگان

آلودگی صوتی شهرها معضلی است که همه با آن آشنا هستند. اما به راستی تا به حال به تاثیر آلودگی صوتی بر پرندگان اندیشیده اید؟ ارزش پرندگان در محیط زیست و علوم بر کسی پوشیده نیست. تحلیل صدای پرندگان اطلاعات ارزشمندی به ما می دهد. الگوبرداری از رفتار پرندگان برای توسعه علم و فناوری استفاده می شود. از آن سمت تاثیر گرمایش جهانی بر روی پرندگان، اثر ما در طبیعت و دنیای پرندگان است! در این مقاله یکی دیگر از اثرات مخرب رشد جمعیت و توسعه شهرنشینی یعنی آلودگی صوتی شهرها و تاثیر آلودگی صوتی بر پرندگان را باهم مرور می کنیم.

توسعه شهرنشینی و آلودگی صوتی

در چند سال اخیر با پیشرفت توسعه شهرنشینی شاهد ایجاد کاربری های شهری زیادی در شهرها و حومه شهرها هستیم. کاربری های شامل مراکز صنعتی، تجاری و نظامی که آلودگی های صوتی زیادی را به داخل شهر منتقل می کنند.
توسعه شبکه جاده ای شهری همراه با افزایش حمل و نقل شهری نیز در شهرها گسترش پیدا کرد به صورتی که در حال حاضر شاهد افزایش ترافیک شهری نیز هستیم. حجم ترافیک شهری می تواند با تولید آلودگی هوا و صوتی همراه باشد که تاثیرات منفی بر محیط زیست شهری بگذارد. یکی از تاثیرات منفی آن می تواند بر رفتار و بقا بسیاری از گونه های جانوری و به خصوص پرندگان شهری تاثیر گذار باشد.

ترافیک شهری

مناطق سبز شهری به عنوان مناطق امن شهری

در کلان شهرها که غرق در آلودگی های صوتی هستند مناطق امنی وجود دارند که آلودگی های صوتی کمتری در این مکان ها دیده می شود . فضاهای سبز شهری مانند پارک های عمومی به دلیل عدم آلودگی های صوتی و وجود شرایط اکولوژیکی مناسب می تواند مکان های مناسبی برای زیستن پرندگان باشند. پارک های شهری مانند جزایری در میان آلودگی های صوتی شهر محاصره شده اند و وجود جاده ها و کاربری های مختلف در حاشیه پارک ها باعث شده آلودگی های صوتی زیادی وارد این پارک ها شوند و کیفیت محیط زیستی شهری را کاهش بدهند. این مناطق یکی از بهترین زیستگاه های پرندگان شهری است که در سال های اخیر با افزایش آلودگی های صوتی شهری در این مناطق تاثیرات زیادی بر روند زیستن پرندگان گذاشته است.

پارک شهری

آلودگی صوتی چیست؟

طبق تعریف سازمان محیط زیست پخش و انتشار هر گونه صوت ، صدا و ارتعاش مربوط ، بیش از حد مجاز و مقرر در فضای باز را آلودگی صوتی می گویند. آلودگی صوتی را برحسب دسی بل اندازه گیری می کنند. میزان آلودگی صوتی در هر مکانی بر حسب شدت صوتی مشخص شده طبق جدول استاندارد آلودگی صوتی سازمان حفاظت محیط زیست متفاوت می باشد. اما می توان گفت از ۸۵ دسی بل به بالا به عنوان آلودگی صوتی در تمامی مکان های باز و سرپوشیده محسوب می شود که این مقدار شدت صوت برای شنوایی انسان و پرندگان آسیب زا می باشد. میزان شدت و فشار صوت را با دستگاه صوت سنج اندازه گیری می کنند.شاخص های آلودگی صوتی شامل موارد زیر است:

۱.شدت صوتی (Leq)

۲. فشار صوتی (SPL)

۳. بیشترین حد میزان شدت صوت ایجاد شده

۴. پایین ترین حد میزان شدت صوت ایجاد شده

شدت صوت آلودگی صوتی

چرا آلودگی صوتی در بین جانوران بر روی پرندگان بیشتر تاثیر می گذارد؟

در بین جانوران پرندگان نسبت به آلودگی صوتی حساس تر می باشند و بیشتر تحت تاثیر قرار می گیرند. از دلایل عمده ای که آلودگی صوتی تاثیرات زیادتری بر روی پرندگان نسبت به گونه های دیگر میگذارد می توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱. پرندگان در بیشتر از اوقات ابزاری مانند صوت را برای گفتگو بین خود استفاده می کنند

۲. پرندگان طیف گسترده ای از فرکانس صوتی را برای ارتباطات صوتی خود انتخاب می کنند

۳. وجود تنوع گونه ای زیاددر پرندگان

۴. تنوع زیستگاهی پرندگان

۵. مهاجرت های فصلی پرندگان

۶.سازگاری بعضی از پرندگان با اکوسیستم های شهری

تاثیر آلودگی صوتی بر پرندگان

بعضی از پرندگان آستانه تحمل بیشتری به آلودگی صوتی دارند و بعضی دیگر از پرندگان آستانه تحمل کمتری به صوت زیاد دارند که همراه با واکنش هایی میباشد . این واکنش ها میتواند شامل افت شنوایی، بالا رفتن آستانه تحریک شنوایی، ناتوانی در شنیدن صداهای طبیعی اطراف و صدا های دیگر حیوانات، افزایش ضربان قلب و تنفس و عکس العمل های تند عصبی باشد. به طورکلی آلودگی صوتی که بیشتر منبع آن جاده و ترافیک شهری است می تواند پیامدهای منفی زیر را برای پرندگان به همراه داشته باشد:
۱. کاهش قلمرو
۲. تغییرات رفتاری در شکار و مهاجرت گروهی
۳. تغییر در ارتباطات درون گونه ای
۴. ترک زیستگاه
۵. تغییر فرکانس و شدت صدای آواز
۶. تغییر رفتار روزانه گونه
۷. عدم جفت گیری و یا حتی مرگ گونه

یکی از اثرات مناطق شهری که بر روی پراکندگی پرندگان تاثیر گذار می باشد وجود اختلاف دمایی منطقه شهری و مناطق حاشیه شهر میباشد که باعث می شود پرندگان در فصل زمستان به دلیل بالا بودن دمای هوای شهر به این مناطق پناه بیاورند که همین امر باعث می شود پرندگان بیشتر تحت تاثیر آلودگی صوتی شهر قرار بگیرند.

تاثیر آلودگی صوتی بر پرندگان مهاجر

آلودگی صوتی نظیر سروصدای ترافیک حتی در حد متوسط هم باعث می‌شود پرندگان مهاجر زیستگاه‌هایی را که توقفگاه آنها هستند، ترک کنند و به مرور زمان احتمال بازگشت آنها به این زیستگاه‌ها بسیار ضعیف می‌شود. آلودگی‌ صوتی جاده‌ای نیز می‌تواند تاثیرات جدی و گسترده روی پرندگان مهاجر داشته باشد. مهاجرت، بازه زمانی استرس‌زایی برای پرندگان است و بنابراین هر گونه صدای غیرقابل پیش‌بینی در توقفگاه‌های طبیعی آنها می‌تواند روی زمانی که صرف تغذیه می‌کنند و در نتیجه روی وضعیت سلامتی‌شان تاثیر بگذارد.

آستانه تحمل پرندگان نسب به آلودگی های صوتی

آستانه ی هر گونه از پرندگان نسبت به شدت و فشار صوت متفاوت است به صورتی که در تحقیق غریبی و همکاران که بر روی اثر آلودگی صوتی جاده ای بر پارک ملی گلستان پژوهش کرده اند نشان می دهد پرندگان نسبت به شدت صوت ایجاد شده آستانه تحمل متفاوتی دارند. بعضی از پرندگان شهری مانند چرخ ریسک بزرگ و گنجشک خانگی نسبت به آلودگی های صوتی شهری از میزان تحمل بیشتری برخوردار هستند و به سروصداهای انسانی عادت کرده و حتی در مواقع آلودگی های صوتی آوازخوانی هم می کنند. این پرندگان به دلیل سازگاریشان با محیط های شهری سعی کرده اند بر فرکانس و شدت آلودگی های صوتی غلبه کنند و از آوازخوانی های بلندتری استفاده کنند تا بتوانند فضای صوتی خود را حفظ کنند.

تاثیر آلودگی صوتی بر پرندگان

راهکارهای جلوگیری تاثیرات آلودگی صوتی بر پرندگان

راهکارهایی که میتوان تاثیر آلودگی صوتی بر روی پرندگان در پارک های شهری را کاهش داد شامل موارد زیر می باشد:

۱. مکان یابی های مناسب برای پارک های شهری

۲. تعیین کاربری های مناسب (مانند مراکز صنعتی) با ظرفیت ها و معیارهای زیست محیطی شهری

۳. ایجاد پوشش گیاهی مناسب در پارک های شهری جهت جلوگیری از آلودگی صوتی

۴. ممنوعیت وسایل نقلیه از جمله موتورسیکلت به پارک ها

۵. برنامه ریزی مناسب توسعه فیزیکی شهری

در پایان:

ضمن تاکید بر نکات فوق در خصوص آلودگی صوتی شهرها و تاثیر آلودگی صوتی بر پرندگان و ارائه راهکارهای جلوگیری، یاد آور می شویم که با وجود داشتن آلودگی صوتی در محیط های شهری اما در این فضاهای شهری مکان های امن و سبزی نیز برای پرندگان وجود دارد. معمولاً فضاهایی همچون پارک ها و فضای سبز شهری زیستگاه خوبی برای پرندگان محسوب می شود. به همین دلیل ضرورت حفظ زیستگاه ها برای پرندگان و کاهش آلودگی صوتی بیشتر به نظر می رسد.

اطلاعات تماس


آدرس: اصفهان، خیابان سجاد، خیابان ارباب، کوچه قصر، پلاک ۲

ایمیل: info@avayeboom.com

شماره تماس: ۰۹۱۳۷۴۱۷۴۶۵

جستجوی سریع


4/UgEVjFgR-8qhAZpwJM6Bfl2C6MggkekGB1w7nytXkYQxb-7eYEKPl0Q