با خانواده کشیم ها بیشتر آشنا شویم

آیا خانواده کشیم‌ها را می‌شناسید؟ آیا تا به حال یکی از گونه‌های کشیم مثل کشیم کوچک یا کشیم گردن سرخ را از نزدیک دیده‌اید؟ کشیم سانان یکی از خانواده‌های رنگارنگ و جذاب در پرندگان هستند. پنج گونه از این خانواده این پرنده زیبا در ایران دیده شده است. پیش‌تر برایتان گفتیم پرنده چیست و شما را با برخی دیگر از گونه‌ پرنده‌ها و خانواده‌هایشان از جمله گنجشک‌سانان ، سهره‌ها ، پری‌شاهرخ ، فلامینگو ، عقاب‌ها ،جغدها و انواع منقار پرندگان آشنا نمودیم. این‌بار کشیم‌ها پرندگانی هستند که قرعه به‌نامشان افتاده تا امروز بیشتر درباره آن‌ها بدانیم؛

کشیم سانان چه پرندگانی هستند؟

  • پرندگانی غواص که بیشتر از پرواز کردن شنا می‌کنند و به همین خاطر بدن آن‌ها دارای ویژگی‌های خاصی می‌باشد. بطوریکه  انگشتان پا هر کدام پرده‌ای جداگانه دارد و داشتن ناخن‌های مسطح از ویژگی این پرندگان است.
  • کشیم‌ها حتی درصورت احساس خطر نیز به زیر آب می‌روند و اکثرا رنگ زمستانی وتابستانی متفاوتی دارند.
  • این پرندگان ماهی‌خوار بوده و با غواصی ماهرانه به صید ماهی می‌پردازند.
  • برای دیدن این پرندگان شما باید در آب‌های ساحلی، دریاچه‌ها و مصب رودها و حتی روی برگ‌های شناور جستجو کنید.
  • این پرندگان بومی غرب‌آمریکای شمالی،جنوب سیبری و مناطقی از اروپا هستند که در کشور ما اغلب در سواحل دریای خزر و خلیج فارس، تالاب‌های استان فارس،تالاب هامون و دریاچه ارومیه دیده  می‌شوند.

۵گونه کشیم که در ایران حضور دارند شامل:

کشیم گردن سرخ

  1. کشیم بزرگ (با نام علمی: podiceps cristatus) (وضعیت حفاظتی: کمترین نگرانی)

پراکنش جهانی آن اروپا، آفریقا، استرالیا و زلاندنو می‌باشد. در کنارآب‌های آرام در ایران، ترکیه، فلسطین و قبرس نیز دیده می‌شود.

  1. کشیم گردن سرخ 🙁 با نام علمی:podiceps grisegena)(وضعیت حفاظتی: کمترین نگرانی)

این پرنده در مناطق معتدل نیمکره شمالی یافت می‌شود و از جمله پرندگان مهاجری بوده که زیستگاه زمستانی آن به طور گسترده در آب‌های آرام نزدیک سواحل اقیانوس قرار گرفته. این پرنده در زمستان به دریای خزر وسیستان مهاجرت می‌کند.

  1. کشیم گوش دار( با نام علمی:podiceps auritus)(وضعیت حفاطتی:کمترین نگرانی)

در آبگیرها و دریاچه‌ها، در نیزارهای ناحیه کم‌عمق آبگیرها و مرداب‌های ساحلی زندگی می‌کند و آشیانه زمستانی آن نیز در امتداد ساحل یا دریاچه‌هاست. در ایران بصورت فراوان در سواحل دریای خزر دیده می‌شود و بصورت عبوری در شمال شرق کشور نیز دیده شده است.

  1. کشیم گردن سیاه( با نام علمی:podiceps nigricollis)(وضعیت حفاظتی: کمترین نگرانی)

محل تولید مثل این پرنده تالاب‌ها، برکه‌‌ها و باتلاق‌های دارای پوشش گیاهی انبوه می‌باشد اما زمستان‌ها در دریاچه‌ها و آب‌های ساحلی آشیانه‌سازی می‌کند. پراکنش جهانی آن غرب آمریکای شمالی، اروپا، جنوب غرب سیبری، شمال شرقی چین و مناطقی از آفریقاست. در ایران نیز بصورت مهاجر دیده می‌شود.

  1. کشیم کوچک ( با نام علمی:tachybaptus ruficollis)( وضعیت حفاظتی: کمترین نگرانی)

این پرنده منزوی بوده و در کنار آب‌های کم وسعت با پوشش گیاهی کم، آشیانه می‌سازد و از جمله پرندگانی است که به ایران مهاجرت می‌کند. پراکنش جهانی آن اروپای غربی و مرکزی و ماداگاسکار می‌باشد.

کشیم‌ها از گذشته تا کنون در ایران

کشیم‌ها در گذشته‌ای نه‌چندان دور در ایران مخصوصا در سواحل جنوبی دریای خزر و دریاچه ارومیه و در فصل زمستان به وفور یافت می‌شدند و زادآوردی نیز داشتند. اما امروزه خشک شدن تالاب‌ها و پهنه‌های آبی کشور و وضعیت نه‌چندان خوب دریاچه ارومیه باعث شده تا از ورود این پرندگان و سایر پرندگان مهاجر ارزشمند دیگر که بخشی از تنوع زیستی کشور ما را تشکیل می‌دهند کاسته شود. امید است تا با اصلاح فرهنگ محیط‌زیستی و بهبود مدیریت منابع آبی در کشور شاهد افزایش جمعیت مجدد این پرندگان در کشورمان باشیم. با آرزوی بهبود هر چه زودتر وضعیت دریاچه ارومیه، بزرگترین پارک ملی ایران و میزبان گونه‌های پرنده ارزشمند.

در پایان جا دارد از

ارزش اکوسیستم تالابی و نقش آن در حفاظت از گونه‌های پرندگان آبزی و کنار آبزی یاد کرد. در کشور ما تالاب‌های زیادی وجود دارد که در ایامی از سال مامن پرندگان هستند؛ از جمله شاخص ترین این تالاب‌ها تالاب میان‌کاله گیلان، انزلی، گمیشان و تالاب‌های خوزستان و هامون هستند که در گذشته‌ای نه چندان دور پرندگان مهاجر به تعداد بسیار زیاد در آن دیده می‌شد.

تجربه به ما نشان داده که تالاب این اکوسیستم ارزشمند آبی چه نقش بزرگی در حفظ تنوع زیستی بر عهده دارد و همچنین نابودی آن چه تاثیرات ناگواری را به‌جا می‌گذارد. مسئله‌ای که با توجه به خشک‌سالی های طولانی مدت و عدم مدیریت صحیح منابع آبی در ایران لطمه زیادی به حضور پرندگان مهاجر زده به‌طوری‌که در سال‌های ۴۰ تا ۵۰، سالانه حدود ۸ میلیون قطعه مرغابی به ایران مهاجرت می‌کرد ولی این عدد امروزه به زحمت به ۱میلیون قطعه می‌رسد. مسئله حفاظت امری زمان بر است و بهبود وضعیت تالاب‌های ما در امروز شاید موجب حضور گسترده پرندگان ، از جمله کشیم کوچک و کشیم گردن سرخ از راسته کشیم سانان ، در این پهنه‌های آبی در سال‎های آتی شود.

تنوع زیستی پرندگان شهر اصفهان

اگر در فضاهای سبز اصفهان گشتی زده باشید، متوجه خواهید شد که مساحت فضای سبز شهر اصفهان قابل توجه و زیاد است. از این رو بدیهی به‌نظر می‌رسد که در این فضای خوش پتانسیل و موقعیت جغرافیایی ویژه اصفهان، پرنده های شهر اصفهان نیز متنوع و رنگارنگ باشند. پیش‌تر راجع‌به پرندگان مهاجر زاینده رود اصفهان نوشتیم. همچنین مطالبی با عناوین مختلفی چون پرندگان به پارک می‌آیند ، لانه چرخ ریسک پشت بلوطی ، چرا به تماشای پرندگان می‌رویم و سهره طلایی منتشر نمودیم که بی‌ربط با موضوع مطلب فعلی نیست و خواندن آن را به شما پیشنهاد می‌کنیم. اکنون قصد داریم شما را با تنوع زیستی پرنده های شهر اصفهان بیشتر آشنا کنیم.

مساحت فضای سبز شهر اصفهان و تنوع زیستگاهی

اصفهان دارای ۳۰ میلیون متر‌مربع فضای سبز شهری است که از این میزان مساحت فضای سبز شهری ۴،۷۷۷،۴۵۵ متر مربع مربوط به مساحت ۹۵ پارک شهری است. شهر اصفهان با دارای بودن ۳۰ میلیون متر‌مربع فضای سبز شهری سومین شهر از نظر وسعت فضای سبز در کشور است. از کل مساحت ذکر شده در شهر اصفهان ۴،۷۷۷،۴۵۵ مترمربع مساحت مربوط به پارک‌های شهری است. در اصفهان ۹۵ پارک شهری وجود دارد که این تعداد پارک با تنوع پوشش گیاهی خوبی که دارند باعث شدند فضای مناسبی برای زیستن پرندگان مهیا شود.

پارک شهر اصفهان

پرنده های شهر اصفهان چند گونه هستند؟

شهر اصفهان به دلیل تنوع توپوگرافی، تنوع پوشش گیاهی و دارا بودن زاینده رود از تنوع زیستی غنی پرندگان برخوردار است. به‌طوری‌که طی مشاهدات انجمن حفاظت پرندگان آوای بوم و پرنده‌نگران در چند سال بیش از ۱۸۰ گونه پرنده در شهر اصفهان ثبت و مشاهده شده است. کل گونه‌هایی که در شهر اصفهان مشاهده شده است شامل گونه های مهاجر، بومی، گذری می‌باشد.

پرندگان آبزی شهر اصفهان

به‌دلیل وجود زاینده رود در قلب شهر اصفهان پرندگان آبزی و کنار آبزی فراوانی را در شهر شاهد هستیم که بیشتر این پرندگان در فصل زمستان به شهر می‌آیند و وابسته به این اکوسیستم آبی می‌باشند. اگر بخواهیم گونه‌های شاخص پرندگان آبزی شهر اصفهان معرفی کنیم می‌توانیم به کاکایی سرسیاه، گاوچرانک، اردک سرسبز، خوتکا، چنگر، چنگر نوک سرخ، حواصیل خاکستری و حواصیل کوچک اشاره کرد. در چندسال اخیر به‌دلیل خشک شدن پیاپی رودخانه زاینده رود جمعیت پرندگان آبزی در شهر اصفهان با کاهش رو به رو شده است که نیازمند احیای پایدار زاینده رود می‌باشد.

پرندگان آبزی

پرندگان خشک‌زی شهر اصفهان

در شهر اصفهان به‌دلیل وجود درختان خشکه‌دار و باغات زیادی که در اطراف شهر اصفهان است تنوع گونه‌ای غنی از پرندگان خشکی‌زی مشاهده می‌کنیم. همچنین به دلیل وجود مساحت زیاد فضای سبز شهری و تنوع پوشش گیاهی شاهد گونه های مختلفی از گنجشک سانان هستیم که در فصول مختلف می‌تواند تنوع زیستی متفاوتی را از پرندگان در شهر اصفهان مشاهده کرد. طی تحقیقات اخیری که بر روی پرندگان پارک‌های شهر اصفهان انجام‌شده بیش از ۵۰ گونه خشک‌زی در پارک‌های اصفهان ثبت شده است که از کل گونه‌های مشاهده شده ۲۸ گونه پرنده آوازخوان است.

پرندگان خشکزی

پرندگان بومی شهر اصفهان کدامند؟

در بین گونه‌های مهاجر فصلی پرندگان بومی شهر اصفهان وجود دارد که شما می‌توانید در هر فصل آن‌ها را مشاهده کنید. این پرندگان بومی می‌توانند مختص هر پارک باشند و این تفاوت گونه‌ای به‌دلیل وجود نوع پوشش گیاهی و توپوگرافی است. به‌طور مثال شما در پارک کوهستانی صفه در طول سال می‌توانید کمرکولی کوچک و بزرگ و کبک را مشاهده کنید‌ که در پارک‌های دیگر شهر اصفهان مشاهده این گونه‌ها امکان پذیر نمی‌باشد. همچنین پرندگانی از جمله دارکوب سوری، چرخ ریسک بزرگ، بلبل هزاردستان، مرغ مینا، طوطی طوق صورتی، بلبل خرما و سار جزو پرندگان بومی شهر اصفهان می‌باشند که در بیشتر پارک‌ها همچون پارک ناژوان، سعدی، کودک و مشتاق قابل مشاهده هستند.

پرندگان مهاجر خشک‌زی اصفهان

بهترین فصل برای مشاهده پرندگان مهاجر گنجشک سانان مانند خانواده سسک‌ها، سهره‌ها، زردپر‌ها در اصفهان فصل بهار است که در این فصل شما می‌توانید پرندگان آوازخوان متعددی را مشاهده کنید پرندگانی از جمله بلبل هزاردستان، سهره گلی، مگس‌گیر‌خالدار، سسک سردودی، سهره سبز، سسک درختی زیتونی، سسک چیف چاف و پری شاهرخ.

اصفهان پرندگان مهاجم هم دارد؟

در چند سال خیر در شهر اصفهان شاهد پرندگان مهاجم هستیم که وجود این گونه پرندگان می‌تواند صدمات جدی به اکوسیستم و اکولوژی پرندگان دیگر وارد کنند. در شهر اصفهان مرغ مینا و طوطی طوق صورتی جزو پرندگان مهاجم محسوب می‌شوند که نظریه‌های مختلفی برای چگونگی ورود این گونه‌ها به پارک‌های شهر اصفهان است. مرغ مینا پرنده بومی حوضه خلیج فارس می‌باشد که در چندسال اخیر توسط مردم به اصفهان آورده شده و رهاسازی شده است.

پرندگان مهاجم

کدام پارک‌های شهر اصفهان بیشترین تنوع گونه‌ای پرندگان را دارند؟

طی تحقیقات و مشاهدات اخیر پارک ناژوان و صفه که از جمله فضاهای سبز اصفهان هستند و بخش نسبتاً زیادی از مساحت فضای سبز شهر اصفهان را پوشش می‌دهد، به‌دلیل شرایط اکولوژیکی مناسب (وضیعت پوشش گیاهی، آلودگی صوتی و موقیعت مکانی)، نسبت به سایر پارک‌ها از تنوع زیستی پرنده های شهر اصفهان بیشتر برخوردار هستند. به‌طوریکه در پارک صفه و ناژوان فقط در فصل بهار بیش از ۲۰ گونه پرنده خشک‌زی ثبت شده است. پرندگان شاخص پارک جنگلی ناژوان شامل دارکوب سوری، پری شاهرخ، بلبل هزرادستان، چرخ ریسک، مرغ مینا و طوطی طوق صورتی می‌باشد. همچنین پرندگانی از جمله کمرکولی کوچک، کبک، زاغ نوک سرخ، طرقه کوهی، سسک جنبان و مرغ حق در پارک صفه زیست می‌کنند.

سهره طلایی (هر آنچه باید بدانید) +تصاویر

سهره ی طلایی ، احتمالا شناخته شده ترین گونه ی سهره های ایران است. آرش حبیبی آزاد، پرنده نگر با تجربه و شناخته شده ی ایران در این مطلب در ارتباط با این گونه توضیحاتی داده است. ایشان ضمن معرفی گونه، در متن به سوالاتی از جمله تفاوت نر و ماده ی سهره طلایی ، ماهیت سهره قناری و سهره ی کرمانی و تشخیص سن سهره ها پرداخته اند. پیشنهاد میکنیم پیش از خواندن این مطلب، مطالب پیشینی که میتوانند ذهن شما را بهتر آماده ی مطالعه ی این مقاله بکنند را بخوانید. از جمله ی این مطالب میتوان به (۱) همه چیز در مورد پرندگان (۲) انواع منقار پرندگان (۳) گنجشک سانان ایران (۴) سهره جنگلی و در نهایت (۵) سهره های ایران اشاره کرد.

نگارنده: آرش حبیبی آزاد

منابع مورد استفاده‌ی نگارنده: وبسایت پرندگان قزاقستان و وبسایت www.biolib.cz

سهره یا سهره طلایی (به انگلیسی: European Gold finch) یکی از پرندگان مورد علاقه پرنده نگران، عکاسان حیات وحش و پرنده بازان است و شاید در بین پرندگان آواز خوان وحشی بیشترین طرفدار را داشته باشند. آنچه در ادامه می آید نگاهی به مستندات پرنده نگری و پرنده بازی سنتی ایران در مورد این پرنده زیباست.

 

شناسایی سهره ی طلایی :

سهره با ظاهر منحصر به فرد و رنگارنگش با هیچ پرنده دیگری اشتباه نمی شود.

  • این پرنده بین ۱۱ الی ۱۳ سانتی متر طول دارد.
  • رنگ گرده قهوه ای بلوطی است و دمگاه روشن و دم سیاه و سفید دارد.
  • بال های سیاه رنگ با یک نوار روشن زرد که در نابالغین هم دیده می شود.
  • دو لکه تیره در روی سینه دارد.
  • نوار سیاه پس سر به سمت منقار با یک حاشیه سفید قطع شده
  • و در نهایت اطراف چشم و منقار این پرنده را پرهای قرمز روشنی پوشانیده است که البته نوار سیاه و سفید سر در برخی زیر گونه ها وجود ندارد و در نابالغین در تمام زیر گونه ها حاشیه قرمز که از منقار تا چشم را فراگرفته، و در اصطلاح پرنده بازان آبرنگ گفته می شود، دیده نمی شود.
  • معمولا رنگ سر شبیه رنگ پشت تنه و کمی روشن تر است.
  • امکان اشتباه شدن این پرنده با سایر گونه ها در بالغین به علت علائم مشخص وجود ندارد و نابالغین نیز به سهولت از طریق پرهای زرد روشن بال شناسایی می شوند.

پراکنش، زیستگاه و رفتار سهره طلایی

این پرنده در ایران بومی است. ولی گدار فصلی دارد به نحوی که تابستان ها معمولا در ییلاقات مرتفع بیشتر دیده می شود. و زمستان ها تقریبا در اکثر دشت ها و مناطق گرم تر، به جز نقاط کویری، پراکندگی دارد. سهره ها بیشتر در نقاط پردرخت زادآوری دارند. جوجه ها معمولا تا اواخر مهر ماه به همراه بالغین در دسته های بزرگی به سر می برند و پس از سرد شدن هوا به نقاط کم ارتفاع تر گدار می کنند به نحوی که در زمستان تقریبا در مناطق سرد تر سهره ای مشاهده نمی شود. شناسایی این پرنده زیبا در حال پرواز نیز از حالت خاص پرواز، پرهای زرد آتشین میانه بال ها و جنب و جوش در یک سوم بالای تاج درختان امکان پذیر است.

در گله های سهره وحشی سلسله مراتب وجود دارد و معمولا یک نر هدایت دسته را بر عهده دارد که به نر سر دسته معروف است که در بین صیادان محبوبیت ویژه ای دارد.

تفاوت نر و ماده ی سهره طلایی

تشخیص نر و ماده این پرنده یکی از چالش های پرنده نگران و پرنده بازان است. معمولا بهانه ای برای کری خواندن، در طبیعت معمولا به دلیل جنب و جوش زیاد و دایره ترس بزرگ پرندگان در ایران شناسایی نر و ماده برای پرنده نگران دشوار است. اما به هر حال کلیدهایی وجود دارد که می توان نر و ماده سهره را تشخیص داد. مهمترین و قطعی ترین علامت صداست که در جای خود مفصل شرح خواهیم داد اما علامت های ظاهری تشخیص نر و ماده از همدیگر شامل علامت های ذیل است:

آبرنگ سر:

در سهره نر آبرنگ قرمز سر تا پشت چشم می آید در حالی که در سهره ماده تا ابتدای چشم است.

شناسایی سهره

 

فرق سر:

سهره نر فرق سر سیاه با حاشیه های مشخص دارد که در ماده پراکنده و خاکستری است.

شناسایی سهره

سینه بند:

طرح سینه سهره نر مشخص تر و محدود تر است.

شناسایی سهره

طرح دم:

حاشیه های سفید و لکه های سفید پرهای دم سهره نر مشخص تر و بیشتر است.

سبیل:

دو خط تیره از انتهای سمت راست و چپ منقار به سمت چانه پرنده کشیده شده که در سهره نر سیاه رنگ و در سهره ماده خاکستری است.

سیاهی کت سهره نر وسیع تر و پررنگ تر از سهره ماده است.

تشخیص نر و ماده در نابالغین امکان ندارد. اما بعد از یکبار تولک کردن امکان شناسایی وجود دارد. روش هایی نیز در بین پرنده بازان جهت تشخیص پرنده یک بار تولک کرده از پرندگان ۲ ساله و بالاتر از طریق حاشیه های سفید پرهای زرد بال و چند کلید دیگر وجود دارد که شرح آن در حوصله این گفتار نیست و بیشتر به درد پرنده فروشان می خورد. به هر حال سهره را از نظر سنی به چهار دوره:

  • جوجه
  • تولکی(یک ساله)
  • بالغ
  • سهره کهنه ( ۴ یا ۵ ساله و بیشتر)

تقسیم می کنند که در هر دوره پر و بال مشخصی دارد اما در طبیعت تنها می توان بالغین را از نابالغین تشخیص داد.

زادآوری سهره طلایی:

سهره ها در طبیعت، در اواخر زمستان آماده جفت گیری می شوند. این حالت در اصطلاح پرنده بازان مستی نامیده می شود. مستی سهره نر معمولا با علاماتی نظیر سفید تر شدن منقار که در فصول دیگر جلای نقره ای دارد اتفاق می افتد. علامت دیگر مستی سهره نر رقص در هنگام خواندن است که با تکان خوردن های مشخص بدن و پر بال اتفاق می افتد.

پرریزی معمولا بعد از مستی یعنی از اوایل تابستان اتفاق می افتد و تا اوایل پاییز طول می کشد تا پرها تکمیل شود. اما اولین تولک کردن سهره و تکمیل پرهای اصلی معمولا تا اوایل زمستان بطول می انجامد.

پراکندگی جهانی:

سهره تقریبا در تمامی اروپا، غرب روسیه و قفقاز و بخش هایی از خاورمیانه پراکندگی دارد، همچنین به نقاط وسیعی از آمریکا و استرالیا و نقاط زیادی از مناطق شهری دنیا معرفی شده است.

رده بندی

زیر خانواده Carduelinae از خانواده Fringillidae، یا سهره ها که بخش بزرگی از سهره ها و قناری را در بر می گیرد این پرنده زیبا را در خود جای داده است .

زیر گونه های سهره طلایی:

دو دسته مهم جمعیتی، زیر گونه های سهره را تشکیل می دهند. اجازه دهید آن را به

  • جمعیت های غربی (اروپا و شمال آفریقا)
  • و جمعیت شرقی (ساکن در آسیای مرکزی و غرب روسیه)

تقسیم کنیم.

از مجموع این زیر گونه ها حضور دو زیر گونه در ایران قطعی است.

  • Carduelis carduelis loudoni
  • و Carduelis carduelis caniceps

و حضور Carduelis carduelis paropanisi با توجه به رکورد مستمر درکشورهای همسایه ایران نظیر افغانستان و قزاقستان بخصوص در زمستان های سرد در شمال و شرق خراسان و ترکمن محتمل است. اجازه دهید زیر گونه غربی که در مناطق غربی و شمال غربی، از جمله تهران تا ییلاقات سمنان، مشاهده می شود را از این پس مطابق سلیقه پرنده بازان “سهره” و زیر گونه شرقی، که در شرق و جنوب تا غرب فارس، مشاهده می شود را سهره کرمانی بنامیم.

سهره کرمانی نابالغ عکس مربوط به اواخر شهریور ماه است و در غرب قوچان گرفته شده عکس از نگارنده

زیر گونه Carduelis caniceps paropanisi در قزاقستان و ترکمنستان و افغانستان و خارج از محدوده زیستی ایران رکورد می شود، احتمال حضور آن در منتهی الیه شمال شرقی ایران وجود دارد. آبرنگ قرمز سر در این زیر گونه بسیار باریک است.

عکس از سایت پرندگان قزاقستان

با وجود این که علمای رده بندی تقسیم زیر گونه ها را همین جا متوقف می کنند اشکال خاصی از سهره در ایران مشاهده می شود که هر کدام بین نقش بازان نامی و آوازه ای دارند. در اینجا بد نیست کمی هم راجع به این تقسیم بندی در بین پرنده بازان سنتی ایران بپردازیم.

نقش بازان پرنده بازانی هستند که علاقه به شکل ظاهری پرنده دارند و عشق بازان بیشتر به صدا و یا پرواز پرنده توجه دارند. مثلا کسانی که کبوترهای چتری را نگه داری می کنند نقش باز و کسانی که کبوتران مسابقه را نگه داری می کنند عشق بازند.

حال با این تقسیم بندی نقش بازان سهره ها را به دسته بندی های متعددی تقسیم می کنند که تعدادی از آنان به شرح زیر است:

سهره چهارگل: چند پر نارنجی در حاشیه سفید مابین آبرنگ سر و نوار سیاه حاشیه وجود دارد. البته برخی پرنده فروشان هم با استفاده از زعفران آنرا ایجاد می کنند، جهت کلاه گذاشتن بر سر خریداران که پس از یکبار آب تنی پرنده از بین می رود.

سهره مقنعه ای: شبیه سهره کرمانی است ولی بر خلاف سهره کرمانی که خاکستری است قهوه ای رنگ است.

سهره طلسم: نوار سیاه پس گردن با همان ضخامت تا زیر گلو ادامه دارد و به حالت طوق در می آید.

سهره چانه سفید: لکه سفیدی روی چانه پرنده دیده می شود.

از حاصل جفت گیری سهره نر و قناری ماده دورگه ای تحت عنوان سهره قناری بوجود می آید. برخی از آنان مانند قناری می خوانند و به قول عشق بازان دهن قناری دارند و برخی بیشتر ملودی های سهره را به کار می برند.

صدای سهره طلایی:

صدای سهره یکی از زیبا ترین صداهای پرندگان در طبیعت است. البته همین صدای زیبا و کور نشدن صدا در اسارت بلای جان این پرنده شده است.

صدای سهره از دو قسمت تشکیل می شود. قسمت اول که در اصطلاح عشق بازان بیا (Bia) نامیده می شود. صدایی مانند “چی چوقی” است که از یک تا چند بار پشت سر هم تکرار می شود. در هر دو جنس مشترک است و قسمت دوم آواز که فقط در پرنده نر وجود دارد. معمولا پس از چند بیا شروع می شود عشق بازان نیمچه می گویند.

سهره ها معمولا با صدای آواز خواندن یکدیگر تحریک به خواندن می شوند. البته زیرگونه های سهره تفاوت مختصری در لحن خواندن دارند که اکثرا برای پرنده بازان قابل شناسایی نیست. اما نگارنده بارها صدای سهره را برای سهره کرمانی در طبیعت پخش کرده و موجب تعجب و ترس پرنده شده است. در حالی که همان صدا برای سهره های معمولی باعث جلب پرنده و پاسخ می گردید.

نگارنده بارها صدای سهره را برای سهره کرمانی در طبیعت پخش کرده و موجب تعجب و ترس پرنده شده است. در حالی که همان صدا برای سهره های معمولی باعث جلب پرنده و پاسخ می گردید.

تهدیدها و آسیب ها

همه ساله تعداد زیادی از سهره ها با روش های مختلف صید شده و به فروش می رسند. تلفات خصوصا در سهره های تازه گیر به علت کوچکی قفس و ترس پرنده بسیار بالاست. بسیاری از آنان، از جمله سهره قناری و سهره کرمانی ، هنگام صید شدن با تور یا تله های دوطرفه با دردناک ترین وضع کشته شده و یا بال ها و پاهای ظریفشان می شکند. با این حال صید سهره برای عده ای شغل محسوب شده و سازمان حفاظت از محیط زیست نیز گاه گاه پروانه صید سهره با تور را صادر می نماید. که این صید بی رویه زمینه کاهش زیاد جمعیت سهره را فراهم کرده است. این به نحوی که جمعیت این پرنده زیبا به شدت در محیط های طبیعی کاهش یافته است. سهره که زمانی به سادگی در محیط شهری تهران رکورد می شد سال هاست که از پارک ها و باغات تهران رفته است. ای کاش دل از این آواز غمگین سهره های قفسی بکنیم و دل به آواز شادشان در طبیعت بسپاریم.

پری شاهرخ ؛ دلبر خوش آواز

آیا پری شاهرخ را از نزدیک دیده اید؟ پری شاهرخ پرنده ای خوش آواز است. این پرنده معمولاً به تنهایی دیده می شود ولی در زمستان، به ویژه در زمان تغذیه و در مکان های تغذیه در حین مهاجرت، در دسته های کوچک به دور هم جمع می شوند. در مقالات گذشته همه چیز درباره پرندگان و رازهای مهاجرت پرندگان و پرندگان مهاجر مطالبی را عرضه نمودیم. همچنین روشی برای تغذیه پرندگان در فصل سرما پیشنهاد کردیم. در ادامه به معرفی کوتاه پری شاهرخ خواهیم پرداخت.

دلبر خوش آواز

اگر در بهار و تابستان از میان شاخه های پربرگ درختان باغ ، پارک یا جنگل ، آواز پر طنین پرنده ای توجه شما را به خود جلب کرد شاید او یک ” پری شاهرخ ” باشد.

  • پری شاهرخ ، پرنده ای خجالتی ، با ظاهر منحصر به فرد ، اندازه ای بین گنجشک و کلاغ و آوازی خاص که با پرنده دیگری اشتباه گرفته نمی شود.
  • رنگ زرد ( در ماده ها سبز زیتونی ) ، منقار قرمز رنگ و بال مشکی ، از خصوصیات ظاهری این پرنده زیبا است.
  • پری شاهرخ در برخی مناطق کشور به نام ” مرغ انجیر ” یا ” مرغ انجیرخوار” نیز شناخته می شود.
  • تغذیه آن بیشتر از حشرات و میوه ها بوده و شکل پروازش اندکی موجی شکل است.
  • لانه خود را از علوفه ، پشم و پوست درختان و به صورت آویزان از شاخه ها بنا می کند.

پری شاهرخ ، این پرنده خوش الحان، را در اصفهان در باغ های پر درخت و برخی پارک ها بخصوص پارک جنگلی ناژوان می توان مشاهده کرد. حتی اگر خود را از شما پنهان کند، شنیدن آوازش را که از آواز بلبل کوتاه تر و پر طنین تر است، از شما دریغ نخواهد کرد! پری شاهرخ ها دارای پروازی سریع و قدرتمند هستند و معمولاً با صعودی در مسیری منحنی شکل به سوی تاج پوشش درختان حرکت می کند.

بالابان پرنده ای از راسته شاهین سانان

بالابان پرنده ای است که در ایران نیز زندگی می کند. آیا می دانستید که بالابان پرنده ای از راسته شاهین سانان است؟ یکی دیگر از گونه های این راسته دلیجه کوچک است. بالابان پرنده ای است که همچون دیگر هم راسته ای هایش و عقاب ها در دسته پرندگان شکاری قرار دارد. اسارت یکی از عوامل تهدید کننده برای بالابان هاست. اما آیا می دانید در باغ وحش ها چه می گذرد و سرنوشت پرندگان آسیب دیده چیست ؟ در این مقاله شما را بیشتر با بالابان پرنده ی شکاری محبوب آشنا می نماییم.

بالابان پرنده ای شکاری

بالابان پرنده ای متنوع

در ایران حدود ۵۵۲ گونه پرنده وجود دارد که از این میان بیش از ۷۰ درصد آنها پرندگان مهاجر محسوب و در فصول خاصی به ایران وارد و خارج می شوند.

در میان گونه های پرندگان در ایران، پرندگان شکاری در میان عموم مردم از اهمیت و علاقه بیشتری برخوردار هستند.

در جهان راسته شاهین شکلان حدود ۳۷ گونه پرنده دارد که از این میان ۱۳ گونه از آنها در ایران زندگی می کنند. پرندگان عضو این راسته با توجه به شکل بدنی خاص و دوکی شکلشان امکان پرواز با سرعت بالا و تغییر جهت ناگهانی را دارند که این خصوصیات باعث شده تبحر خاصی در  شکار پرنده های در حال پرواز داشته باشند و همچنین برخی از گونه های این راشته مانند قرقی قابلیت پرواز در سطح زمین و شکار جوندگان را دارند. در میان پرندگان این راسته، بالابان از شهرت و محبوبیت بیشتری برخوردار است و یکی از شناخته شده ترین گونه ها به شمار می رود اما واقعا این پرنده را چقدر می شناسیم؟

  • ظاهر بالابان

بالابان یکی از بزرگترین پرندگان در خانواده شاهین ها است که حدوداً ۴۷ تا ۵۵ سانتی متر طول دارد. وزن این پرنده در بازه ۷۰۰ تا ۱۳۰۰ گرمی می تواند متغیر باشد بالابان در میان مابقی شاهین ها نسبتاً سنگین تر است. در خصوص رنگ این پرنده میتوان گفت  به طور کلی پرهای آن در قسمت فوقانی ترکیبی از قهوه ای و خاکستری رنگ  و سر و زیر بدن او قهوه ای روشن می باشد. همچنین  از سینه به پایین این پرنده لکه هایی قهوه ای رنگ دیده می شود. از حیث اندازه، بالابان ماده نسبت به نر، سری کوچکتر و پنجه‌هایی کلفت‌تر دارد، اما از نظررنگ بدن تفاوتی بین نر و ماده وجود ندارد.

  • زیستگاه بالابان
    بالابان پرنده ای از شاهین سانان

این پرنده در بستر کوه ها و کوهستان ها بیشتر دیده می شود. بالابان در مناطقی که کم درخت هستند و نواحی که نیمه بیابانی است بیشتر دیده می شوند. بالابان ها در بین شکاف صخره ها لانه میسازد. علاوه بر این ممکن است که از لانه های قدیمی نیز استفاده کند. این پرنده زیبا در ایران در فصل زمستان بیشتر دیده می شوند و در مناطق غربی کشور میتوان آن را مشاهده نمود.

  • پراکنش جهانی

بیشتر در مناطق آسیا و خاورمیانه و بعضی مناطق اروپایی این پرنده را می توان یافت. این پرنده در فصل مهاجرت در سراسر ایران به جز مناطق جنگلی دیده می‌شود. بالابان‌هایی که در ایران تولیدمثل می‌کنند در تمامی نقاط ایران به جز نواحی جنوبی استان‌های سیستان و بلوچستان، هرمزگان و بوشهر مشاهده شده‌اند. اما در نواحی شمال شرقی از جمله استان‌های گلستان، خراسان شمالی، خراسان رضوی و سمنان و نیز رشته کوه‌های زاگرس تولید مثل این پرنده‌ها بیشتر است.

قابل ذکر است که با توجه به زنده گیری و به اسارت بردن بی رویه این پرنده که در ادامه بیشتر توضیح داده خواهد شد، جمعیت این پرنده ارزشمند به شدت کاهش یافته و در معرض خطر انقراض است. مؤسسه آوای بوم در طول زمان فعالیت خود این پرنده را دوبار به ثبت رسانیده است. نقشه ی پراکنش جهانی بالابان را میتوانید در سایت بردلایف مشاهده کنید.

تغذیه بالابان
بالابان پرنده ای محبوب

همانطور که پیش تر ذکر شد بالابان پرنده ای است که می تواند در سطح زمین به خوبی پرواز کند. پس معمولا تبحر خاصی در شکار جوندگان کوچک مثل سنجاب زمینی دارد. همچنین اگر در مناطقی زندگی کند که نزدیک آب باشد، پرندگان کوچک نیز میتواند شکار این پرنده باشد. مثلاً در بعضی مناطق اروپایی، این پرنده از کبوتر به عنوان طعمه های او محسوب می شود. پستانداران و پرندگان کوچک تا موش‌ها، سنجاب، کبوتر، سوسمار و حشرات مناطق استپی مانند ملخ جزو منابع غذایی این پرنده محسوب می‌شود.

میزان مصرف هر یک از این منابع غذایی بسته به سن پرنده و منطقه زیست آن متفاوت است. برای مثال، غذای بالابان ماده در سه روز اول پس از خارج شدن جوجه‌ها از تخم، حشراتی مانند ملخ است چرا که گوشتی زود هضم و مقوی برای جوجه‌ها دارند.

 

  • زاد و ولد بالابان

بالابان در اواسط بهار و اوایل تابستان بین ۳ تا ۵ تخم میگذارد و تقریباً یکماه روی تخم های خود می خوابد. و حدود ۴۵ روز به دوران بلوغ خود می رسد.

  • قوشبازی ، عامل تهدید کننده ی بالابان

قوشبازی یا بازداری به فعالیتی اطلاق می شود که پرندگان شکاری مانند عقاب سانان و شاهین شانان را برای اهدافی از جمله شکار، نگهداری و تربیت می کنند. به وسیله این فعالیت جمعیت پرندگان شکاری به خصوص بالابان رو به کاهش است و باخطر انقراض مواجه است.

کشورهای عربی بیشترین علاقه را به این فعالیت دارند و تجارتی هنگفت در پشت پرده این فعالیت وجود دارد. قاچاق پرندگان ، مثل بالابان پرنده ای از راسته شاهین سانان، از جمله اصلی ترین آن هاست. آنها شاهین سانانی چون بالابان را به منظور شکار هوبره، پرنده ای بسیار زیبای کویر تربیت می کنند که متاسفانه ایران به دلیل نزدیکی به کشورهای عربی و مکانی مناسب برای زندگی بالابان، تعداد زیادی از این پرنده در ایران زنده گیری می شوند و به کشورهای مقصد قاچاق می شوند. به همین منظور بالابان پرنده ای در لیست قرمز پرندگان در خطر انقراض اتحادیه حفاظت از طبیعت (IUCN) قرار دارد و زنده گیری این پرنده پیگرد مراجع قانونی را به دنبال خواهد داشت.

کلاغ ؛ پرنده ی تیز هوش!

کلاغ یکی از پرندگان عجیب و شگفت انگیز در طبیعت و محیط زیست است و از جمله پرندگانی است که به سهولت و به صورت وسیع قابل مشاهده است. کم و بیش عجایبی در مورد کلاغ ها را شنیده ایم. زاغ بور ، پرنده ی منحصر به فرد ایران است که از این خانواده می باشد. ممکن است اطلاعاتی در مورد میزان هوش در پرندگان داشته باشید و نام کلاغ ها را به عنوان باهوش ترین پرنده ها شنیده باشید. در این مقاله قصد داریم شما را بیشتر با این پرنده آشنا کنیم و بگوییم کلاغ نماد چیست ؟

نکاتی در مورد کلاغها

  • خانواده ی کلاغ ها در ایران شامل ۱۴ گونه است که از لحاظ جثه ، بزرگترین اعضای راسته ی گنجشک سانان را تشکیل می دهند.
  • کلاغ با پا ها و منقار قوی، همه چیز خوار بوده و نر و ماده آنها شبیه به هم می باشند.
  • این خانواده از باهوش ترین جانوران و دارای توانایی استفاده و حتی ساخت ابزار و حافظه ی قوی هستند.
  • عمر طولانی کلاغ ( بالای ۱۰۰ سال و در برخی متون قدیمی تا ۱۰۰۰ سال ! ) شایعه ای بیش نبوده و معمولا عمر آنها از ۲۰ سال فراتر نمی رود.
  • یکی از گونه های فراوان و سازگار با جوامع شهری، کلاغ ابلق بوده که به دلیل جثه و رنگ مشخص ( مشکی و خاکستری کم رنگ ) با هیچ پرنده ی دیگری اشتباه نمی شود.
  • این پرنده در بیشتر نقاط ایران حضور داشته و در اصفهان و اطراف آن به وفور دیده می شود.

با توجه به فراوانی و امکان شناسایی ساده ، به راحتی و با صرف کمی وقت می توانید رفتار آنها را زیر نظر گرفته و نکات جالبی در مورد آنها بیابید ؛ مثلاً اغلب پرنده نگرها بارها رفتار تهاجمی کلاغ ها نسبت به پرندگان شکاری بزرگ نظیر عقاب ها را دیده که منجر به ترک صحنه از سوی عقاب شده است ! اما کلاغ نماد چیست ؟ در ادبیات فارسی ، کلاغ یا زاغ در آثار بسیاری از شاعران و نویسندگان دیده شده و در بیشتر موارد نماد دزدی ، حرص ، زیرکی ، خبرچینی و شومی بوده است. در برخی متون عرفانی ، نفس هواپرست به کلاغ تشبیه شده است.

اردک سر سبز ؛پدرهای سبز/مادرهای قهوه ای

آیا شما در محیط زیست اطراف خود اردک سر سبز مشاهده کرده اید؟ آیا با تفاوت های ظاهری اردک سرسبز ماده و اردک سر سبز نر آشنا هستید؟ اردک سرسبز یکی از گونه های دوست داشتنی اردک در طبیعت است. برای اینکه بدانید چرا پرندگان مهاجرت می کنند می توانید به مطالب پیشین سر بزنید. پرندگان مهاجر، مهمان های دوست داشتنی در تالاب ها و مناطق آبی می باشند. اردک سرسبز از جمله پرندگان مهاجر زاینده رود محسوب می شود. در ادامه شما را با اردک سر سبز ، این پرنده زیبا و شگفت انگیز بیشتر آشنا خواهیم کرد.

اردک سر سبز

اردک سر سبز ” یکی از ۲۳ گونه اردک ایران است که به گروه اردک های ” روی آب چَر ” تعلق دارد. این گروه از اردک ها بر خلاف اردک های غواص ، برای تغذیه تنها در سطح آب فعالیت کرده و به طور کامل داخل آن فرو نمی روند. وجود پرده بین انگشتان پا و چربی روی پرها ، به زندگی آنها روی تالاب ها و مناطق آبی کمک می کند.

رنگ سبز سر و منقار زرد در نرها و رنگ قهوه ای لکه لکه و منقار قهوه ای با حاشیه زرد در ماده ها ، از مشخصات این پرنده مهاجر است . نر و ماده این اردک در میان شاهپر های خود لکه بنفش و براقی دارند که به آن ” آینه بالی ” می گویند و موقع پرواز یا جمع کردن بال ها ، یکی از راه های مهم شناسایی آنهاست.

کلمه “ اردک ” از کلمات وارد شده از زبان ترکی به فارسی است و در میان مردم عموماً مرغابی نامیده می شوند. البته از لحاظ علمی ، خانواده مرغابی ها ، قوها ، غازها و اردک ها را شامل می شود. اردک سر سبز ، این پرندگان اجتماعی، در قصل سرما در زاینده رود، خصوصاً کنار سی و سه پل، به وفور حضور می یابند و می توان از تماشای آن ها لذت برد. این گونه می توان رفتارهای اردک سرسبز ماده و اردک سر سبز نر را در کنار هم مشاهده کرد و از این همه شگفتی به وجد آمد.

سهره پرنده ای از خانواده گنجشک سانان

با خانواده سهره چه میزان آشنایی دارید؟ ممکن است اسم سهره طلایی را بیشتر از سایر هم خانواده هایش شنیده باشید. سهره پرنده ای است که در راسته‌ی گنجشک‌سانان طبقه‌بندی می‌شود. همانطور که سنگ چشم نیز یکی دیگر از گنجشک سانان است. سهره پرنده ای است زیبا و خوش آواز، بنابراین یکی از خطراتی که او را تهدید می کند، زندگی در اسارت است. اما به راستی در باغ وحش ها چه می گذرد؟ افزایش جاده ها تهدیدی دیگر برای پرندگان است. این مقاله در جهت افزایش آگاهی شما نسبت به سهره پرنده خوش رنگ در خانواده گنجشک سانان تهیه شده است.

سهره ها

همانطور که گفته شد، سهره پرنده ای از راسته ی گنجشک سانان است. تعداد گونه‌های شناخته شده‌ی این تیره در ایران شامل ۱۷ گونه است که با طرح‌ها و رنگ‌های خیره‌کننده، اعجاب‌انگیز و متنوع از یکدیگر متمایز می‌شوند. طرح و رنگ در تمامی این گونه‌ها در نهایت زیبایی و خلاقیت تکامل یافته است بطوریکه طیف وسیعی از رنگ‌های بسیار تماشایی از نارنجی تا سبز فسفری و آبی آسمانی تا صورتی و قرمز را شامل می‌شود. اندازه‌ی اغلب این گونه‌ها از انتهای دم تا سر منقارشان بین ۱۲ تا ۱۶ سانتمیتر است بجز ۲ گونه که ۱۸ و ۲۱ سانتی متر طول دارند. سهره‌ها دانه‌خوار هستند و معمولا به غیر از دوران زادآوری در بقیه سال زندگی اجتماعی دارند.

زیستگاه

تنوع گونه‌ در این تیره از پرندگان باعث گردیده اقلیم‌های گوناگونی میزبان این پرندگان زیبا باشند و در سراسر ایران از سواحل دریاها تا مناطق بیابانی و کوهستانی و جنگل‌ها و بیشه ها و رودخانه‌ها و حتی شهرها هر یک به فراخور حال و شرایط خویش، برخی در بهار و در زمان زادآوری و برخی دیگر برای زمستان‌گذرانی پذیرای این پرندگان خوش رنگ و خوش آواز هستند.

انواع سهره

اسامی سهره‌ها تا حدودی گویای شکل و شمایل آنهاست که شامل :

  1. سهره سیاه
  2. سهره نوک بزرگ
  3. سهره دمگاه سفید
  4. سهره نوک قیچی
  5. سهره گُلی
  6. سهره خاکی
  7. سهره مغولی
  8. سهره صورتی
  9. سهره بال سرخ
  10. سهره سینه سرخ
  11. سهره کوهی
  12. سهره زرد
  13. سهره سبز
  14. سهره سرسیاه
  15. سهره پیشانی سرخ
  16. سهره جنگلی
  17. و سهره طلایی

است. سهره‌ها همچنین آوازه‌خوان‌های قهاری نیز هستند و برخی از گونه‌هایشان در بهار آهنگ طبیعت را بسیار دلنشین می‌کنند.

خوش آوزای؛ تهدید یا فرصت؟!

آواز زیبا، طرح و رنگی تماشایی و اندازه‌ی کوچک این پرندگان در برخی از گونه‌ها باعث گردیده که بیشتر از سایر پرندگان برای نگهداری در اسارت به دام بیفتند به همین دلیل دایره‌ی ترس‌شان در مناطقی که پرنده‌آزاری و به اسارت درآوردن پرندگان سابقه طولانی دارد، بسیار بزرگ است و دیدن آنان بسیار سخت.

متاسفانه در ایران که نگهداری از پرندگان وحشی از قدیم رایج بوده و به امری عادی تبدیل شده، برخی از گونه‌های سهره‌ها از جمله سهره طلایی به تعداد بالا به اسارت در می‌آیند و از قفس‌های کوچک سر در می‌آورند. برای به دام انداختن این پرندگان زیبا دام‌های مخصوصی ابداع گردیده که با قرار دادن آن در طبیعت به راحتی این پرندگان را به دام می‌اندازند. برخی افراد با اشاره به آواز زیبای این پرندگان اقدام به درهم‌آمیزی این گونه‌ها با پرندگان خانگی و قفسی می‌کنند تا گونه‌های جدیدی برای تطابق با زندگی در اسارت و دارا بودن آواز منحصر به فرد ایجاد شود لیکن هرگز این تلاش‌ها با موفقیت همراه نبوده است.

بهتر است بدانیم :

سهره پرنده هایی وحشی هستند که به هیچ روی قادر به ادامه حیات دراز مدت در اسارت نیستند. سهره‌هایی که به اسارت در می‌آیند دچار افسردگی و استرس مزمن گردیده و به بیماری‌هایی که به نوع عادات تغذیه‌ای و برخی رفتارهای دیگر مرتبط هستند دچار می‌شوند و سرانجام در اسارت می‌میرند. علاقمندان به طبیعت برای تماشای این پرندگان زیبا و آزاد، می‌توانند به انجمن‌های پرنده‌نگری بپیوندند و همراه با تورهای پرنده‌نگری به طبیعت رفته و این پرندگان زیبا را در محیط طبیعی خود ببینند و با آوازشان روح خود را جلا بخشند و از آن ها تصویری به یادگار ثبت کنند.

عقاب­ های ایران و جهان

آیا با انواع عقاب های ایران آشنا هستید؟ عقاب ­ها از جمله پرندگانی هستند که دیدن آن ها چندان آسان نیست اما در عین حال از زیبایی خاصی برخوردار هستند اما آیا واقعا عقاب ­ها به ویژه عقاب های ایران را می­شناسیم؟ در گذشته درمورد اینکه اسکلت بدن پرندگان چگونه است و برترین های دنیای پرندگان صحبت نمودیم. همچنین مطالبی چون بویایی در پرندگان ، بینایی در پرندگان ، استراتژی پرندگان در سرما و گرما ، آیا پرندگان با یکدیگر صحبت می کنند را منتشر نمودیم. در این مقاله قصد داریم شما را بیشتر با عقاب ها به خصوص عقاب های ایران آشنا و آگاه کنیم.

واقعیاتی از عقاب ها در جهان

در این متن تلاش کرده ­ایم تا واقعیاتی جذاب درباره عقاب­ ها را برای شما بازگو کنیم:

  1. در دنیا بیش از ۶۰ گونه مختلف عقاب وجود دارد که حدود ۴۰ گونه آن ها در آفریقا زندگی می ­کنند.
  2. عقاب نشانه قدرت، آزادی و برتری است.
  3. حداکثر سرعت عقاب­ ها چیزی بین ۶۵ تا ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت است.
  4. عمر عقاب­ ها چیزی بین ۱۴ تا ۲۸ سال است.
  5. اندازه طول دو سر بال عقاب فلیپینی بالغ می ­تواند تا ۲.۵ متر هم باشد آن­ ها می ­توانند آهو و میمون نیز شکار کنند.
  6. وزن بدن عقاب­ های بالغ چیزی حدود ۲۲۰ گرم تا ۱۱ کیلوگرم است.
  7. بلندی قامت عقاب­ ها چیزی حدود ۲۹ تا ۱۲۰ سانتی­ متر است.
  8. در سال ۱۷۸۲ بطور رسمی عقاب سر سفید نشان ملی کشور آمریکا شد.
  9. قدرت بینایی بعضی از عقاب­ ها ۲۰۰,۰۰۰ برابر بهتر از انسان ­هاست آن­ها می ­توانند یک خرگوش را از فاصله ۳ کیلومتری ببینند.
  10. بزرگ­ترین شکار ثبت شده توسط یک عقاب یک آهوی ۳۷ کیلویی بود این آهو را یک عقاب جنگی یا martial eagle شکار کرد وزن شکار ۸ برابر بیش­تر از شکارچی بود.
  11. عقاب ماده ۳۵ روز یا بیش­تر از تخم­ هایش مراقبت می ­کند و لانه را به ­هیچ عنوان ترک نمی­ کند، این وظیفه عقاب نر است که در این مدت برایش خوراک تهیه کند.
  12. عقاب حیوان ملی آلمان و ۲۵ کشور دیگر جهان مثل زامبیا، اتریش، یمن، مکزیک، قزاقستان، آلبانی و … است.
  13. عقاب­ های سر سفید می ­توانند در فاصله ۳۰۰۰ متری از سطح زمین نیز پرواز کنند.
  14. وزن آشیانه بعضی از عقاب­ های بزرگ حدود ۹۰۰ کیلوگرم است.
  15. در سال ۲۰۰۷ نام عقاب سر سفید به­ عنوان آخرین گونه در معرض خطر انقراض اعلام شد از سال ۱۹۷۲ تا به­ حال شکار این عقاب ممنوع است.

عقاب ­های ایران

در ایران حدود ۱۱ گونه عقاب زندگی می ­کند که در زیر به آن­ ها اشاره شده است:

  1. عقاب دریایی دم سفید (White-tailed Eagle)

White-tailed Eagle

عقاب دریایی دم‌سفید چهارمین عقاب بزرگ دنیا است. این پرنده ۶۹ تا ۹۲ سانتی ­متر طول دارد و وزنی حدود ۴تا ۶ کیلوگرم دارند. از پرندگان، تا اندازه اردک و از پستانداران تا اندازه گوزن‌های متوسط را می­ تواند شکار کند از لاشه‌ها و ماهی­ ها نیز تغذیه می­ کند. زیست­گاه این پرنده سواحل سنگی، دریاچه‌های بزرگ و آب‌های دور دست داخل خشکی است. او آشیانه‌اش را روی پرتگاه ­ها، صخره‌های بلند، روی درخت‌های بزرگ و گاهی نیز روی زمین می سازد.

  1. عقاب دریایی پالاس (Pallas’s Fish Eagle)

Pallas's Fish Eagle

عقاب دریایی پالاس ۶۱ تا ۸۸ سانتی‌متر است؛ به طور کلی عقاب دریایی پالاس از لحاظ رفتار و طرح کلی بدن شبیه عقاب دریایی دم سفید است. پرهای پروازش به رنگ تیره و انتهای آن سیاه رنگ است. این پرنده از حیوانات آب زی، که به آسانی شکار شده و همچنین کلاغ سیاه تغذیه کرده و گاهی نیز به منظور تهیه ­ی آسان غذا در اطراف نواحی مسکونی پرسه می ­زند.

  1. عقاب طلایی (Golden Eagle)

Golden Eagle

عقاب طلایی یکی از بهترین پرندگان از لحاظ شکار در نیم‌کره شمالی شناخته شده‌است. اندازه اش ۷۵ تا ۸۳ ساتی متر است. عقاب طلایی در مناطق کوهستانی به شکار می ­پردازد و از ارتفاع خیلی کم به طعمه حمله می ­کند ، در هنگام بالباز اوج‌گیری بال­ ها را به شکل ( V ) و کاملا به جلو نگه می­ دارد.
این پرنده جزو پرندگان مهاجر ایران است و خیلى کم به صورت بومى یا تولیدمثل کننده دیده مى­ شود. این پرنده در معرض خطر انقراض نیست ولى جمعیتش کم است چون نسبت به تغییرات محیطى به ویژه آلودگى ها حساس است. این مساله در مورد سایر پرندگان شکارى نیز صدق مى­ کند، بنابراین شاخص آلودگى ­ها محسوب مى­ شوند.

عقاب طلایی، در حالت وحشی، بالای ۳۰ سال و در اسارت، بیش از ۴۶ سال عمر می‌کند. عقاب طلایی، به عنوان پرنده‌ای شکارگر، رژیم غذایی متنوعی از حیوانات زنده و مرده دارد که عمدتاً شامل پستانداران کوچکی نظیر خرگوش، سنجاب، موش خرما و راسو است و به میزان کمتر، پرندگانی مثل باقرقره، زاغی و کبوتر، خزندگان (لاک‌پشت و مار) و ماهیان را شامل می‌شود. محل زندگی او کوه­سارهای کم گیاه و خشک و گاهی جنگل‌های کوهستانی، صخره‌های ساحلی و دشت‌ها  است.

  1. عقاب شاهی (Eastern Imperial Eagle)

Eastern Imperial Eagle

اندازه عقاب شاهی شرقی ۷۷ تا ۸۲ سانتی‌متر است. عقاب شاهی شرقی (شاه باز شرقی) عقابی ست بزرگ و نسبتا پرجثه به همین علت آرام و کند حرکت است. این پرنده در دشت های باز با درختان بلند و جنگل های کوهپایه ای و در زمستان، در باتلاق های نواحی استپی به سر برده و روی درختان بلند و دور افتاده آشیانه می­ سازد. در ایران زمستان­ ها نسبتا فراوان است و به تعداد اندک تولید مثل می­ کند.

  1. عقاب خال­دار بزرگ (Greater Spotted Eagle)

Greater Spotted Eagle

این عقاب بزرگ ۶۵ تا ۷۲ سانتی‌متر است بال­ هایش به‌طور نسبی پهن‌تر از بال‌های عقاب طلائی است.  حرکات عقاب تالابی کند است و پرنده‌ای است درخت ‌دوست و معمولا نزدیک دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و مرداب­ ها دیده می ­شود. روی درخت‌ها یا بوته‌های جنگل آشیانه می سازد.

  1. عقاب خال­دار کوچک (Lesser Spotted Eagle)

Lesser Spotted Eagle

عقاب خال­دار کوچک ۶۰ تا ۶۵ سانتی‌متر است.  عقاب جنگلی خیلی شبیه عقاب خال­دار بزرگ است ولی اندکی کوچک­تر است. نظیر عقاب تالابی، هنگام بال­باز روی سر بال ­هایش را رو به پایین نگاه می ­دارد و گاه ­گاهی در جا بال می­ زند . اغلب نزدیک آب زندگی می­ کند. بیشتر در مناطق پردرخت و دور افتاده با فضاهای باز دیده می شود. عقاب جنگلی آشیانه خود را روی درخت می ­سازد.

  1. عقاب صحرایی (Steppe Eagle)

Steppe Eagle

عقاب صحرایی پرنده شکاری نسبتا بزرگی است با سینه ­ای پهن و پر و بالی به رنگ قهوه ­ای، که دارای طیف وسیعی از تنوع در رنگ بال و پر است. این پرنده در استپ ­های باز، نواحی بیابانی و نیمه بیابانی، کوهپایه ­ها، نزدیک تالاب­ ها و حوالی شهرهای بیابانی به سر می­ برد. معمولا آشیانه خود را روی درخت می­ سازد. از پستانداران کوچک مانند خرگوش ­ها، پرندگان و جوندگان غذای خود را فراهم می­ کند. از مردارهای تازه نیز تغذیه می­ کند.

  1. عقاب خاکی (Tawny Eagle)

Tawny Eagle

۶۵ تا ۷۷ سانتی‌متر است. عقاب دشتی بالغ تقریبا به ­طور یک­ دست قهوه‌ای پررنگ است و روی دم گرد و کوتاهش نوار‌های عرضی خاکستری نامشخص دارد. حرکات عقاب دشتی خیلی کند است و اغلب به مدت طولانی روی زمین می ­نشیند، معمولا نزدیک به زمین پرواز می­ کند و به ندرت اوج می ­گیرد. از پستانداران خیلی کوچک، مارها، قورباغه‌ها و از لاشه حیوانات تغذیه می­ کند. روی زمین و تپه‌های کوچک آشیانه می ­سازد .عقاب دشتی از جمله پرندگان بومی و کمیاب ایران است و نیز به صورت مهاجر عبوری دیده می­ شود. به طور کلی عقاب دشتی بومی جنوب شرقی ایران است.

  1. عقاب پرپا (Booted Eagle)

Booted Eagle

۴۵ تا ۵۲ سانتی‌متر است. عقاب پرپا عقابی است به اندازه سارگپه ولی با دمی درازتر . معمولا به دوشکل کمرنگ و تیره‌رنگ دیده می ­شوند، شکل کم­رنگ آن فراوان‌تر است. عقاب پرپا در حالی که بال‌ها را افقی و کمی به جلو نگاه ­داشته است اوج می­ گیرد و تندتر از سارگپه‌ها بال می­ زند. پروازش زیبا و سریع‌تر از آن­ ها است و اغلب با حرکت مارپیچ از لابلای درخت‌ها می­ گذرد، از پرندگان و جانوران کوچک تغذیه می­ کند.

در جنگل‌ها و معمولا در نزدیکی نقاط باز و کم درخت جنگل زندگی می کند که برای شکار مناسب است .به ندرت در نقاط بی‌درخت دیده می­ شود، روی درخت‌های بلند آشیانه می ­سازد. عقاب پرپا بومی شمال ایران است و تابستان‌ها در این ناحیه زاد و ولد می ­کند ، تعداد محدودی از این پرنده زیبا را می­ توان در این ناحیه از ایران مشاهده کرد، به صورت مهاجر عبوری نیز دیده شده است.

  • عقاب دوبرادر (Bonelli’s Eagle)

Bonelli's Eagle

۶۵ تا ۷۲ سانتی‌متر؛ سطح پشتی عقاب دو برادر قهوه‌ای پررنگ، نوک بال‌هایش تقریبا سیاه و پس گردنش کمرنگ‌تر است و معمولا یک لکه بزرگ تقریبا سفید روی پشتش دیده می ­شود . دمی نسبتا دراز دارند. عقاب دو برادر پرنده‌ای است مهاجم و اغلب پستانداران نظیر خرگوش و پرندگان را شکار می­کند. در پرواز، فوق‌العاده سریع و چالاک است و مانند شاهین بر سر طعمه فرود می ­آید و در مناطق کوهستانی پر‌صخره و به ندرت در ارتفاعات زیاد دیده می­ شود، در زمستان به دشت و بیابان کوچ می­ کند. روی صخره‌های پرشیب پرتگاه‌ها و گاهی روی درخت آشیانه می­ سازد .عقاب دوبرادر پرنده‌ای است بومی ایران و در گذشته نسبتا فراوان بوده است و در حال حاضر آمار و اطلاع دقیقی از تعداد و پراکندگی صحیح این پرنده ایرانی در دست نیست.

  • عقاب مارخور (Short-toed Eagle)

عقاب مار خور

یکی از انواع عقاب های ایران عقاب مارخور می باشد که ۶۳ تا ۶۷ سانتی‌متر است و از عقاب ماهی‌گیر بزرگ­تر است. پرواز عقاب مارخور پرتوان است و هنگام بال­باز اوج­ گیری ، بال­ها را افقی نگه ­می­دارد. اغلب با پاهای آویزان در جا بال می­ زند و از مار، مارمولک، قورباغه و امثال آن تغذیه می ­کند .در شیب‌های کوهستان و دره‌های تنگ، جنگل‌های دوردست، دشت‌های باتلاقی و تپه‌های شنی ساحلی و روی درخت آشیانه می ­سازد. عقاب مارخور از جمله پرندگانی‌ست که در گذشته و به‌طور کلی تابستان‌ها نسبتا فراوان بوده است، کما اینکه در حال حاضر تعداد آن­ها نسبتا قابل توجه است. این پرنده زیبا و با شکوه که یکی از عقاب های ایران است ، معمولا تابستان برای تخم­ گذاری در ایران یافت می ­شود .

جغد ها و پاسخ ۱۱ سوال همیشگی در مورد آن ها!

جغد به  انگلیسی : Owls از شگفت انگیز ترین موجودات کره ی زمین هستند. طبیعی است که دوست داریم بیشتر در مورد آن ها بدانیم و بهتر جغد های ایران را بشناسیم. این مطلب پاسخی است به رایج ترین سوالات مردم، کودکان و نوجوانان در مورد جغد های ایران. با کمی صرف وقت و مشاهده ی مطالب دیگر سایت آوای بوم، بیشتر و بهتر پرندگان ایران را بشناسید و حتما با پرنده نگری آشنا شوید. می توانید مقالاتی با موضوعات مختلف چون لانه چرخ ریسک پشت بلوطی ، معرفی قرقی ، در باغ وحش ها چه می گذرد ، عکاسی از پرندگان ، تهدید جاده ها برای پرندگان ، سرنوشت پرندگان آسیب دیده و بسیاری دیگر از مطالب مفید و متنوع را مطالعه نمایید.

۱. در ایران چند گونه جغد زندگی میکند ؟

در ایران ۱۲ گونه جغد زندگی میکند. کوچکترین جغد ایران مرغ حق است که کمتر از ۲۰ سانتی متر طول دارد (گنجشک ۱۴ سانتی متر

است) و بزرگ ترین جغد ایران شاهبوف است که بیش از ۸۰ سانتی متر طول دارد. وزن جغد و اندازه ی هر جغد بسته به گونه ی آن بسیار متفاوت است.

۲. آیا جغد شوم است ؟

خیر! شوم بودن جغد ها باوری غلط است که به واسطه ی خرابه نشینی این پرنده به وجود آمده است. بسیاری از گونه های جغد، در خرابه های خالی از سکنه زندگی میکنند. دلیل این کار آن ها این است که این محل ها امن است، آن ها را از سرما و گرما حفظ میکند و منبع مناسبی برای تغذیه از جونده ها و حشرات را ایجاد میکند. در واقع مردم به اشتباه گمان میکرده اند که وقتی جغد در جایی لانه میکند، آن جا خرابه میشود ولی در واقع زمانی که جایی خرابه میشود، جغد در آن لانه میکند.

۳. غذای جغد چیست؟

جغد ها گوشتخوار هستند. گونه های کوچکتر جغد معمولا بیشتر از حشرات تغذیه میکنند و جغد های بزرگ جثه تر از جوندگان، خزندگان و حتی برخی از پرندگان. جغد ها لاشه خواری نمیکنند و خود شکار میکنند. عمدتا غذای خود را پس از شکار تکه تکه نمیکنند و طعمه ی خود را به طور کامل میبلعند.

۴. چرا جغد ها در شب فعال و بیدارند؟

جغد ها دارای چشمانی بسیار قوی و شنوایی فوق العاده هستند. حواس قوی به آن ها این قدرت را میدهد که در شب به راحتی ببینند و بشنوند. بنابراین آن ها اغلب در شب شکار میکنند، زمانی که دیگر حیوانات شکاری در حال استراحت هستند. البته برخی از جغد ها روز ها هم فعالیت دارند.

۵. جغد نماد چیست؟

در اغلب فرهنگ ها به جغد توجه بسیار شده است و آن را نماد چیزی دانسته اند. به نظر میرسد در ایران باستان این پرنده نماد دانایی بوده است. در فرهنگ آفریقای مرکزی از جمله در میان مردم کنیا، این پرنده به عنوان پیام آور مرگ شناخته میشود. در فرهنگ برخی از قبایل بومی آمریکا این پرنده پناهگاهی است در مقابل شیاطین. آنچه مهم است این است که نماد سازی از جغد به دلیل زیبایی بسیار زیادش و خصوصیات بسیار جالبش بوده و هست.

۶. عمر جغد چقدر است؟

عمر جغد های کوچک جثه کم و معمولا بین ۷ الی ۱۵ سال است. اما جغد های بزرگ تر گاهی در شرایط مناسب تا ۸۰ سال نیز عمر میکنند.

۷. میتوان جغد را در خانه نگه داشت و آن را تربیت کرد؟

این کار غیر اخلاقی، غیر قانونی و حتی غیر شرعی است. از نظر اخلاقی، حذف یک گونه از طبیعت و اسیر کردن آن قطعا اشتباه است. جغد ها در طبیعت در مساحت هایی بسیار وسیع زندگی میکنند و گاهی چندین هزار کیلومتر را آزادانه مهاجرت میکنند و بنابر این اسارت آن ها حتی اگر در محیط خانه آزاد بوده و در قفس نباشند، اسارتی ظالمانه و نابخشودنی است.

از نظر قانونی نگهداری از جغد ها خلاف قانون بوده و جریمه ای از ۶ تا ۸۰ میلیون تومان را در پی خواهد داشت و در صورت تکرار، احکام جرایم کیفری از جمله زندان را به دنبال دارد. جغد ها را نمیتوان و نباید تربیت کرد چرا که آن ها اسباب بازی دست ما نبوده و پرندگانی آزاد و در طبیعت قدرتمند هستند. خرید و فروش جغد، گذاشتن آگهی فروش جغد در اینترنت و قیمت گذاری بر روی جغد نیز مجازات قانونی را در پی دارد.

۸. تفاوت و فرق جغد و خفاش چیست؟

خفاش ها پستاندار هستند نه پرنده! خفاش ها پستاندارانی هستند که در طول تکامل قادر به پرواز شده اند اما بدن آن ها بر خلاف پرندگان مثل جغد از پر پوشیده نشده است و اغلب بر خلاف جغد ها که مثل بقیه ی پرندگان تخم گذار هستند، خفاش ها زنده زا هستند.
به طور کلی جغد و خفاش بسیار متفاوت است. با دیدن تصاویر آن ها بیشتر متوجه خواهید شد.

۹. بزرگترین جغد دنیا چه جغدی است؟

جغد خاکستری بزرگ (Great Grey Owl) بزرگترین جغد دنیا است که در جنگل های شمال کره ی زمین زندگی میکند. بزرگترین جغد ایران نیز شاهبوف است که تقریبا در طبیعت تمام کشور قابل مشاهده است. بزرگترین جغد ایران، دومین جغد بزرگ دنیا نیز هست.

۱۰. عمو جغد شاخدار چه جغدی است؟

عمو جغد شاخدار یک جغد شاخدار یا گوش دراز است که نام انگلیسی این گونه Long-eared Owl است. جغد شاخدار در ایران نیز زندگی میکند. این جغد محیط های پردرخت را برای زندگی انتخاب میکند و اغلب از جوندگان تغذیه میکند. جغد شاخدار از معدود جغد هایی است که در گروه نیز دیده میشود.

۱۱. چگونه میتوان جغد را در طبیعت پیدا و مشاهده کرد؟

برای اینکار باید به پرنده نگری بروید! با خصوصیات پرندگان‌ آشنا شوید و ببینید که چگونه میتوان یک پرنده را یافت. شناسایی پرندگان را بیاموزید، با مهاجرت پرندگان آشنا شوید، یک دوربین دو چشمی به دست بگیرید و تبدیل به یک پرنده نگر شوید! میتوانید اصول یافتن پرندگان را شب را بیاموزید و از این طریق بهتر جغد ها را در شب پیدا کنید.
پرنده نگری را یاد بگیرید. در مورد آن بخوانید و با دنیای زیبای پرنده ها آشنا شوید.

بخشی از این مطلب با هدف آموزش در مورد جغد ها به کودکان و نوجوانان نگاشته شده است و به زبان کودکانه است و میتوان از آن به عنوان منبع معتبر برای تحقیق در مورد جغد در دوره ی دبستان و دبیرستان نیز استفاده نمود.

اطلاعات تماس


آدرس: اصفهان، خیابان سجاد، خیابان ارباب، کوچه قصر، پلاک ۲

ایمیل: info@avayeboom.com

شماره تماس: ۰۹۱۳۷۴۱۷۴۶۵

جستجوی سریع


4/UgEVjFgR-8qhAZpwJM6Bfl2C6MggkekGB1w7nytXkYQxb-7eYEKPl0Q