با خانواده کشیم ها بیشتر آشنا شویم

آیا خانواده کشیم‌ها را می‌شناسید؟ آیا تا به حال یکی از گونه‌های کشیم مثل کشیم کوچک یا کشیم گردن سرخ را از نزدیک دیده‌اید؟ کشیم سانان یکی از خانواده‌های رنگارنگ و جذاب در پرندگان هستند. پنج گونه از این خانواده این پرنده زیبا در ایران دیده شده است. پیش‌تر برایتان گفتیم پرنده چیست و شما را با برخی دیگر از گونه‌ پرنده‌ها و خانواده‌هایشان از جمله گنجشک‌سانان ، سهره‌ها ، پری‌شاهرخ ، فلامینگو ، عقاب‌ها ،جغدها و انواع منقار پرندگان آشنا نمودیم. این‌بار کشیم‌ها پرندگانی هستند که قرعه به‌نامشان افتاده تا امروز بیشتر درباره آن‌ها بدانیم؛

کشیم سانان چه پرندگانی هستند؟

  • پرندگانی غواص که بیشتر از پرواز کردن شنا می‌کنند و به همین خاطر بدن آن‌ها دارای ویژگی‌های خاصی می‌باشد. بطوریکه  انگشتان پا هر کدام پرده‌ای جداگانه دارد و داشتن ناخن‌های مسطح از ویژگی این پرندگان است.
  • کشیم‌ها حتی درصورت احساس خطر نیز به زیر آب می‌روند و اکثرا رنگ زمستانی وتابستانی متفاوتی دارند.
  • این پرندگان ماهی‌خوار بوده و با غواصی ماهرانه به صید ماهی می‌پردازند.
  • برای دیدن این پرندگان شما باید در آب‌های ساحلی، دریاچه‌ها و مصب رودها و حتی روی برگ‌های شناور جستجو کنید.
  • این پرندگان بومی غرب‌آمریکای شمالی،جنوب سیبری و مناطقی از اروپا هستند که در کشور ما اغلب در سواحل دریای خزر و خلیج فارس، تالاب‌های استان فارس،تالاب هامون و دریاچه ارومیه دیده  می‌شوند.

۵گونه کشیم که در ایران حضور دارند شامل:

کشیم گردن سرخ

  1. کشیم بزرگ (با نام علمی: podiceps cristatus) (وضعیت حفاظتی: کمترین نگرانی)

پراکنش جهانی آن اروپا، آفریقا، استرالیا و زلاندنو می‌باشد. در کنارآب‌های آرام در ایران، ترکیه، فلسطین و قبرس نیز دیده می‌شود.

  1. کشیم گردن سرخ 🙁 با نام علمی:podiceps grisegena)(وضعیت حفاظتی: کمترین نگرانی)

این پرنده در مناطق معتدل نیمکره شمالی یافت می‌شود و از جمله پرندگان مهاجری بوده که زیستگاه زمستانی آن به طور گسترده در آب‌های آرام نزدیک سواحل اقیانوس قرار گرفته. این پرنده در زمستان به دریای خزر وسیستان مهاجرت می‌کند.

  1. کشیم گوش دار( با نام علمی:podiceps auritus)(وضعیت حفاطتی:کمترین نگرانی)

در آبگیرها و دریاچه‌ها، در نیزارهای ناحیه کم‌عمق آبگیرها و مرداب‌های ساحلی زندگی می‌کند و آشیانه زمستانی آن نیز در امتداد ساحل یا دریاچه‌هاست. در ایران بصورت فراوان در سواحل دریای خزر دیده می‌شود و بصورت عبوری در شمال شرق کشور نیز دیده شده است.

  1. کشیم گردن سیاه( با نام علمی:podiceps nigricollis)(وضعیت حفاظتی: کمترین نگرانی)

محل تولید مثل این پرنده تالاب‌ها، برکه‌‌ها و باتلاق‌های دارای پوشش گیاهی انبوه می‌باشد اما زمستان‌ها در دریاچه‌ها و آب‌های ساحلی آشیانه‌سازی می‌کند. پراکنش جهانی آن غرب آمریکای شمالی، اروپا، جنوب غرب سیبری، شمال شرقی چین و مناطقی از آفریقاست. در ایران نیز بصورت مهاجر دیده می‌شود.

  1. کشیم کوچک ( با نام علمی:tachybaptus ruficollis)( وضعیت حفاظتی: کمترین نگرانی)

این پرنده منزوی بوده و در کنار آب‌های کم وسعت با پوشش گیاهی کم، آشیانه می‌سازد و از جمله پرندگانی است که به ایران مهاجرت می‌کند. پراکنش جهانی آن اروپای غربی و مرکزی و ماداگاسکار می‌باشد.

کشیم‌ها از گذشته تا کنون در ایران

کشیم‌ها در گذشته‌ای نه‌چندان دور در ایران مخصوصا در سواحل جنوبی دریای خزر و دریاچه ارومیه و در فصل زمستان به وفور یافت می‌شدند و زادآوردی نیز داشتند. اما امروزه خشک شدن تالاب‌ها و پهنه‌های آبی کشور و وضعیت نه‌چندان خوب دریاچه ارومیه باعث شده تا از ورود این پرندگان و سایر پرندگان مهاجر ارزشمند دیگر که بخشی از تنوع زیستی کشور ما را تشکیل می‌دهند کاسته شود. امید است تا با اصلاح فرهنگ محیط‌زیستی و بهبود مدیریت منابع آبی در کشور شاهد افزایش جمعیت مجدد این پرندگان در کشورمان باشیم. با آرزوی بهبود هر چه زودتر وضعیت دریاچه ارومیه، بزرگترین پارک ملی ایران و میزبان گونه‌های پرنده ارزشمند.

در پایان جا دارد از

ارزش اکوسیستم تالابی و نقش آن در حفاظت از گونه‌های پرندگان آبزی و کنار آبزی یاد کرد. در کشور ما تالاب‌های زیادی وجود دارد که در ایامی از سال مامن پرندگان هستند؛ از جمله شاخص ترین این تالاب‌ها تالاب میان‌کاله گیلان، انزلی، گمیشان و تالاب‌های خوزستان و هامون هستند که در گذشته‌ای نه چندان دور پرندگان مهاجر به تعداد بسیار زیاد در آن دیده می‌شد.

تجربه به ما نشان داده که تالاب این اکوسیستم ارزشمند آبی چه نقش بزرگی در حفظ تنوع زیستی بر عهده دارد و همچنین نابودی آن چه تاثیرات ناگواری را به‌جا می‌گذارد. مسئله‌ای که با توجه به خشک‌سالی های طولانی مدت و عدم مدیریت صحیح منابع آبی در ایران لطمه زیادی به حضور پرندگان مهاجر زده به‌طوری‌که در سال‌های ۴۰ تا ۵۰، سالانه حدود ۸ میلیون قطعه مرغابی به ایران مهاجرت می‌کرد ولی این عدد امروزه به زحمت به ۱میلیون قطعه می‌رسد. مسئله حفاظت امری زمان بر است و بهبود وضعیت تالاب‌های ما در امروز شاید موجب حضور گسترده پرندگان ، از جمله کشیم کوچک و کشیم گردن سرخ از راسته کشیم سانان ، در این پهنه‌های آبی در سال‎های آتی شود.

فلامینگو ، پرنده‌ای از خانواده مرغابی‌سانان

آیا می‌دانید فلامینگو نماد چیست ؟ پرندگان موجودات جذابی هستند که به دلیل صدای دلنشین و زیبایی منحصر‌به‌فرد از آوان تاریخ توجه انسان‌ها را به خود جلب کرده‌اند و کمتر کسی پیدا می‌شود که به این خلایق منحصر‌به‌فرد خدا علاقه نداشته باشد. پرندگان در یک طیف وسیع مکانی پراکنده شده‌اند و شما می‌توانید آن‌ها را در شهرها، در همسایگی خودتان، در دریاچه ها و رودها، تالاب‌ها،جنگل و کوه، بسته به گونه مورد‌نظر ببینید. همچنین آن‌ها قابلیت‌هایی دارند که باعث شده تا از سایر جانداران متمایز شوند. قابلیت‌هایی همچون پرواز، آوازخوانی یا مسیریابی مهاجرت‌های طولانی.

اما متاسفانه رابطه غلط انسان با محیط‌زیست و حیات‌وحش دامن‌گیر پرندگان نیز شده است به‌طوری‌که شکار بی‌حد و اندازه پرندگان خوش‌گوشتی همچون تیهو و سایر اقدامات نادرست مانند تخریب زیست‌گاه سبب شده تا امروزه از تنوع گونه‌ای پرندگان کم شده و تعدادی از ارزشمندترین آن‌ها در خطر انقراض قرار بگیرند.

فلامینگو نماد چیست ؟

از بحث کلی پرندگان که بیرون بیاییم در اینجا سعی داریم تا شما را با دانستنی‌هایی درمورد پرنده‌ای به نام فلامینگو از خانواده مرغابی‌سانان آشنا کنیم.

کلمه «فلامینگو» برگرفته از واژه اسپانیایی و لاتین «فلامنکو» به معنی آتش گرفته شده می‌باشد.

حتما شما تاکنون حداقل در باغ‌وحش یا باغ‌پرندگان فلامینگو دیده‌اید؟!! البته که دیدن هیچ حیوانی در باغ وحش نمی‌تواند لذت دیدن آن در طبیعت را داشته باشد و اصولا نگه‌داری جانوران در اسارت کاری ناپسند است و به‌راستی در باغ‌وحش‌ها چه می‌گذرد؟!

خصوصیات و تغذیه فلامینگو

فلامینگو پرنده‌ای است زیبا با پرهای رنگارنگ و پاهای بلند، بال و گردن دراز. فلامینگو منقار بلندی نیز دارد که به‌راحتی به‌وسیله آن ماهی‌ها، حشرات و … را می‌خورد. این پرنده همه‌چیز‌خوار است که از میگوها، پلانکتون، جلبک و موجودات سخت پوست دریاچه‌ها، تغذیه می‌کند و این تنوع غذایی و وجود رنگدانه کاروتنوئید در رژیم غدایی این پرنده باعث شده است تا پرهای رنگانگی مثل شراره های آتش داشته باشند.

پراکندگی زیست‌گاه

فلامینگو دارای ۶ گونه‌ی مختلف است که در آسیا، اروپا، آفریقا و آمریکا یافت می‌شوند. جزایرشنی، دریاچه‌های کم‌عمق و باتلاق‌های جنگل‌های حرا از جمله زیستگاه‌‌های این پرنده محسوب می‌شوند. جزایر کارائیب، آمریکای جنوبی تا آفریقا، خاورمیانه و اروپا جایی است که این پرنده‌ها به فراوانی در آن‌جا یافت می‌شوند.

حقایقی جالب درباره فلامینگو

  • فلامینگو‌ها قادر هستند که در آب نیز به زندگی ادامه دهند اما تمایل زیادی به شنا ندارند.
  • با سرعت ۵۶ کیلومتر بر ساعت پرواز می کنند.
  • طول عمر این پرندگان در طبیعت ۲۰ تا ۳۰ سال است اما در اسارت تا  ۵۰ سالگی نیز عمر می‌کنند.
  • طول بال‌های بزرگ پرنده به  ۱/۵ متر نیز می‌رسد که سبب شده تا فلامینگو پرنده‌ای قهار در پرواز کردن باشد.
  • و وزن آن تقریبا ۵کیلوگرم است.
  • این پرنده هنگام استراحت بر روی یک پای خود می‌ایستد و هنگام غذاخوردن نفس خود را حبس کرده و مدت‌ها منقار خود را وارونه نگه می‌دارند.
  • جالب است بدانید این پرنده علاقه زیادی به پرآرایی دارد به‌طوری‌که ۱۵ تا ۳۰ درصد از کل روز را به تمیز کردن پرهایش با کمک منقار آغشته به چربی و روغن تولید شده در غدد چربی می‌پردازد.
  • فلامینگوی بزرگ، یکی از گونه‌های بزرگ فلامینگو است که ارتفاع پاهایش بین ۷۵ تا ۱۲۵ سانتی‌متر است این در حالی‌است‌که قد کوچک‌ترین نژاد فلامینگوها در حدود ۹۰ سانتی‌متر گزارش شده است.
  • فلامینگوها پرندگانی اجتماعی هستند و در گله‌های خیلی بزرگ و میلیونی زندگی می‌کنند اما شکار غیرقانونی و دشمنان طبیعی موجود در محیط‌زیست باعث شده تا این پرنده در معرض انقراض قرار گیرد به‌طوری‌که تنها ۳۰۰۰۰ بال از فلامینگوی آند در طبیعت وحشی باقی مانده‌است.

جفت‌گیری و جوجه‌آوری فلامینگو

فلامینگوها تک همسر بوده و یکبار در سال تخم می‌گذارند،

رنگ بدن جوجه در ابتدا خاکستری و سفید است اما به‌دلیل رژیم غذایی، در ادامه پرها به رنگ نارنجی، قرمز و صورتی رنگ در میان پرهای سفید رنگ درمی‌آیند.

لانه فلامینگو گلی بوده و در طول سال این پرنده تک همسری فقط یک تخم می‌گذارد که نر و ماده با همکاری هم از آن مراقبت می‌کنند.

پرنده مادر به مدت ۵ الی ۱۲ روز جوجه متولد‌شده را با شیری که در پیش معده‌اش تشکیل شده‌است و پروتئین و چربی بالایی هم دارد، تغذیه می‌کند. جوجه دهانش را به منقار مادر می‌چسباند تا این ماده مقوی را که هیچ شباهتی به شیر پستان ندارد، دریافت کند.

وضعیت فلامینگو در ایران

در بخشی از این مقاله به اینکه فلامینگو نماد چیست اشاره نمودیم. حال به بررسی وضعیت فلامینگو در ایران می‌پردازیم. فلامینگو در ایران، در گذشته به‌طور زیاد در دریاچه ارومیه و تالاب میان‌کاله وجود داشت و امروزه نیز در تالاب میان‌کاله، دریاچه ارومیه و باتلاق‌های حرا می‌توانید تعدادی از آن را، که به‌دلیل تخریب زیستگاه و شکار غیرقانونی با کاهش جمعیت روبه‌روشده‌است، مشاهده کنید. اما مسئولیت اجتماعی و انسانی ما در برابر این پرندگان، تلاش در جهت حفاظت بیشتر و حفظ جمعیت‌های باقیمانده است؛ اینکه شکار، این امر غیر انسانی و ناپسند را، به فراموشی سپرده و در کنار عزیزانمان در میان‌کاله و با جان‌گرفتن دوباره دریاچه ارومیه در ارومیه، به تماشای فلامینگوها و محیط‌زیست زیبای خدادادی کشورمان، که حفاظت از آن وظیفه هر ایرانی‌ست، بپردازیم.

انواع منقار پرندگان

انواع منقار پرندگان را میشناسید؟آیا درباره منقار پرندگان برایتان سوال پیش آمده؟شاید شما دانش آموزید و منقار پرندگان تحقیق مورد نظرتان است.در مطلب همه چیز درباره پرندگان، اطلاعاتی درباره ساختار کلی بدن پرندگان بیان کردیم. همچنین درباره لانه سازی پرندگان مطلبی نوشتیم.بینایی پرندگان را مورد بررسی قرار دادیم.درمورد اطلاعات ارزشمندی که تحلیل صدای پرندگان به ما می دهد سخن گفتیم.منقار پرندگان یکی از کلیدهای شناسایی پرندگان است.نقش منقار پرندگان تحقیق شده و یکی از عوامل اساسی در حفظ بقا است.در این مقاله شما را بطور کامل با انواع منقار پرندگان متخصص آشنا میکنیم.

پرندگان، انواع منقار پرندگان و عملکردهای آن

  • پرندگان یک کلاس از مهره­ داران با بیش از ۱۰۰۰۰ گونه مختلف هستند.
  • یکی از ویژگی­ های مختلفی که در همه پرندگان مشترک است و شاید برجسته ترین آن باشد، منقار است. همه پرندگان دارای منقار هستند، اما در هر گونه متفاوت تکامل یافته است تا در پاسخ به محیط خود عملکردهای خود را بهبود بخشد.
  • این عملکردها شامل تغذیه، دفاع از خود، جفت گیری، تنظیم دمای بدن یا لانه سازی است.
  • طبقه بندی انواع منقارهای موجود، کار آسانی نیست. سازگاری­ ها بسیار متنوع و در بعضی موارد آنقدر خاص هستند که دسته بندی آن ­ها در کنار هم دشوار است.

اما منقار دقیقاً چیست؟

از نظر بیولوژیکی نوعی دهان است که در آن فک­ ها توسط یک لایه سفت کراتین­(مانند ناخن یا شاخ کرگدن) پوشانده می­ شوند و به ­هیچ ­وجه دندان ندارند. این خاصیت پرندگان است، اما حیوانات دیگری مانند پلاتیپوس و اکیدنه­ ها (پستانداران یکتایی) و لاک­پشت­ ها نیز دارای منقار هستند.

انواع پرندگان

معمولاً منقار پرندگان با توجه به شکل و عملکرد آن­ ها طبقه ­بندی می ­شوند:

دو نوع پرنده وجود دارد:

  • ژنرالیست ­ها که از تکنیک­ های مختلفی برای به ­دست آوردن غذا استفاده می­ کنند و منقار آن­ ها شکل خاصی ندارد.
  • و متخصصان، که منقار آن­ ها برای یک عملکرد خاص تکامل یافته است. این عملکرد می ­تواند برای به ­دست آوردن غذا به روشی خاص­، جفت­ گیری یا لانه سازی باشد. در اینجا گروه­ های اصلی منقار تخصصی آورده شده است:

انواع منقار پرندگان

پرندگان گوشت­ خوار

پرندگان شکاری

  • پرندگانی که از مهره ­داران تغذیه می­ کنند، منقار قلاب ­دار و محکم دارند که قسمت فوقانی بر قسمت پایین آن بیرون زده است.
  • آن ­ها به ­راحتی به جمجمه وصل شده است.
  • پرندگان گوشت­ خوار از منقار خود برای پاره کردن و کشیدن گوشت طعمه استفاده می­ کنند.
  • پرندگان شکاری مانند عقاب و شاهین و لاشخورها مانند کرکس نمونه بارز این است.
  • در حقیقت، طبق یک مطالعه، آن ها تنها پرندگانی هستند که منقار آن­ ها بستگی به سازگاری با عادات تغذیه ندارد، بلکه به اندازه آن ­ها بستگی دارد.
  • شکل منقار آن­ ها، بین گونه ­های مختلف موجود در این گروه، تفاوت چندانی ندارد.

پرندگان دانه ­خوارپرندگان دانه خوار

  • این گروه از پرندگان عمدتاً از دانه تغذیه می ­کنند.
  • در بسیاری موارد، منقار کوتاه و محکم دارند که به شکل مخروطی ختم می ­شود و به آن­ ها امکان می دهد دانه­ ها را بشکنند.
  • سهره طلایی­ ها، گنجشک­ ها و قناری ­ها نمونه­ های خوبی از پرندگان دانه­ خوار هستند.

 

 

پرندگان میوه­ خوار

  • اگرچه آن ها از میوه، چه گوشتی و چه خشک تغذیه می کنند، اما این پرندگان می توانند از دانه نیز تغذیه کنند.
  • منقار آن ها در برخورد با میوه، که آن ها را برای به دست آوردن خمیر یا بذر باز می کنند، تخصص دارد. آن ها معمولاً یک منقار کوتاه و خمیده با نوک مخصوص برای استخراج قسمت خوراکی دانه ها دارند.

طوطی

  • قسمت زیرین این نوع منقار صاف و تیز است، برای تقسیم میوه های سخت ایده آل است.
  • علاوه بر این، آن ها تنها پرندگانی هستند که می توانند قسمت بالایی منقار را به طور مستقل حرکت دهند.
  • این به آن ها امکان می دهد نیروی بیشتری بکشند، یا بذرها و میوه ها را بشکنند یا شاخه ها را در خود نگه دارند.
  • طوطی ها و ماکاروها همه در این گروه هستند.
پرندگان حشره خوار

روش های مختلفی برای شکار حشرات وجود دارد:هدهد

  • پرندگانی که حشرات را در هوا شکار می کنند، این کار را با باز کردن دهان انجام می دهند.
  • بنابراین، منقار معمولاً کوتاه، پهن و صاف است. نمونه هایی از این موارد شامل پرستو و بادخورک است.
  • پرندگان دیگر ترجیح می دهند هنگام زنده بودن حشرات را صید کنند. منقارهای کوتاه، مستقیم و باریک مانند زنبورخوارها.
  • آن هایی که از حشرات و بی مهرگان در زمین تغذیه می کنند، مانند هدهدها، منقارهای باریک و کشیده دارند.
  • سرانجام ، آن هایی که پوست درختان را سوراخ می کنند تا لاروها را از بین برند، مانند دارکوب ها، منقارهایی صاف و خیلی قوی دارند که به آن ها امکان نفوذ در پوست می دهد.
پرندگان آبچرکفچه نوک

این ها پرندگانی هستند که در آب حرکت می کنند و دارای منقار طولانی با اشکال مختلف هستند و در حالی که سر خود را از آب بیرون نگه می دارند، در جستجوی بی مهرگان در کف حوضچه ها و باتلاق ها هستند.

لک لک یا کفچه نوک نمونه هایی از این نوع پرنده است.

 

پرندگان آبزی

این پرندگان از ماهی هایی که در آب شناورند تغذیه می کنند.پلیکاندر بیشتر موارد، آن ها دارای منقارهای بزرگ و قوی با نوک خمیده یا پشته های سوراخ دار برای جلوگیری از فرار طعمه آن ها هستند.

این گروه شامل پرندگانی مانند آلبوترس است.

در موارد دیگر، مانند پیلیکان، ممکن است یک کیسه انعطاف پذیر در زیر منقار داشته باشند، جایی که می توانند ماهی صید شده را (به همراه مقدار زیادی آب) ذخیره کنند.

 

پرندگان دارای فیلتر تغذیهپرندگان با فیلتر تغذیه

این پرندگان منقارهای پهن و مسطح دارند. در برخی موارد، مانند فلامینگوها، در تهیه غذا از برکه و بستر رودخانه بسیار تخصصی هستند. این منقارها دارای سیستم فیلترینگ هستند که به موجب آن پرنده، آب را خارج می کند و ارگانیسم هایی را که منبع غذایی این پرندگان است، می خورند.

قوها و اردک ها نیز در این گروه قرار دارند.

 

 

پرندگان شهد خوارپرنده شهدخوار

این پرندگان با قرار دادن منقارها در داخل گل ها از شهد آن تغذیه می کنند. آن ها دارای منقارهای باریک و بلند هستند، هرچند شکل منقار بسته به نوع گل هایی که از آن تغذیه می کنند، می تواند متفاوت باشد.

 

نادرترین منقار پرنده در جهان

آنچه که تاکنون مشاهده کردیم ، طبقه بندی کاملاً کلی است که مبتنی بر عادات تغذیه ای گونه‌های مختلف است.

با این حال، همه گونه ها با این طبقه بندی مطابقت ندارند. در حقیقت، برخی از گونه های پرندگان دارای منقار بسیار عجیب و غریب متناسب با کارکردهای خاص هستند که ظاهری بی نظیر و جذاب به آن ها می بخشد.

  • گیلانشاه دارای منقاری است که از بدن آن طولانی تر است. و  از منقار عظیم خود برای تنظیم دمای بدن استفاده می کند.

  • حتی نوعی سهره وجود دارد که دارای دو قسمت منقار خمیده است که در کنار هم قرار نمی گیرند. این به آن ها کمک می کند تا دانه ها را از آناناس استخراج کنند.

 

علاوه بر موارد بیان شده در بالا پرندگان از منقار خود برای فعالیت های دیگری مانند آوازخوانی، پرآرایی و ساختن آشیانه استفاده می کنند.

جمع بندی و کلام آخر

در انواع منقار پرندگان میلیون ها سلول عصبی وجود دارد. این سلول ها باعث می شود که حس لامسه در زمان تغذیه پرندگان بسیار کارآمد باشد. به طور مثال پرندگان کنار آبزی با تجمع اعصاب در نوک منقار خود توانایی پیدا کردن غذا در میان گل و لای ها یا شن و ماسه را یافته اند.

همچنین گفتیم منقار پرندگان درشکل ها، اندازه ها و رنگ های متنوعی دیده می شود. به طور خلاصه انواع منقار پرندگان در نظریه تکامل به این شکل است که مثلاً عقاب ها منقارهایی قوی برای تکه تکه کردن گوشت دارند. باکلان ها منقارهایی نازک و در انتها اندکی خمیده برای صید ماهی دارند. سهره ها و طوطی ها مجهز به منقارهایی قوی و ضخیم برای شکستن دانه ها شده اند. مگس گیرها منقارهایی باریک و نوک تیز برای شکار حشرات دارند و دارکوب ها از منقارهایی قوی برای ایجاد حفره در درختان و جستجوی حشرات درون آن ها بهره می برند.

سهره جنگلی ؛ مرغ خوش الحان

سهره جنگلی همچون سهره طلایی از خانواده سهره ها است که از راسته گنجشک سانان هستند. سهره جنگلی نر و ماده پرندگانی اجتماعی که در خارج از دوره ی جوجه آوری در دسته های کوچک و بزرگ با یکدیگر به سر می برند. سهره جنگلی نر تک همسر و به ندرت چند همسر (یک نر و دو ماده) است. پیش تر همه چیز درباره پرندگان را گفته ایم. همچنین به سوال چرا پرندگان مهاجرت می کنند پاسخ دادیم. در این مطلب کوتاه شما را به طور خلاصه با سهره جنگلی نر و ماده آشنا می کنیم.

از مهمانان زمستان گذران شهرمان، اصفهان، پرنده ای است خوش آواز و زیبا به نام ” سهره جنگلی ” (Common Chaffinch) که در کشتزارها، حاشیه رودخانه، پارک ها و باغ ها حضور پیدا می کند.

سهره ها که اغلب مردم آنها را با نام انگلیسی یعنی” فنچ” (Finch) می شناسند، متعلق به راسته گنجشک سانان بوده و اغلب منقاری کلفت، کوتاه و مخروطی دارند.

سهره جنگلی نر و ماده تفاوت دارند. سهره جنگلی نر با سر آبی- طوسی، پیشانی مشکی، شکم صورتی و پشت قهوه ای به راحتی قابل تشخیص است. سهره جنگلی ماده شبیه به گنجشک خانگی بوده، ولی دو نوار سفید روی بال، آن را از گنجشک متمایز می سازد. پرواز آنها موجی شکل بوده و تغذیه معمولاً  از دانه ها و حشرات صورت می گیرد. سهره جنگلی نر و ماده را وقتی بر روی زمین مشغول جستجو و تغذیه هستند، به راحتی می توان دید. بلبل خمسه، مرغ قهقهه و سهره هفت رنگ از دیگر نام های این پرنده رنگارنگ است.

پرنده پیغوی کوچک ، شکارچی زبردست

آیا نام پرنده پیغوی کوچک را شنیده اید؟ آیا می دانستید از جمله پرنده شکاری پیغوی کوچک است؟ پیغوی کوچک همچون قرقی از خانواده قوش ها است که مانند شاهین ، کرکس ، بالابان و  عقاب از جمله پرندگان شکاری محسوب می شوند. پرنده پیغوی کوچک در مقایسه با سایر گونه های قرقی، سازگاری بیشتری با آب و هوای گرم و خشک پیدا کرده است و وابستگی کمتری به جنگل و درختزارهای متراکم دارد. در ادامه شما را با پرنده شکاری پیغوی کوچک بیشتر آشنا خواهیم کرد.

شکارچی زبردست

پرنده پیغوی کوچک  از پرندگان شکاری کوچک بوده که در گروه قوش ها قرار دارد. ” قوش ” در زبان ترکی به معنای ” پرنده ” بوده و در ادبیات فارسی به طیف وسیعی از پرندگان شکاری گفته می شود. ولی در طبقه بندی پرندگان ایران، گروه قوش ها شامل چهار گونه بوده که عبارتند از پیغو، پیغوی کوچک، قرقی و طرلان.

به نظر می رسد نام پیغو از صدای آن گرفته شده است. پرنده پیغوی کوچک ( Shikra ) از معدود پرندگان شکاری اصفهان است که در بهار و تابستان دیده می شود. این پرنده با آغاز فصل سرما به مناطقی از جنوب شرق ایران تا هندوستان مهاجرت می کند.

پیغوی کوچک هر سال لانه جدیدی روی درخت می سازد که این کار به تنهایی توسط جنس ماده انجام می شود. حضور آن در اصفهان معمولاً در مناطق وسیع دارای درخت از جمله پارک ناژوان، پارک صفه و حاشیه های خلوت زاینده رود گزارش شده است.

پرنده پیغوی کوچک شباهت زیادی به قرقی داشته و مهارت خاصی در شکار طعمه در محیط های پر درخت دارد. خط گلویی حنایی، سر و صورت و پشت خاکستری، سر بال های گرد و دم دراز از مشخصه های این گونه است. جثه پرنده شکاری پیغوی کوچک ماده کمی بزرگتر از نر بوده و رنگ زرد چشم ها در جنس ماده ( همانند عکس ) و رنگ قرمز در جنس نر راه خوبی برای تشخیص آن ها از هم است. پیغوی کوچک همانند دیگر قوش ها نقش مهمی در کنترل جمعیت جوندگان و آفات داشته و از پرندگان کوچک، مارمولک ها و حشرات بزرگ نیز تغذیه می کند.

پری شاهرخ ؛ دلبر خوش آواز

آیا پری شاهرخ را از نزدیک دیده اید؟ پری شاهرخ پرنده ای خوش آواز است. این پرنده معمولاً به تنهایی دیده می شود ولی در زمستان، به ویژه در زمان تغذیه و در مکان های تغذیه در حین مهاجرت، در دسته های کوچک به دور هم جمع می شوند. در مقالات گذشته همه چیز درباره پرندگان و رازهای مهاجرت پرندگان و پرندگان مهاجر مطالبی را عرضه نمودیم. همچنین روشی برای تغذیه پرندگان در فصل سرما پیشنهاد کردیم. در ادامه به معرفی کوتاه پری شاهرخ خواهیم پرداخت.

دلبر خوش آواز

اگر در بهار و تابستان از میان شاخه های پربرگ درختان باغ ، پارک یا جنگل ، آواز پر طنین پرنده ای توجه شما را به خود جلب کرد شاید او یک ” پری شاهرخ ” باشد.

  • پری شاهرخ ، پرنده ای خجالتی ، با ظاهر منحصر به فرد ، اندازه ای بین گنجشک و کلاغ و آوازی خاص که با پرنده دیگری اشتباه گرفته نمی شود.
  • رنگ زرد ( در ماده ها سبز زیتونی ) ، منقار قرمز رنگ و بال مشکی ، از خصوصیات ظاهری این پرنده زیبا است.
  • پری شاهرخ در برخی مناطق کشور به نام ” مرغ انجیر ” یا ” مرغ انجیرخوار” نیز شناخته می شود.
  • تغذیه آن بیشتر از حشرات و میوه ها بوده و شکل پروازش اندکی موجی شکل است.
  • لانه خود را از علوفه ، پشم و پوست درختان و به صورت آویزان از شاخه ها بنا می کند.

پری شاهرخ ، این پرنده خوش الحان، را در اصفهان در باغ های پر درخت و برخی پارک ها بخصوص پارک جنگلی ناژوان می توان مشاهده کرد. حتی اگر خود را از شما پنهان کند، شنیدن آوازش را که از آواز بلبل کوتاه تر و پر طنین تر است، از شما دریغ نخواهد کرد! پری شاهرخ ها دارای پروازی سریع و قدرتمند هستند و معمولاً با صعودی در مسیری منحنی شکل به سوی تاج پوشش درختان حرکت می کند.

جغد کوچک

آیا جغد کوچک را می شناسید؟ جغد کوچک در ایران از جمله فراوان ترین پرنده هاست، به همین دلیل گاهی به نام جغد کوچک ایرانی نیز شناخته می شود. جغد کوچک نیز چون شاه بوف از جمله اعضای خانواده جغدها است. در مطالب گذشته به ۱۱سوال همیشگی در مورد جغدها و پاسخ آنها و اینکه چرا جغد شوم است پرداختیم. همچنین درمورد پرنده های شبگرد و عکاسی از آن ها مطلبی را در دو قسمت ارائه نمودیم. در این مقاله شما را با جغد کوچک بیشتر آشنا خواهیم کرد.

جغد کوچک ایرانی

جغدها پرندگان مفیدی هستند که در کنترل جمعیت جوندگان نقش مهمی ایفا می کنند و تا کنون در ایران ۱۲ گونه از آنها ثبت شده است. هر چند که جغدها شکارچیان ماهر شب هستند، ولی بعضی مانند “جغد کوچک” در روز نیز فعالیت می کنند. این گونه که فراوان ترین جغد کشورمان محسوب می شود، بعضاً در کوچه باغ ها و ساختمان های قدیمی داخل و یا حاشیه شهر هم دیده می شود.

مشخصات ظاهری جغدها

  • منقار جغد ها خمیده و کوچک به نظر می رسد، در حالی که بخش زیادی از آن پشت پرها پنهان شده است.
  • دو چشم درشت در جلوی سر و صورت پهن، از آنها ظاهری متفاوت ساخته است که با هیچ پرنده دیگری اشتباه گرفته نمی شوند.
  • گوش های جغد ها در جذب امواج بسیار قوی بوده و پرواز بی صدای آنها به غافلگیری طعمه در سکوت شب کمک می کند.

باورهای مختلف در مورد جغد در فرهنگ ها

متأسفانه در فرهنگ ما به دلیل حضور جغدها در خرابه ها، آنها را شوم و نحس می پنداشتند و احتمالاً به همین دلیل در آثار هندمندان و صنعتگران ایرانی به ندرت اثری از این پرنده دیده می شود، حال آنکه در فرهنگ بسیاری از کشورها، جغد نماد خرد و دانایی و یا حتی پرنده ای مقدس محسوب می گردد.

در منطق الطیر عطار نیشابوری، جغد کنایه از عزلت جویانی است که دل از خلق بریده و گنج را در ویرانه عزلت می جویند. در ادبیات کهن در خصوص دشمنی جغد با کلاغ آمده که پرندگان قصد داشتند جغد را به عنوان پادشاه خود انتخاب کنند، ولی وقتی با کلاغ مشورت کردند، او جغد را به کم خردی، زشتی، خسیسی، روز کوری و غیره متهم کرد! از دیگر نام های فارسی جغد کوچک یا همان جغد کوچک ایرانی ، این پرنده زیبا، می توان به بوف ، بوم و کوف کوچک اشاره کرد.

بالابان پرنده ای از راسته شاهین سانان

بالابان پرنده ای است که در ایران نیز زندگی می کند. آیا می دانستید که بالابان پرنده ای از راسته شاهین سانان است؟ یکی دیگر از گونه های این راسته دلیجه کوچک است. بالابان پرنده ای است که همچون دیگر هم راسته ای هایش و عقاب ها در دسته پرندگان شکاری قرار دارد. اسارت یکی از عوامل تهدید کننده برای بالابان هاست. اما آیا می دانید در باغ وحش ها چه می گذرد و سرنوشت پرندگان آسیب دیده چیست ؟ در این مقاله شما را بیشتر با بالابان پرنده ی شکاری محبوب آشنا می نماییم.

بالابان پرنده ای شکاری

بالابان پرنده ای متنوع

در ایران حدود ۵۵۲ گونه پرنده وجود دارد که از این میان بیش از ۷۰ درصد آنها پرندگان مهاجر محسوب و در فصول خاصی به ایران وارد و خارج می شوند.

در میان گونه های پرندگان در ایران، پرندگان شکاری در میان عموم مردم از اهمیت و علاقه بیشتری برخوردار هستند.

در جهان راسته شاهین شکلان حدود ۳۷ گونه پرنده دارد که از این میان ۱۳ گونه از آنها در ایران زندگی می کنند. پرندگان عضو این راسته با توجه به شکل بدنی خاص و دوکی شکلشان امکان پرواز با سرعت بالا و تغییر جهت ناگهانی را دارند که این خصوصیات باعث شده تبحر خاصی در  شکار پرنده های در حال پرواز داشته باشند و همچنین برخی از گونه های این راشته مانند قرقی قابلیت پرواز در سطح زمین و شکار جوندگان را دارند. در میان پرندگان این راسته، بالابان از شهرت و محبوبیت بیشتری برخوردار است و یکی از شناخته شده ترین گونه ها به شمار می رود اما واقعا این پرنده را چقدر می شناسیم؟

  • ظاهر بالابان

بالابان یکی از بزرگترین پرندگان در خانواده شاهین ها است که حدوداً ۴۷ تا ۵۵ سانتی متر طول دارد. وزن این پرنده در بازه ۷۰۰ تا ۱۳۰۰ گرمی می تواند متغیر باشد بالابان در میان مابقی شاهین ها نسبتاً سنگین تر است. در خصوص رنگ این پرنده میتوان گفت  به طور کلی پرهای آن در قسمت فوقانی ترکیبی از قهوه ای و خاکستری رنگ  و سر و زیر بدن او قهوه ای روشن می باشد. همچنین  از سینه به پایین این پرنده لکه هایی قهوه ای رنگ دیده می شود. از حیث اندازه، بالابان ماده نسبت به نر، سری کوچکتر و پنجه‌هایی کلفت‌تر دارد، اما از نظررنگ بدن تفاوتی بین نر و ماده وجود ندارد.

  • زیستگاه بالابان
    بالابان پرنده ای از شاهین سانان

این پرنده در بستر کوه ها و کوهستان ها بیشتر دیده می شود. بالابان در مناطقی که کم درخت هستند و نواحی که نیمه بیابانی است بیشتر دیده می شوند. بالابان ها در بین شکاف صخره ها لانه میسازد. علاوه بر این ممکن است که از لانه های قدیمی نیز استفاده کند. این پرنده زیبا در ایران در فصل زمستان بیشتر دیده می شوند و در مناطق غربی کشور میتوان آن را مشاهده نمود.

  • پراکنش جهانی

بیشتر در مناطق آسیا و خاورمیانه و بعضی مناطق اروپایی این پرنده را می توان یافت. این پرنده در فصل مهاجرت در سراسر ایران به جز مناطق جنگلی دیده می‌شود. بالابان‌هایی که در ایران تولیدمثل می‌کنند در تمامی نقاط ایران به جز نواحی جنوبی استان‌های سیستان و بلوچستان، هرمزگان و بوشهر مشاهده شده‌اند. اما در نواحی شمال شرقی از جمله استان‌های گلستان، خراسان شمالی، خراسان رضوی و سمنان و نیز رشته کوه‌های زاگرس تولید مثل این پرنده‌ها بیشتر است.

قابل ذکر است که با توجه به زنده گیری و به اسارت بردن بی رویه این پرنده که در ادامه بیشتر توضیح داده خواهد شد، جمعیت این پرنده ارزشمند به شدت کاهش یافته و در معرض خطر انقراض است. مؤسسه آوای بوم در طول زمان فعالیت خود این پرنده را دوبار به ثبت رسانیده است. نقشه ی پراکنش جهانی بالابان را میتوانید در سایت بردلایف مشاهده کنید.

تغذیه بالابان
بالابان پرنده ای محبوب

همانطور که پیش تر ذکر شد بالابان پرنده ای است که می تواند در سطح زمین به خوبی پرواز کند. پس معمولا تبحر خاصی در شکار جوندگان کوچک مثل سنجاب زمینی دارد. همچنین اگر در مناطقی زندگی کند که نزدیک آب باشد، پرندگان کوچک نیز میتواند شکار این پرنده باشد. مثلاً در بعضی مناطق اروپایی، این پرنده از کبوتر به عنوان طعمه های او محسوب می شود. پستانداران و پرندگان کوچک تا موش‌ها، سنجاب، کبوتر، سوسمار و حشرات مناطق استپی مانند ملخ جزو منابع غذایی این پرنده محسوب می‌شود.

میزان مصرف هر یک از این منابع غذایی بسته به سن پرنده و منطقه زیست آن متفاوت است. برای مثال، غذای بالابان ماده در سه روز اول پس از خارج شدن جوجه‌ها از تخم، حشراتی مانند ملخ است چرا که گوشتی زود هضم و مقوی برای جوجه‌ها دارند.

 

  • زاد و ولد بالابان

بالابان در اواسط بهار و اوایل تابستان بین ۳ تا ۵ تخم میگذارد و تقریباً یکماه روی تخم های خود می خوابد. و حدود ۴۵ روز به دوران بلوغ خود می رسد.

  • قوشبازی ، عامل تهدید کننده ی بالابان

قوشبازی یا بازداری به فعالیتی اطلاق می شود که پرندگان شکاری مانند عقاب سانان و شاهین شانان را برای اهدافی از جمله شکار، نگهداری و تربیت می کنند. به وسیله این فعالیت جمعیت پرندگان شکاری به خصوص بالابان رو به کاهش است و باخطر انقراض مواجه است.

کشورهای عربی بیشترین علاقه را به این فعالیت دارند و تجارتی هنگفت در پشت پرده این فعالیت وجود دارد. قاچاق پرندگان ، مثل بالابان پرنده ای از راسته شاهین سانان، از جمله اصلی ترین آن هاست. آنها شاهین سانانی چون بالابان را به منظور شکار هوبره، پرنده ای بسیار زیبای کویر تربیت می کنند که متاسفانه ایران به دلیل نزدیکی به کشورهای عربی و مکانی مناسب برای زندگی بالابان، تعداد زیادی از این پرنده در ایران زنده گیری می شوند و به کشورهای مقصد قاچاق می شوند. به همین منظور بالابان پرنده ای در لیست قرمز پرندگان در خطر انقراض اتحادیه حفاظت از طبیعت (IUCN) قرار دارد و زنده گیری این پرنده پیگرد مراجع قانونی را به دنبال خواهد داشت.

بلبل هزار دستان ایران

حتما نام بلبل هزار دستان ایران را شنیده اید. چراکه در همه جا سخن از خوش آوازی و نوای خوش این پرنده زیبا به گوش می رسد. بیشترین آواز معمولاً توسط بلبل هزار دستان نر خوانده می شود. صدای پرندگان یکی از کلیدهای شناسایی پرندگان می باشد. خوب است بدانید اطلاعات ارزشمندی با تحلیل صدای پرندگان می توان به دست آورد. همچنین صدای پرندگان یکی از ابزارهای برقراری ارتباط و صحبت کردن پرندگان با یکدیگر است. در این مطلب کوتاه قصد داریم شما را با بلبل هزار دستان ایران آشنا کنیم.

بلبل هزار دستان ایران

اگر در روزهای تابستان در پارک های پر درخت شهر نظیر باغ گلها ، پارک جنگلی ناژوان و غیره رفت و آمد داشته باشید ، شانس شنیدن آواز بی نظیر بلبل هزاردستان را خواهید داشت ؛ آوازی که بدون شک شما را به اندکی درنگ و حتی جستجوی منشأ صدا دعوت می کند !

بلبل ، پرنده ای از خانواده مگس گیرها بوده که موقع آواز ، خود را مخفی می کند تا از خطر مصون بماند. البته اگر شانس دیدن آن را داشته باشید ممکن است در نگاه اول با گنجشک اشتباه بگیرید .

این پرنده در ادبیات نیز همواره مورد توجه بوده و در موسیقی و آواز ایرانی نیز از نوای آن بهره گرفته شده است. نام های متعددی برای بلبل هزاردستان ایران ، این پرنده خوش الحان، وجود دارد. از آن جمله می توان به بلبل معمولی ، هزاردستان ، هزار آوا ، هزار آواز ، شباهنگ و عندلیب اشاره نمود. با توجه که در بعضی از ساعات شب نیز صدای بلبل به گوش می رسد ، در زبان انگلیسی آنرا Nightingle ( مشابه شباهنگ ) می نامند.

بوتیمار ؛ مرغ غمخوار

آیا تا به حال با نام مرغ غمخوار مواجه شده اید؟ شاید هم این نام را به شکل دیگری شنیده اید؛ مثلا مرغ غمخوارک . معمولاً این نام در متون ادبی قدیم و یا جداول به چشم می خورد. اما نام واقعی مرغ غمخوار چیست؟ چرا به او مرغ غمخوار می گویند؟ پیشتر از اهمیت تالاب ها برایتان گفتیم. همچنین به طور خلاصه شما را با گونه هایی همچون کلاغ ، اردک سرسبز ، قمری ، حواصیل خاکستری و حواصیل سفید بزرگ آشنا نمودیم و مطالب مختصر و مفیدی را برایتان عنوان کردیم. در این مطلب قصد داریم شما را با بوتیمار که به مرغ غمخوار یا مرغ غمخوارک شهرت دارد و ممکن است نام او را به این شکل شنیده باشید آشنا کنیم.

مرغ غمخوار

در ادبیات قدیم ، “بوتیمار” یا “غم خورک” نام مرغی است که پیوسته در کنار آب می نشیند و از غم آنکه آب کم شود ، با وجود تشنگی از آن نمی نوشد. “بوتیمار” ( بو + تیمار ) به معنی صاحب غم است و در منطق الطیر عطار نیشابوری ، کنایه از انسان هایی است که مواهب زندگی را از خود و دیگران دریغ می دارند.

بوتیمار کوچک” ، کوچک ترین عضو خانواده حواصیل ها و تنها گونه ای از آنهاست که نر و ماده آن باهم تفاوت ظاهری دارند. دیدن این پرنده خجالتی که معمولاً خود را برای مدت طولانی در لابلای نی ها مخفی می کند ، کار ساده ای نیست.

در خرداد ماه سال ۹۶ وقتی مشغول پرنده نگری در اطراف پل شهرستان بودم ، برای اولین بار این پرنده دوست داشتنی را برای شهر اصفهان ثبت کردم ؛ به طوری که به دلیل کوچکی و استتار عالی اگر لحظه ای حرکت نکرده بود ، دیدن آن ممکن نبود. شاید شما هم هنگامی که مشغول قدم زدن در کنار نیزارهای حاشیه رودخانه و یا برکه ها هستید ، بتوانید این حواصیل کوچک و زیبا، که معمولا به نام مرغ غمخوار شنیده ایم و در متون از آن استفاده شده است، را بیابید.

 

اطلاعات تماس


آدرس: اصفهان، خیابان سجاد، خیابان ارباب، کوچه قصر، پلاک ۲

ایمیل: info@avayeboom.com

شماره تماس: ۰۹۱۳۷۴۱۷۴۶۵

جستجوی سریع


4/UgEVjFgR-8qhAZpwJM6Bfl2C6MggkekGB1w7nytXkYQxb-7eYEKPl0Q