برگزاری کارگاه «همه مرغان نیک‌اند جز بوف!» با نگاهی به جایگاه پرندگان در ایران باستان

کارگاه «همه مرغان نیک‌اند جز بوف!» با موضوع بررسی نگرش و رفتار ایرانیان باستان نسبت به جانوران، به‌ویژه پرندگان، روز ۱۰ آبان ۱۴۰۵ به همت انجمن حفاظت پرندگان آوای بوم برگزار شد. این کارگاه حضوری با ارائه آبنوس صادقی، ماه‌گل کازری و دلارام عشایری، به مدت حدود دو ساعت و با حضور نزدیک به ۴۰ نفر از علاقه‌مندان برگزار شد.

در این کارگاه، ارائه‌دهندگان با تکیه بر مطالعات و پژوهش‌های انجام‌شده درباره جایگاه جانوران در فرهنگ و باورهای ایران باستان، به بررسی چگونگی نگاه انسان به موجودات زنده در آن دوران پرداختند. بخش مهمی از مباحث به شیوه دسته‌بندی جانوران در متون کهن و نقش مفاهیمی مانند نیکی و پلیدی در شکل‌گیری این دسته‌بندی‌ها اختصاص داشت.

نگاه ایرانیان باستان به جانوران و مفهوم نیکی و پلیدی

یکی از موضوعات مورد توجه کارگاه، شیوه دسته‌بندی جانوران و پرندگان در متون کهن ایرانی بود. در این متون، جانداران نه‌تنها بر اساس ویژگی‌ها و زیستگاهشان، بلکه در پیوند با باورهای دینی و مفاهیمی مانند نیکی و پلیدی نیز دسته‌بندی می‌شدند. در این بخش، به گروه‌هایی مانند «مرغان»، «خرفستران» و «گرگ‌سردگان» و جایگاه متفاوت آن‌ها در این جهان‌بینی اشاره شد. همچنین جایگاه خاص «بوف» مورد توجه قرار گرفت؛ پرنده‌ای که برخلاف بسیاری از مرغان، در برخی روایت‌های کهن در شمار موجودات اهریمنی قرار گرفته است.

معرفی منابع تاریخی و گفت‌وگو با شرکت‌کنندگان

بخش دیگری از کارگاه به معرفی متون و منابع تاریخی و پژوهشی مرتبط با این موضوع اختصاص داشت. ارائه‌دهندگان ضمن معرفی منابع مورد استفاده در مطالعات خود، مسیرهایی را برای مطالعه بیشتر درباره رابطه انسان و جانوران، به‌ویژه پرندگان، در ایران باستان به علاقه‌مندان معرفی کردند.

این کارگاه به‌صورت تعاملی برگزار شد و در کنار ارائه مطالب، فرصتی برای طرح پرسش‌ها و تبادل دیدگاه میان شرکت‌کنندگان فراهم بود. حضور جمعی از فعالان و پژوهشگران حوزه محیط‌زیست و حیات‌وحش، از جمله هومن جوکار، فاطمه باباخانی، سجاد زارعیان و سام رجبی، نیز به فضای گفت‌وگو و تبادل نظر در کارگاه کمک کرد.

برگزاری این کارگاه فرصتی بود تا شرکت‌کنندگان از دریچه تاریخ و فرهنگ، با جنبه‌های کمتر شناخته‌شده رابطه انسان و پرندگان آشنا شوند و نگاهی متفاوت به جایگاه این موجودات در باورهای ایرانیان گذشته داشته باشند.