در این بخش مطالب و مقالات مرتبط با پرندگان، پرنده نگری و حفاظت پرندگان که توسط اعضا و همراهان آوای بوم نگاشته شده است منتشر میگردد.

چگونه لانه قمری بسازیم

قمری خانگی ، پرنده‌ای که تقریباً همه ما می‌شناسیم و کمتر نیاز به معرفی دارد. تابه‌حال به اینکه چگونه لانه قمری بسازیم فکر کرده‌اید؟ آیا اصلاً ساخت لانه برای قمری امکان‌پذیر است؟ یا اینکه فراری دادن پرندگان از بالکن چطور ممکن است؟ فراری دادن پرندگان از باغ چطور؟ البته گاهی افراد آن را با یاکریم اشتباه می‌گیرند که درمورد تفاوت آن‌ها قبلا نوشته‌ایم. قمری خانگی برخلاف کلاغ که پرنده‌ای تیزهوش شناخته می‌شود، خنگ به‌نظر می‌رسد. مقالات دیگری از جمله هوش پرندگان ، همه چیز درباره پرندگان ، تأثیرات آلودگی نوری بر پرندگان و دلیل تغییر رفتار پرندگان را پیش‌تر منتشر نمودیم .که پیشنهاد می‌کنیم آن‌ها را مطالعه کنید

این مطلب به قلم یاسمین یوسفی نگاشته شده است. خواندن این مطلب به شما کمک می‌کند با این پرندگان در اصطلاح خنگ بیشتر آشنا شوید.

و اما این قمری‌های خنگ

 

لانه سازی قمری

تصویر۱(لانه سازی morning dove روی ماشین)

قمری خانگی خصوصیت عجیبی دارند، برخلاف بقیه پرندگان هرکجا که پیدا می‌کنند به راحتی و جلوی دید انسان‌ها آشیانه می‌سازند. از روی کنتورگاز گرفته تا ویدئو پرژکتور کلاس یا حتی جاهای عجیب غریبی مثل روی چرخ لودر و حتی داخل بیل مکانیکی! بدون شک همه ما تجربه‌های مشابهی از حرکت عجیب و غریب آشیانه سازی قمری‌ها را شاهد بوده‌ایم. کافیست با آغاز فصل بهار در فضای مجازی سری به عکس‌های لانه این گونه در موقعیت‌های جالب که توسط دوست‌داران پرندگان یا حتی مردم عادی گرفته شده است بزنیم. آن‌وقت به هوش و ذکاوت قمری‌ها بیشتر شک می‌کنیم.

 

ما با این عقیده تنها نیستیم در سراسر جهان قوم و خویش‌های قمری‌ها نیز چنین رفتاری دارند. مثلاMorning Dove ها در آمریکا با لانه‌سازی در موقعیت‌های غیر‌معمول نیز گاهی باعث خنده افراد می‌شوند تا حدی که آن‌ها هم مثل ما قمری‌ها را خنگ خطاب می‌کنند.

سوال اینجاست

ما رفتار اَشیانه‌سازی پرندگان زیادی را دیده یا حداقل درمورد آن مطالعه کرده‌ایم. اغلب بسیار حساس و با وسواسی خاص محل آشیانه را پیدا کرده، سعی در حفظ آن می‌کنند. بعضی‌ها هم ساختار و معماری شگفت‌انگیزی دارند. قمری‌ها گاهی لانه‌هایی می‌سازند که با وزش یک باد فرو می‌ریزد و آن‌ها بارها و بارها سعی در بازسازی آشیانه می‌کنند. سوالی که پیش می‌آید این است:

  • چرا این خنگ‌های دوست‌داشتنی با این حد هوش و ذکاوت تا الان منقرض نشده‌اند؟
  • واقعاً قمری‌ها این وسط چه نقشی دارند و حقیقت ماجرا چیست؟

همه پرندگان در میزان هوش یکسان نیستند، همانطور که پیش از این در مقاله‌ای به میزان هوش پرندگان پرداختیم نحوه اندازه‌گیری هوش برای ما دشوار است. بنابراین نمی‌توانیم به طور قطع بگوییم که این رفتار قمری‌ها ناشی از هوش کم آن‌هاست. در واقع هوش در پرندگان توانایی حل مشکلات جدید است و هر پرنده به میزان نیاز خودش هوشمند است.

گسترش شهرنشینی و سازگاری پرندگان و قمری

جایی که ما الان در آن زندگی می‌کنیم در گذشته بخشی از طبیعت و زیست‌گاه پرندگان بوده است. با گسترش شهرها، ساختمان‌ها به جای درختان رشد کردند و هر روز طبیعت بیش‌از‌پیش تخریب شد. پرندگانی که نتوانستند با زندگی شهری سازگاری پیدا کنند حذف شده یا به‌طور‌کلی در جستجوی زیست‌گاه مناسب از شهرها فاصله گرفتند.

اگرچه این رفتار آشیانه‌سازی قمری‌ها ممکن است احمقانه به نظر برسد، اما این روشی است که به برکت تکامل به آن دست پیدا کرده‌اند. به‌عبارت دیگر یک سازگاری منحصر به فرد که به آن‌ها کمک کرده‌است در طیف گسترده‌ای از شرایط و زیست‌گاه‌ها بتوانند زندگی کنند. آن‌ها به مرور یاد گرفته‌اند که با نزدیک شدن به جوامع انسانی می‌توانند از حمله دشمنان طبیعی در امان باشند. البته در برخی مناطق که قمری‌ها توسط انسان‌ها شکار شده و مورد آزار گسترده قرار می‌گیرند همچنان بسیار محتاط هستند.

تقریبا هیچ پرنده‌ای را نمی‌شناسم که در رفتار آشیانه‌سازی ممارست و جدیت یک قمری را داشته باشد. باوجودی که اغلب به دلیل جایگاه نامناسب، آشیانه فرو می‌ریزد اما آن‌ها همچنان بر ساخت تاکید دارند. اگر به آشیانه‌های ساده آن‌ها دقت کرده‌باشید برخی از این آشیانه‌ها، که اغلب در مکان‌های نامناسب ساخته شده‌اند، از همان ابتدای ساخت آغشته به فضولات هستند. شاید آن‌ها از فضولات برای چسباندن مصالح و شاخه‌ها استفاده می‌کنند. به نظر می‌رسد قمری‌ها نیازی به حل مسائل به شیوه کلاغ  و زاغی‌ها که ما آن‌ها را جزو پرندگان باهوش می‌دانیم ندارند و با روشی نه‌چندان معمول به بقا ادامه داده و در ازدیاد نسل و پراکنش بسیار موفق هم بوده‌اند. بنابراین شاید بهتر باشد آن‌ها را قمری‌های ابرسازگار خطاب کنیم.

ساخت لانه برای قمری

  • قمری‌های خانگی و نست‌باکس‌ها (آشیان مصنوعی):

آشیانه قمری‌ها گاهی باعث دردسر می‌شود. افراد می‌خواهند با نصب و قرار‌دادن یک آشیان مصنوعی برای آن‌ها و بدون صدمه‌زدن به پرنده از آشیانه‌سازی آن‌ها روی مکان‌های نامناسب مثل: بند رخت، گوشه بالکن یا از این قبیل مکان‌ها که رفت آمد را مختل می‌کند جلوگیری کنند. این کار شدنیست! ما پیشنهاد می‌کنیم به آشیانه‌های ساخته‌شده تا خروج جوجه‌ها از لانه دست نزنید و صبر کنید و محیط را برای لانه‌سازی بعدی آماده کنید. پس از آن بقایای لانه را دور انداخته محل را تمیز و با قرار‌دادن چند چوب نازک، شاخه یا مداد به صورت عمودی محل قبلی را برای آن‌ها غیر‌قابل نشستن کنید. حالا می‌توانید آشیانه دست‌ساز خود را در مکانی مناسب و همان نزدیکی نصب کنید.

لانه سازی قمری

الگوی این نست‌باکس بسیار ساده است. قمری‌ها آشیانه‌های جلوباز یا آشیانه‌هایی که حفره ورودی بسیار بزرگ با عمق کم دارند را ترجیح می‌دهند. این آشیانه‌ها می‌توانند بدون سقف و یا مسقف ساخته‌شوند. البته اگر آشیانه‌های شما با سقف شیب‌دار ساخته نشوند، ممکن است این موجودات ابر سازگار شما را با ساختن لانه روی سقف نست‌باکس شگفت‌زده کنند. شما در این مورد نیاز به هیچ وسیله و ابزار خاصی ندارید قمری‌ها یک سبد چوبی یا حصیری، یک طاقچه و یا شلف که در جایی مناسب نصب شده است را خواهند پسندید. به خاطر داشته باشید نست‌باکس‌ها را پس از فصل تولید‌مثل حتماً تمیز و از بقایای لانه قبلی پاک کنید.

فراری دادن پرندگان از باغفراری دادن قمری از باغ و گل و گیاه

  • چطور قمری‌ها را از باغچه و گلدان‌ها دور کنیم؟

معمولاً افرادی که در بالکن و یا پشت پنجره از گل و گیاهان آپارتمانی نگه‌داری می‌کنند. به دلیل به هم ریختن خاک و له‌کردن گیاهان از شاکیان پرو پا قرص قمری‌ها هستند. قبل‌از‌هر‌چیز درصورت امکان وسایل اضافی که ممکن است به‌عنوان نشیمن توسط قمری‌ها استفاده شود را جمع‌آوری کنید. گلدان‌های خالی یا حاوی خاک را کاملاً بپوشانید. گلدان‌های حاوی بذر که نیاز به نور دارند را تا سبز‌شدن گیاهان با توری بپوشانید. می‌توانید با قرار‌دادن چند مداد یا لوازم تزئینی گلدان به صورت عمودی محیط گلدان را غیر‌قابل نشستن کنید. آویز کردن کاغذهای هولوگرافیک، سی‌دی، ورق‌های براق و هر‌چیز متحرکی مانند فرفره و بادکنک در فراری دادن آن‌ها کمک می‌کند. از قرار‌دادن فیدرهای مسطح (غذا‌خوری پرندگان) که طیف وسیعی از پرندگان و به‌خصوص قمری‌ها را شامل می‌شوند در فصل بهار و تابستان خودداری کنید.

فراری دادن پرندگان از بالکن

  • چطور قمری‌ها را از پشت پنجره‌ها دور کنیم؟

خیلی از افراد از اینکه قمری‌ها پشت پنجره خانه آشیانه درست می‌کنند لذت می‌برند. اما بعضی‌ها هم به دلایل مختلف از جمله آلرژی و… مجبور به دور‌کردن این پرندگان از پشت پنجره اتاق‌شان می‌شوند. تنها راه موثری که می‌توان آن‎ها را دور نگه داشت، غیر‌قابل نشستن کردن پشت پنجره برای این پرندگان است. شما می‌توانید با فرو کردن نی‌های رنگی، مداد و حتی کاغذ‌های لوله‌شده در یک قطعه یونالیت به صورت عمودی و یا ضربدری چیزی مشابه یک حصار کوچک بسازید و این مجموعه را پشت پنجره یا هر جایی که می‌خواهید مانع نشستن این پرندگان شوید نصب کنید. شما می‌توانید با کمی خلاقیت با استفاده از این روش حصارهای زیباتری نیز خلق کنید.

فراری دادن قمری از بالکن

انقراض پرندگان در دپو زباله

تفکیک زباله امروزه یکی از دغدغه های بزرگ حافظان محیط زیست و طبیعت است. از شیرابه ها تا وجود زباله های شیمیایی مانند باتری مشکلاتی را برای حیات وحش و محیط زیست ایجاد کرده است. تا بحال از خود پرسیده اید که باتری های به درد نخور را چه کنیم؟ چگونه باید زباله های که حاوی مواد شیمیایی هستند را دور بریزیم؟ زباله ها چه تاثیری بر زندگی پرندگان دارند؟پیش تر در مورد علت کاهش کرکس ها در جهان صحبت کرده ایم و دراین مطلب کمی به انقراض پرندگان در دپو زباله پرداخته ایم.

این روز های پاییزی که پرندگان شکاری مهمان کشور ما هستند یکی از نقطه های که میتوان آنها را به راحتی دید, محل جمع آوری و دفن زباله ها یا همان دپو زباله است.
اگر کمی از شهر دور شویم محل هایی را خواهیم دید که زباله ها به صورت لایه لایه یک جا جمع آوری شده اند. در فصل پاییز و زمستان پرندگانی مانند عقاب ها و کرکس ها که راهی طولانی را در مسیر مهاجرت خود پرواز کرده اند و به کشور ما رسیده اند را خواهید دید.

انقراض پرندگان در دپو زباله

عقاب ها و انقراض پرندگان در دپو زباله

وجود پسماند گوشت و ضایعات مرغ در میان زباله ها این پرندگان را به این مناطق کشانده است. اما گزارش های نابودی تعداد زیادی از عقاب ها و کرکس ها در دپو زباله نشان میدهد که یک جای کار میلنگد!
بله, بسیاری از مواردی که این پرندگان به عنوان غذا پیدا میکنند نه تنها ارزش غذایی ندارند بلکه وجود پسماند های انسانی, زباله های شیمیایی, دارویی و سموم مختلف میتواند جان این پرندگان را به خطر بیاندازد.
بسیاری از گونه های که در دپو زباله یافت میشوند, نتیجه مسمویت غذایی هستند.
از طرفی اگر پرندگان مبتلا به بیماری های مانند: آنفولانزا و انواع مسمویت شوند به راحتی به دیگر پرندگان منتقل میکنند.
این به این معناست که به راحتی جان چندین پرنده را در خطر انداخته ایم.

تلفات زیادی هر ساله در دپو زباله گزارش میشود. بنابراین اگر تفکیک زباله و مدریت پسماند وجود نداشته باشد به راحتی این پرندگان را در معرض خطر قرار میدهیم.
از طرفی یکی از گونه های که در دپو زباله ها بارها رکورد شده است عقاب صحرایی (steppe eagle) بوده است.
این عقاب در کشور ایران به راحتی دیده میشود اما گونه در معرض خطر انقراض است و پروژه های حفاظتی بسیاری برای این پرنده وجود دارد.

بیشتر بخوانید: عقاب صحرایی ( استپی)

عقاب استپی

گونه ای که با سهل انگاری ما ممکن است روز به روز از تعدادش کاسته شود.
نه تنها عقاب صحرایی بلکه عقاب شاهی, کرکس ها و گونه های با ارزش دیگری را در حال پرواز روی زباله ها میبینیم.

بیشتر بخوانید: عقاب های ایران و جهان

تفکیک زباله ها برای جلوگیری از انقراض پرندگان

پسماند یا زباله ها از اجزا مختلفی تشکیل میشوند. همانطور که میدانیم زباله های تر و خشک یا ارگانیک وجود دارند.

اما این ها کل ماجرا نیستند و خطرات احتمالی بعضی از زباله ها برای حیات وحش خصوصا پرندگان بسیار بیشتر از تصور عام است.
بنابراین برای جلوگیری از انقراض و آسیب پرندگان در دپو زباله ها باید حواسمان باشد, زباله هایی که سمی یا حاوی مواد شیمیایی هستند را نباید به صورت معمول دور بیاندازیم.

به عنوان مثال: باتری ها یکی از معضل ها برای پرندگان در دپو زباله هستند. باتری ها حاوی فلزات و مواد سنگین مانند: جیوه, سرب, روی و غیره هستند.
همچنین درصد زیادی از جیوه موجود در زباله ها مربوط به باتری های قلمی است.
اگر باتری ها را با دیگر زباله ها دور بیاندازید ترکیب آن با دیگر مواد خطرات جدی به همراه دارد.
همین حالا که این متن را میخوانید در دپو زباله مملو از باتری های مختلف است و این یعنی به خطر انداختن جان حیات وحش و انسان ها!

زباله های خطرناک

راه حل

بیاید از انقراض پرندگان در دپو زباله جلوگیری کنیم:

  • سعی کنید از باتری های قابل شارژ استفاده کنید. بنابراین میزان زباله خطرناک شما بسیار کاهش میابد.
  • اگر از باتری های معمولی استفاده میکنید و یا هرگونه زباله شیمیایی و سمی دارید؛ باید به صورت جداگانه به غرفه های بازیافت در سطح شهر تحویل دهید.

فراموش نکنید؛ سوزاندن زباله های شیمیایی, سمی و باتری ها به هیچ عنوان کار درستی نیست. چراکه هوا را آلوده به این مواد خطرناک میکنید.

کلام آخر

حواسمان را بیشتر جمع کنیم و درمورد تاثیر زباله ها بر پرندگان و دلایل انقراض پرندگان در دپو زباله بیشتر مطالعه کنید. خصوصا تفکیک زباله را به روش اصولی یاد بگیریم. از طرفی زباله های شیمیایی, سمی و پزشکی را با روش معمول دور نیندازید. پرندگان در دپو زباله درحال تغذیه هستند و ممکن است به راحتی یک گونه را به انقراض نزدیک کنیم. همچنین بهتر است بدانیم زباله های خطرناک نه تنها جان حیات وحش بلکه جان انسان ها را نیز به خطر می اندازد.

پرندگانی که پرواز نمی کنند

نام پرندگانی که پرواز نمی کنند چیست؟ اصلا پرنده چیست؟ از شاخص های شناسایی پرندگان، پرواز کردنشان است، اما پرندگانی که پرواز نمی کنند هم یکی از شگفتی‌های دنیای پرندگان محسوب می‌شوند. پرندگان کمیاب ایران و جهان ، انقراض پرندگان ، رقص عاشقانه در پرندگان ، بینایی در پرندگان و سیستم شنوایی پرندگان از جمله مطالبی است که خواندن آن‌ها توصیه می‌شود. پرندگان یکی از متنوع‌ترین و زیباترین موجودات روی کره زمین هستند. همیشه وقتی از پرندگان صبحت می‌کنیم اولین موضوعی که در ذهن ما نقش می‌بندد پرواز کردن آنان است، اما طبیعت همیشه قوانین استثنایی برای شگفت‌زده کردن ما دارد! پرنده بی پرواز نیوزلندی ، کیوی، از پرندگان بی پرواز و  این شگفتی‎‌هاست.

پرواز کردن پرندگان چه مزایا و معایبی برایشان دارد؟

پرواز کردن برای پرندگان مزایای فوق‌العاده‌ای دارد از جمله:

  • کمک به جست‌و‌جو آسان و تهیه غذا
  • بناکردن لانه در ارتفاعات قابل توجه برای پرورش جوجه ها و حفاظت آن‌ها در برابر تهدیدات
  • فرار از شکارچیان
  • مهاجرت به دوردست‌ها
  • شکار کردن

:البته پرواز کردن هزنیه‌های زیادی هم دارد. مثلاً اینکه

  • انرژی زیادی مصرف می‌کند
  • وزن و اندازه بدن پرنده را محدود می‌کند
  • .سایز و اندازه بال پرندگان و طول پرهای پرندگان در پرواز آن‌ها موثر می‌باشد

آیا پرواز نکردن بعضی پرندگان برایشان مفید است؟

در پاسخ به این سوال باید گفت بله، زیرا پرنده‌ای که پرواز نمی‌کند، انرژی خود را حفظ می‌کند. در هنگام کمبود منابع غذایی غنی، از مواد مغذی بیشتری نسبت به پرنده‌ای است که پرواز می‌کند دارد و همین سبب بقا آن می‌شود.

آیا این پرندگان در گذشته توانایی پرواز داشته‌اند؟

جالب است بدانید که همه پرندگان امروزی روزگاری می‌توانسته‌اند پرواز کنند اما بتدریج، بعضی از آن‌ها این توانایی را از دست داده‌اند و بی پرواز در طبیعت سازگار شده‌اند. این اتفاق زمانی رخ داده که پرندگان به جزایری رسیده‌اند که شکارچیان طبیعی وجود نداشته است، در نتیجه نیازی به پرواز برای فرار از شکارچیان نداشته است، و چون از بال‌های خود استفاده نکرده‌اند بال‌ها طی هزاران نسل از آنان، بتدریج کوچک و ضعیف شده تا حدی که توانایی پرواز از آنان گرفته شده است. اکنون حدود ۴۰ نوع پرنده روی زمین زندگی می‌کنند که توانایی پرواز ندارند. با جثه‌های متنوع. وجه مشترک همه این پرندگان، کوچکی عضلات بال و سینه و پر مو بودن است.

چرا پرندگان بزرگ پرواز نمی کنند؟

وقتی درسطح زمین هستیم نیروی جاذبه را تا حدودی احساس می‌کنیم. حالا اگر در هوا باشیم این نیرو بیش از پیش احساس می‌نماییم. علت این امر این است که هوا هیچ‌گونه نقطه اتکایی برای نگه‌داشتن وزن موجود زنده ندارد و فقط پرندگان کوچک می‌توانند با برهم زدن بال‌هایشان پرواز کنند. زیرا پرندگان برای پرواز کردن لازم است عضلات بسیار نیرومندی در ناحیه سینه خود داشته باشند. پرنده بزرگ جایی برای ساخته شدن چنین عضلات نیرومندی در بدنش ندارد به همین دلیل پرندگان غول پیکر قادر به پرواز کردن نیستند.

چند مثال از پرندگان بی پرواز

پنگوئن:پنگوئن

پرنده‌ایی غواص و شنا‌گر که بیشتر وقت خود را در آب می‌گذارند. در طول میلیون‌ها سال زندگی، سیر تکاملی، بال‌های این پرندگان به باله شنا تبدیل شده که برای طی کردن آب مناسب تر هستند. در واقع حیوانات آبزی هستند که سرعت آن‌ها ۵تا۶ مایل بر ساعت در آب می‌رسد. نیاز به پرواز کردن ندارند زیرا پستاندار شکارچی در نزدیکی آن‌ها زندگی نمی‌کند و در نقاط بسیار سرد بیشتر در قطب جنوب زیست می‌کند.

پنگوئن‌ها بسیار باهوش و اجتماعی هستند. در کلنی‌های زندگی می‌کنند که تعدادشان به صد هزار پنگوئن می‌رسد. راه رفتن اردک‌مانند و متفاوت‌شان به جذابیت آن‌ها افزوده است. رایج‌ترین تهدید برای ادامه بقا آن‌ها: آلودگی ، از دست دادن زیستگاه ناشی از تعدی و تجاوز انسانی و ماهی‌گیری تجاری، دفع نفت، گرمایش جهانی است.

شترمرغ:

پرنده‌ای غول پیکر در واقع بزرگ‌ترین پرنده روی کره زمین است دارای بینایی تیز و حس شنوایی فوق‌العاده‌ای است. زندگی آن‌ها به صورت اجتماعی است. قد شتر مرغ بالغ به حدود دو یا دو نیم متر می‌رسد و وزنش هشتاد تا صد و پنجاه کیلو نوسان دارد.

شتر مرغ

یک دونده ماهر با سرعت بسیار است. دارای پاهای کشیده و ضخیم و نیرومند که در بیابان قادر است حتی از اسب‌ها تندتر بدود.

کیوی:

تنها پرنده بی پرواز نیوزلندی و نماد نیوزیلند است. شب زی و خجالتی است و بینایی ضعیفی دارد. در نتیجه شانس زنده ماندن در جزایر دور از دسترس بیشتر است. تفاوتش با دیگر پرندگان، سوراخ بینی آن‌ها است که در رأس منقارشان قرار دارد.

کیوی

کاسواری:

پرنده‌ایی بزرگ که قادر به پرواز نیست و در استرالیا و گینه نو زندگی می‌کنند. دونده قوی و شناگر ماهری است. حس بویایی و بینایی و شنوایی قویی دارد. سرعت دویدن بالایی دارد و سرعتش به حدود پنجاه کیلومتر در ساعت می‌رسد.

 

اندازه پرنده بالغ آن تا یک متر و هشتاد سانتی‌متر می‌تواند باشد. یک چنگال روی انگشت وسطی خود از بین سه انگشت پای خود دارد که بسیار تیز است و تا ۴ اینچ می‌تواند طول داشته باشد. این پرنده به باغبان جنگل مشهور است، زیرا مواد دفعی آن‌ها، دانه‌های زیادی را که هضم نکرده‌اند از بدن خود خارج می‌کند. این دانه‌ها با کودی که همراه‌شان دفن می‌شود، می تواند رشد کند. دارای ظاهر آرامی است اما  این ظاهر آرام فریبنده است، زیرا این پرنده در هنگام احساس خطر برای جوجه‌ها و زندگی خود حالت دفاعی گرفته خوب چنگ می‌زند.

کلام آخر

در این مقاله پرندگانی که پرواز نمی کنند را برایتان گفتیم. و با برخی نام پرندگانی که پرواز نمی کنند ، آشنا شدید. پرندگان دیگری نیز هستند که قادر به پرواز نیستن و در این مطلب به آن‌ها اشاره‌ای نشد. از جمله دیگر پرندگان بی پرواز که به‌خوبی می‌شناسیم مرغ و خروس هستند. آشنایی با دنیای جذاب پرندگان و طبیعت بی‌نظیر، همیشه برای آدمی لذت‌بخش بوده و باعث درک آفرینش بی‌همتا خداوند می‌شود. پس در حفظ و صیانت آن کوشا باشیم تا همیشه از زیبایی‌های  آن بهره‌مند شویم.

تأثیرات آلودگی نوری بر پرندگان

آلودگی نوری چیست ؟ آیا تابه حال در مورد آلودگی نوری در شهرهای بزرگ شنیده‌اید؟ برای اینکه بدانید آلودگی نوری یعنی چه در این مطلب با ما همراه باشید. پیش‌تر مطلبی در مورد تأثیر نورانی کردن درختان بر پرندگان با شما صحبت کردیم. آلودگی نوری همچون دیگر آلودگی‌ها بر روی طبیعت و حیات موجودات اثر گذار است. مطالبی دیگری از این دست همچون آلودگی پلاستیکی و حفاظت پرندگان ، آلودگی صوتی و تأثیر آن بر پرندگان را با هم مرور کردیم. همچنین شما را با اطلاعات ارزشمندی که صدای پرندگان در اختیار ما می‌گذارد آشنا نمودیم. در این مطلب قصد داریم سوال ” آلودگی نوری را تعریف کنید ” را برای شما پاسخ دهیم.

آلودگی نوری چیست ، ناشناخته ترین آلودگی محیط زیستی

آلودگی نوری یا Light pollution به روشن‌شدن بیش از حد یک محیط بر اثر نورهای مصنوعی (ایجاد شده توسط بشر) گفته می‌شود. برای اندازه‌گیری این نوع آلودگی پارامترهایی از جمله شدت روشنایی یک سرچشمه نور و همچنین میزان نوری که چشم انسان قابل به ادراک آن است با واحدی بنام لوکس (LUX) انجام می‌پذیرد. همچنین مقدار نوری که از منبع نور در هر ثانیه منتشر می‌شود شار نوری نام دارد و یکای سنجش آن لومن (Lumen) می‌باشد.

آلودگی نوری شهری

منابع انتشار آلودگی نوری

منابع انتشار آلودگی نوری در شهرها می تواند بسیار متفاوت باشد و شامل نور تابلوهای تبلیغاتی، نور بیلبوردها، نور پارکها و فضاهای عمومی، نور خیابان‌ها، نور میدان‌ها و نور ساختمان‌ها می‌باشد. این آلودگی‎‌ها شامل موارد زیادی است. مهمترین آن‌ها آلودگی هوا، آلودگی صوتی، آلودگی آب و آلودگی نوری می‌باشد. از بین آن‌ها آلودگی نور ناشناخته‌ترین آلودگی است که در ایران کمتر به آن پرداخته‌شده‌است و مردم نیز آگاهی کمی نسبت به این نوع آلودگی دارند. این نوع آلودگی در شهرهای بزرگ بیشتر وجود دارد و تاثیرات بلند مدتی بر روی تنوع زیستی شهری می‌گذارد.

آلودگی نوری

تنوع زیستی شهری و آلودگی نوری

شهرهای بزرگ که فضاهای سبز و پارک های متعددی دارند از تنوع زیستی بالایی برخوردار است. این تنوع زیستی می تواند شامل گونه های جانوری و گیاهی باشد که از بین گونه های جانوری پرندگان بیشتر خود را با اکوسیستم های شهر سازگار کردند و از تعداد گونه های بیشتری در شهرها برخوردار هستند. در چندسال اخیر ما شاهد تنوع زیستی زیادی از پرندگان در شهرها هستیم که بعضی از آن ها بومی و مهاجر می باشند. پرندگان نسبت به آلودگی های شهر واکنش بیشتری نسب به گونه های جانوری دیگر دارند و حساسیت زیادتری دارند. به طوریکه شما کمترین میزان آلودگی نوری می تواند روی رفتار گونه تاثیر گذار باشد. لذا آلودگی های نوری موجود در شهرها نیز بیشترین تاثیر خود را می توانند روی زیستگاه و رفتار پرندگان بگذارند.

پرندگان شهری

چرا پرندگان به سمت شهرها (جزایر نورانی) می آیند؟

وجود تنوع گیاهی زیاد در فضاهای سبز شهری و همچنین وجود پسماند و پساب های شهری در چند سال اخیر باعث شده حشرات و جوندگان زیادی به شهرها وارد شوند که حضور همین گونه ها موجب جذب گونه های طعمه خوار در شهرها شده است. کلان شهرها به دلیل تولیدات گازهای گلخانه ای و فعالیت های انسانی باعث شدند به جزایر گرمایی تبدیل شوند به طوریکه در فصل زمستان بسیاری از گونه های جانوری و به خصوص پرندگان مهاجر زمستانه برای فرار از سرمای زیاد به شهرها وارد می شوند و فضاهای سبز شهری را برای زیستن خود انتخاب میکنند که همین عاملی می شوند پرندگان در برابر آلودگی های شهر بیشتر قرار بگیرند.

پرندگان مهاجر

چطور می تواند آلودگی نوری بر روی گونه‌های جانوری و به خصوص پرندگان تاثیر بگذارد؟

در ابتدا باید به این موضوع بپردازیم که چرا اکوسیستم های شهری با وجود حجم آلودگی ها و شلوغی که دارند از تنوع زیستی بالایی برخوردار هستند؟ عواملی زیادی باعث جذب گونه های جانوری در شهرها شد که یکی از آن ها توسعه فضاهای سبز شهری است که پوشش گیاهی متراکمی را در شهرها به وجود آورد و پارک های مختلفی با انواع پوشش گیاهی توسعه دادند و پارک هایی همچون با پوشش جنگلی و چمن زار و کوهستانی در شهرها موجود هست که همین عامل باعث شد پرندگان زیادی برای لانه گزینی این فضاهای سبز شهری را انتخاب کنند. یکی دیگر از عوامل دیگری باعث جذب گونه های جانوری در شهرها شده وجود منبع غذایی زیاد در شهرها می باشد که در حال شاهد زنجیره های غذایی پیچیده ای در شهرها هستیم.

آلودگی نوری

اما چطور آلودگی نوری می تواند بر بقاء گونه های جانوری تاثیر گذار باشد؟

بسیاری از گونه های جانوری و گیاهی به ریتم طبیعی نور و تاریکی زمین وابسته هستند و طی چندین هزار سال به این ریتم شبانه روزی عادت و تکامل یافتند. لذا کوچکترین اختلال نوری در روند زندگی آن ها می تواند بقا آن ها را مورد تهدید قرار دهد و حتی باعث انقراض گونه ای شود. حیوانات رفتارهای ثابت و غریزی را در طول روز انجام می دهند رفتارهایی مانند تغذیه، مهاجرت، تولید مثل و استراحت که هر کدام از این ها می تواند به ریتم نوری وابسته باشد.

آلودگی نوری مناطق شهری

امروزه به دلیل توسعه شهرها و پیشرفت تکنواوژی شاهد تولید حجم زیادی از آلودگی از صنایع و شهرها هستیم. آلودگی هایی که زندگی مردم شهرهای بزرگ را تحت تاثیر قرار داده. همچنین این آلودگی ها اکوسیستم های شهری را نیز دچار مختل کرده است. زیستن گونه های جانوری در مکان های شهری به دلیل وجود آلودگی نوری می تواند برای آن ها بسیار تهدید آمیز باشد و مهم ترین تهدیدی که می تواند شامل تمام گونه ها شود نمایان شدن آن ها در مقابل شکارچی هست که شکارچی می تواند طبیعی و یا انسانی باشد اما وجود نورهای مصنوعی در شهر باعث شده بسیاری از گونه های مکان امنی را برای خود پیدا نکنند که در نهایت می تواند نسل یک گونه را به انقراض بکشاند.

آلودگی نوری

تاثیرات آلودگی نوری بر روی پرندگان

اگر بخواهیم به طور دقیق تر تاثیرات آلودگی نوری را بر روی حیوانات بررسی می توانیم به تغییرات الگوی مهاجرتی پرندگان اشاره کنیم. بسیاری از پرندگان با توجه به ریتم نوری شبانه روز مهاجرت خود را آغاز می کنند به طوریکه در بعضی از پرندگان شبانه و بعضی دیگر در روز شروع به مهارجت می کنند که به سبب آلودگی های نوری زیاد در شهرها باعث شده این ریتم نوری برای پرندگان گیج کننده شود و شب به دلیل نور بیش از حدی که شهرها وجود دارد همانند روز برای آن ها تلقی شود. لذا همین امر باعث می شود زمان بندی مهاجرت پرندگان دچار تغییرات شود که می تواند تاثیرات منفی جبران ناپذیری بر روی پرندگان بگذارد.

آلودگی نوری ابزاری برای جذب پرندگان

جالب است بدانید در بعضی از کشورها آلودگی های نوری به صورت عمدی توسط انسان انجام می شود تا بتوانند پرندگان را جذب کنند به طور مثال در کشور هندوستان با استفاده از پروژکتور پرندگان را جهت تامین مواد غذایی خود جذب می کنند و همچنین در کشورهای افریقای شمالی با ایجاد آلودگی نوری در آسمان پرندگان مهاجر بسیاری را برای مهیا کردن بستر پرنده نگری و جذب گردشگر به سطح زمین می کشانند.

 

تاثیرات آلودگی نوری بر پرندگان

در ادامه با تحقیقاتی که در زمینه تاثیرات آلودگی نوری بر روی پرندگان انجام شده است آشنا می شوید

  • تحقیق اول

در مقاله ای چاپ شده در امریکا آلودگی نوری را به دو صورت معرفی میکند آلودگی نوری نجومی و اکولوژیکی که نوری که توسط منظره آسمان به وجود می آید آلودگی نوری نجومی و آلودگی نور مصنوعی که باعث اختلال سیستم یوم شناختی می شود را آلودگی نوری اکولوژیکی می گویند که این نوع از آلودگی نوری بیشترین تاثیرگذاری را بر روی رفتار پرندگان دانسته اند.

  • تحقیق دوم

در تحقیق Ciach1 & Fröhlich به بررسی تاثیرات آلودگی های صوتی و نوری شهری بر روی پرندگان زمستان گذر انجام شده نتایج نشان می دهد آلودگی نوری با غنای و فراوانی پرندگان تاثیر مثبتی گذاشته و باعث افزایش جمعیت آن ها شده و بر عکس آن آلودگی صوتی تاثیر منفی بر غنای پرندگان شهری داشته که می توان گفت آلودگی نوری می تواند روش برای پیش بینی غنای گونه ای پرندگان شهری محسوب شود.

در نتیجه افزایش جمعیت بعضی از گونه ها می تواند بر اکوسیستم شهری تاثیر گذار باشد و افزایش یک جمعیت با روند کاهش جمعیتی دیگر گونه های انجام بپذیرد. چونکه بسیاری از گونه های قلمرو مختص خود را دارند می تواند با افزایش غنای گونه ای یک اکوسیستم شاهد کاهش قلمرو و منابع غذایی دیگر گونه های بومی شهری باشیم که این خود یک زنگ خطر برای محققان اکولوژیست می باشد.

  • تحقیق سوم

در پژوهشی دیگر که MILLER بر روی آوازخوانی پرنده سینه سرخ آمریکایی انجام داده نتایج نشان می دهد این پرنده آوازخوانی زودتر از موعد در شب انجام می دهد و به جای آوازخوانی در روز در شب آوا تولید می کند که دلیل آن وجود نورهای مصنوعی در شهر بوده است که نتیجه می توان گرفت آلودگی نوری می تواند بر روی رفتار طبیعی گونه های تاثیر بسزایی داشته باشد.

  • تحقیق چهارم

در آلمان Dominoni و همکاران تحقیقی درباره تاثیر گذاری آلودگی نوری شهرها بر روی پرنده توکای سیاه انجام دادن و متوجه شدن که آلودگی نوری مصنوعی شهرها بر روی میزان ترشح هورمون تسترون پرنده تاثیر بسزایی می گذارد که به طوریکه در میزان ترشح این هورمون در مناطق روستایی که آلودگی نوری کمتری وجود دارد متفاوت است. در نهایت متوجه شدند آلودگی نوری می تواند روی تولید مثل پرندگان تاثیر گذار باشد که یکی از دلایل آن می تواند میزان استرس گونه ها باشد که از طریق نورهای مصنوعی شهرها به پرنده وارد می شود.

خلاصه کلام

تمامی این تحقیقات نشان می دهد آلودگی نوری شهر ها می تواند بر رفتار و جمعیت گونه های جانوری و به خصوص پرندگان تاثیرات منقی بذارد که نیازمند ارائه یکسری راهکار برای مدیران شهری جهت کاهش و مدیریت میزان روشنایی شهرها و فضاهای سبز شهری می باشد. همچنین تاثیرات این آلودگی بر اکولوژی حیات وحش نیازمند تحقیقات بیشتری در ایران است.

راهکار برای مبارزه با آلودگی نوری

انجام اقدامات مختلف برای کاهش این نوع آلودگی، بسیار کم هزینه‌تر و ساده‌تر از مبارزه با دیگر انواع آلودگی ها می‌باشد. باید بدانید که اصلی‌ترین عامل این آلودگی، نداشتن آگاهی است؛ پس برای مبارزه با آلودگی نوری، ابتدا باید اطلاع رسانی و آگاه سازی کرد. با کاهش آلودگی‌نوری، می توانند زیبایی آسمان را به شهرها آورد و مخاطرات محیط زیستی را کاهش داد. در ادامه راهکارهایی برای کاهش آلودگی نوری ارائه شده است.

آلودگی نوری

چه باید کرد:

۱- باید از رنگ‌های گرم در نورپردازی استفاده نمود.

نور آبی جزو آلودگی های نوری محسوب می‌شود و باعث خستگی چشم می‌گردد.

۲- گذاشتن سرپوش بر روی روشنایی‌ها

چراغ‌هایی که برای روشنایی در محیط باز نصب شده‌اند باید دارای یک محافظ باشند تا از ساطع شدن نور به سمت آسمان پیشگیری کنند.

۳- نصب سنسورهای حرکت

بهترین راهکار برای کاربران خانگی جهت کاهش آلودگی نوری، استفاده از سنسورهای حرکتی است که در مواقع لازم، باعث روشن یا تاریک شدن مکانی می‌گردند. از چراغ‌های سنسوردار می‌توان در مسیر باغ، نزدیک گاراژها، اطراف فضاهای تاریک و حتی در راهروها استفاده کرد.

۴- کنار زدن پرده‌ها

اگر در خانه هستید می‌توانید با کنار زدن پرده‌ها از نور طبیعی بیرون نهایت استفاده را ببرید و از روشن کردن چراغ‌ها خودداری کنید.

۵- خاموش کردن چراغ‌های اضافی

چراغ‌هایی را که استفاده نمی‌کنید خاموش کنید. نیازی نیست که تمام چراغ‌های خانه شما همیشه روشن باشد.چراغ اتاق‌هایی که کار خاصی در آن‌ها ندارید را خاموش کنید.

۶- استفاده از لامپ‌های کارآمد

حدالامکان از لامپ‌های LED یا سدیم کم فشار استفاده کنید. زیرا این لامپ‌ها تأثیر زیادی بر جو نمی‌گذارند و نوری که تولید می‌کنند بسیار کارآمد می‌باشد.

۷- استفاده از چراغ‌های هوشمند و فتوسل

چراغ‌ها می‌توانند از طریق دستگاه هوشمند شما کنترل و برنامه‌ریزی شوند و شما می‌توانید چراغ‌ها را طوری برنامه‌ریزی کنید که فقط در ساعات خاصی از روز روشن شوند. چراغ‌های هوشمند می‌توانند در کاهش صورت‌حساب برق شما بسیار مؤثر باشند.

۸- کاهش ارتفاع چراغ‌های خیابان‌های شهرها

در این مقاله تلاش کردیم:

به سوالات شما از جمله اینکه آلودگی نوری چیست ( آلودگی نوری یعنی چه ، آلودگی نوری را تعریف کنید ) اثرات آلودگی نوری در شهرهای بزرگ جهان چگونه است پاسخ دهیم. همانطور که در بالا به آن اشاره شد آلودگی نوری یکی از آلودگی‌های مهم و اثرگذار بر روی محیط زیست است که این روزها با گسترش شهرنشینی و پیشرفت تکنولوژی بیشتر شاهد آن هستیم. آلودگی نوری بر روی زیست پرندگان و سایر حیات وحش اثر سوء گذاشته و گاهی ممکن است به مرگ آن‌ها نیز بیانجامد. سهم ما چیست و ما کجای این داستان هستیم؟

غراب ها ؛ باهوش ترین پرنده دنیا

همه ما دوست داریم بدانیم باهوش ترین پرنده چه گونه ای است و در مورد رفتار آن بیشتر بدانیم. غراب را میشناید؟ کلاغ سیاه بزرگ که یکی از عجیب ترین رفتار ها را به پرنده نگر ها نشان داده است. پرندگانی که حرکات آکروباتیک در پرواز دارند و میتوانند با شاهین ها و قرقی ها در آسما پرواز کنند و چالشی داشته باشند. رفتار های که در رقص جفتگیری انجام میدهند بسیار شگفت انگیز است.

غراب

باهوش ترین پرنده

غراب از یک کودک ۴ ساله باهوش تر رفتار میکند. وقتی از هوش این پرندگان میگوییم درست در کنار شامپانزه ها و دلفین ها مورد قیاس قرار میگیرند. کدام پرنده راه حل های مختلفی را برای یک مشکل استفاده میکنند؟ کدام پرنده از بین هم گونه های خود, دوست را از دشمن تشخیص میدهد؟ درست است غراب ها.

  • به معنای واقعی پرندگان باهوشی هستند. در یک آزمایش برای غراب ها یک نخ گذاشته شد تا هر زمان که نخ را میکشیدند غذای میگرفتند. بسیاری از غراب ها دفعه اول غذا را گرفتند و بقیه در ۳۰ ثانیه اول استفاده از ایبزار را یاد گرفتند.
  • در طبیعت دیده شده است, غراب ها به انسان ها سنگ پرتاب میکنند تا از لانه هایشان دورشان کنند. بیشتر مواقع دیده شده است که طناب ماهی گیری که ماهیگیران در آب گذاشته اند را از آب در می آورند و ماهی را برمیدارند.
  • هوش غراب ها درست اینجا خودش را نشان میدهد که در کنار یک غذا که مشخص است از انسان ها دزدیده شده خودشان را به مردن میزنند تا هم نوعانشان تصور کنند که توسط انسان ها از بین رفته و دور شوند, تا بتواند خودش و همسرش از آن غذا تغذیه کنند.

البته نا گفته نماند روش های که در آن غراب ها به دیگر هم نوع خود دروغ میگویند, همیشه جواب نمیدهد. چراکه همه آنها باهوش هستند.

بازی کردن غراب ها

این پرندگان بازیگوش هستند. در آسمان حرکات آکروباتی بسیاری از آنها دیده شده است. بالا و پایین میروند و در هوا میچرخند, اگر تعدادی از آنها را دیدید؛ پیشنهاد میکنیم کمی بایستید و به رفتار آنها دقت کنید.
چراکه غراب های جوان یک بازی خاص دارند که یک سنگ از روی زمین برمیدارند و در هوا رها میکنند و یک غراب دیگر با سرعت به سمت سنگ شیرجه میزند و آنرا میگیرد.
یکی دیگر از بازی های معروف این پرندگان در زمستان بسیار مشاهده میشود. این پرندگان بالای یک شیب می ایستند, پاهای خود را جمع میکنند و روی برف ها به سمت پایین لیز میخورند.

غراب باهوش ترین پرنده

حرف زدن غراب ها

غراب ها میتوانند حرف بزنند. باور کنید! چراکه بیش از ۱۰۰ نوع آواز دارند و برای بسیاری از کار ها صدای خاصی دارد تا هم نوعانش را مطلع کند.
این پرندگان میتوانند آوا یا صدای آواز انسان ها و دیگر حیوانات را تقلید کنند و از آن برای گول زدن حیوانات دیگر استفاده کنند.
این پرندگان بهتر از طوطی ها میتوانند صدای را یاد بگیرند و تقلید کنند.
در یک آزمایش, غرابی صدا هایی مانند: آژیر ماشین, صدای سیفون دستشویی و آلارم کال های دیگر پرندگان را به سرعت یاد گرفته و به درستی تقلید میکند.
یکی از عجیب ترین کار هایی که غراب ها در طبیعت انجام میدهند, ایجاد صدا برای شغال ها, روباه ها و گرگ ها است که طعمه خود را زودتر پیدا کنند.

اما چرا غراب ها به آنها کمک میکنند؟
جواب این سوال بسیار جالب است. زمانی که روباه یا شغال یا گرگ کارشان با طعمه خود تمام شد, غراب ها از ته مانده لاشه تغذیه میکنند. بهترین راه برای به دست آوردن غذایی لذیذ!

غراب ها پزشک هستند!

یکی از رفتار های دیگری که از این پرنده و دیگر گونه های کلاغ بسیار دیده میشود, حرکت های عجیب آنها با مورچه ها است.
دیده شده که غراب ها بین مسیر مورچه ها می ایستند و میپرخند تا آنها را وادار کنند که روی بدنشان راه بروند. نظریه های بسیاری در این باره وجود دارد؛ به عنوان مثال:

  •  حرکت مورچه ها میان پر های این پرنده و وجود مواد ترشحی توسط مورچه ها به عنوان یک قارچ کش و حشره کش عمل میکند. همچنین میتواند در درمان زخم های کوچک و حتی تسکین درد به پرنده کمک کنند.
  •  نظریه دیگری وجود دارد که فقط یک تفریح ساده برای غراب است که مورچه ها روی پوست او حرکت کنند.

لانه سازی غراب

آیا حقیقت دارد که کلاغ ها ۴۰۰ سال عمر میکنند؟ خیر. بسیاری از کلاغ ها خصوصا غراب ها لانه های خود را به فرزندان خود به ارث میگذارند.
برای همین یک لانه فعال را سالیان طولانی میبینیم و از پدران و پدر بزرگ هایمان میشنویم که این کلاغ همین جا بوده و هست. اما حقیقت این است که هر نسل, خانواده جدیدی را میبیند که لانه را از پدر و مادر به ارث برده است.

غراب

کلام آخر

نکات جالب کلاغ ها بسیار زیاد است. همچنین غراب ها یکی از خاص ترین و باهوش ترین گونه در خانواده کلاغ ها هستند. بزرگترین کلاغ ایران که تمام رنگ بدن آنها سیاه است و از رفتار های عجیب تا نوع لانه کلاغ ها دل هر فردی را میبرد. نکات شگفت انگیز این پرنده ها تمامی ندارد و ما سعی کردیم به صورت خلاصه چند نمونه را برای شما بگوییم. اگر غرابی را در طبیعت دیدید میتوانید در سایت eBirds اطلاعات آنها را ثبت کنید. در صورت ایجاد هرگونه سوال در بخش نظرات این پست با شما همراه خواهیم بود.

پلیکان های ایران

هر پرنده نگر یا دوستدار حیات وحش و پرندگانی, از دیدن پلیکان ها به وجد می آید. مگر میشود دیدن پرنده ای که در کارتون های کودکی میدیدیم, در دنیای واقعی هیجان انگیز نباشد؟! پلیکان های ایران را میشناسید؟ چند گونه از این پرنده در دنیا وجود دارد؟ غدای پلیکان ها چه چیزی است؟ در این مطلب با پلیکان پا خکستری (پلیکان خاکستری) و پلیکان سفید آشنا خواهیم شد.

  • نام پرنده: پلیکان
  • نام علمی: Pelecanus
  • تغذیه: گوشتخوار
  • طول عمر: ۱۰ تا ۲۵ سال
  • سایز پرنده: بدن ۱۵۰ – ۱۷۵ cm / طول دو سر بال: ۲- ۳ m

همه ما پلیکان ها را با کیسه گلوی آنها به یاد می آوریم. کیسه الاستیکی که برای گرفتن ماهی از آن استفاده میکنند. البته هر گونه راه و روش منحصر به فرد خود را دارد.

رفتار و ماهی گیری پلیکان ها

بسیاری از پلیکان ها با شنای گروهی و با همکاری یکدیگر ماهی گیری میکنند.
اغلب؛ کل گروه به صورت U شکل روی سطح آب قرار میگیرند و با زدن بال های خود بر روی آب, ماهی ها را محاصره میکنند و به سمت کم عمق آب میکشانند.
آنگاه به راحتی ماهی ها را وارد کیسه دهانی خود میکنند.
این پرندگان, ماهی ها را در کیسه دهانی خود نگه نمیدارند. بلکه فقط برای ماهی گیری از آن استفاده میکنند و زمانی که ماهی را گرفتند, دهان خود را تخلیه میکنند و با سرعت فقط ماهی را میگیرند و میبلعند.

  • پلیکان سفید آمریکایی میتواند تا ۳ گالن آب را در دهان خود نگهدارند.
  • والدین پلیکان ها منقارخود را باز میکنند و جوجه ها با بردن منقار داخل دهان مادر, غذا میخورند.

این پرندگان از بزرگترین پرندگان آبزی هستند.
۸ گونه متفاوت از پلیکان ها در تمام جهان, به جز آنتراکتیکا وجود دارد. کشور ما فقط دو گونه از این پلیکان ها رو میزبانی میکند.

 

پلیکان های ایرانپلیکان های ایران

  1. پلیکان پا خکستری (پلیکان خاکستری)
  2. پلیکان سفید

متوسط طول عمر این پرندگان در طبیعت حدود ۱۰ تا ۲۵ سال است. این عدد در اسارت به ۵۴ سال هم رسیده است.

شناسایی پلیکان ها

دیدن و شناسایی پلیکان ها بسیار راحت است. زیرا تنها پرندگانی هستند که زیر منقار خود کیسه دارند.
از طرفی پلیکان ها جثه بزرگی دارند و پاهای کوچک, به همین دلیل خارج از آب مانند دست و پا چلفتی ها قد برمیدارند.
اما به لطف پنجه های پره دارشان, در آب بسیار قدرتمند حرکت میکنند.

  • بزرگترین پلیکان, گونه پا خاکستری است که ۱.۶ الی ۱.۸ تر اندازه طول این پرنده است.
  • سنگین ترین پلیکان, گونه پلیکان سفید بزرگ است که وزن آن به ۹ تا ۱۵ کیلوگرم میرسد.
  • از بین ۸ گونه در دنیا میتوان از نظر کوچکی, پلیکان قهوه ای را نام برد. این پرنده ۱ تا ۱.۵ متر قد دارد و وزن آن حدود ۳.۵ کیلوگرم میباشد.
  • پلیکان ها بسته به گونه در مکان های مختلف لانه سازی میکنند. اما لانه سازی آنها مانند یک کلونی است. درختان, بوته ها یا حتی روی زمین میتواند مکانی برای لانه سازی این پرندگان باشد. فرآیند لانه سازی را نر و ماده به یک اندازه انجا میدهند.
    در فصل زادآوری کلونی این پرندگان ممکن است شامل بیش از ۱۰۰ فرد باشد.
  • پلیکان های نر از تاکتیک های مختلفی برای جذب ماده استفاده میکنند.
    برخی از نر ها رنگ پرهایشان تغییر میکند و گاها رنگ منقار و کیسه زیر دهانشان نیز تغییر میکند.
  • تک همسر سالانه هستند. به این معنا که در فصول جفت گیری همسر جدیدی انتخاب میکنند.
  • پلیکان ماده بین ۱ تا ۳ تخم میگذارد اما اگر شرایط بسیار مناسب باشد, تخم گذاری به ۴ تا ۵ عدد نیز میرسد.
    همچنین ۲۸ تا ۳۶ روز زمان میبرد تا جوجه ها سر از تخم در آورند.
  • اغلب اولین جوجه ای که سر از تخم در می آورد بزرگتر از دیگر خواهر و برادر هایش است. بنابراین در نبرد غدا گرفتن از مادر خود بیشتر از دیگران پیروز میشود. زمانی که جوجه ها بزرگتر میشوند باید خودشان از دهان مادر غذا بردارند.
    در ماه اول والدین این پرندگان تا ۳۰ مرتبه در روز به جوجه های خود غذا دهند.
    ۶ الی ۸ هفته جوجه ها میتوانند بپرند, شنا کنند و تمرین شکار کنند. پلیکان ها در ۱۰ الی ۱۲ هفتگی دیگر در از لانه خارج شده اند اما نه به طور کامل, چراکه به ندرت توسط والدین تغذیه میشوند.
    این پرندگان در سن ۳ یا ۴ سالگی بالغ میشوند.

پلیکان های ایران

تهدید پلیکان ها

پلیکان های ایران یا جهان فرقی ندارد, این پرندگان بسیار بزرگ و سنگین وزن هستند. به همین دلیل به سختی توسط حیوانات دیگر شکار میشوند.
اما پلیکان های آسیب دیده طعمه ای برای پستانداران بزرگ یا حتی سگ و گربه ها هستند.
فراموش نکنید که انسان ها در هر شرایطی میتواند آسیب زا باشند از تخریب محل زندگی این پرندگان تا شکار پلیکان ها برای استفاده از پر ها و گوشت آنها.
در موارد بسیار زیادی پرندگانی مانند کاکایی ها با نوک خود بر سر پلیکان ها ضربه میزنند تا غذای آنها را بدزدند.

بقایای یک فسیل مربوط به ۳۰ میلیون سال پیش شباهت هایی به گونه های امروزی دارد که نشان از قدمت این گونه است.

کلام آخر

تغذیه پلیکان ها چیست؟ زیستگاه پلیکان ها کجاست؟ هر آنچه در مورد پلیکان ها جالب انگیز بود را دراین مطلب برایتان نوشتیم. شما هرزمان که پلیکانی دیدید, میتوانید در اپلیکیشن eBird آنها را ثبت کنید. اگر پرنده نگری کرده اید و پلیکان های ایران را دیده اید از تجربیات خود برای ما بنویسید. در قسمت نظرات این پست هراه شما خواهیم بود.

پرندگان در قرآن

با نگاهی به قرآن متوجه می‌شویم که پرندگان در قرآن کریم جایگاه خاصی دارند. در برخی از سوره‌ها به صراحت به شگفتی دنیای پرنده در قرآن اشاره شده است. همچنین گفت‌و‌گوی حضرت سلیمان با پرندگان در قران آمده است. در مورد پرنده و برخی از حواس در آن‌ها از جمله بینایی پرندگان ، شنوایی پرندگان برایتان نوشتیم. از نام پرندگان در قران می شود به هدهد اشاره کرد. از جمله دیگر گونه‌های مورد بحث در مقالات پیشین کورکور سیاه ، پلیکان ،  جغد و عقاب‌ها است. در این مقاله نیز با ما همراه باشید تا جایگاه پرنده در قران را بیشتر بدانید.

پرندگان در قرآن

در ۱۷ جای قرآن کریم به واژه ی پرنده اشاره شده است. در آیاتی توجه عجیبی به پرواز پرندگان که خود از اعجازهای بزرگ خلقت الهی به شمار می‌رود اشاره شده است.در آیات دیگری در سوره نمل به گفت و گوی حضرت سلیمان با پرندگان اشاره شده و از آن به عنوان منطق الطیر یاد کرده است. منطق‌الطیر از دو کلمه منطق و الطیر تشکیل شده است که اولی به معنای زبان و دومی بنام پرندگان می‌باشد.

توجه به پرندگان و شناخت قدرت الهی

“الم یروا الی الطیر مسخرات فی جو سماء ما یمسکهن الا الله ان فی ذلک لایات لقوم یومنون ”

آیا آنها پرندگان رام شده در جو آسمان را نمیبینند؟

هیچ کس جز خداوند آنها را در هوا نگاه نتواند داشت و در این برای مردمی که ایمان می آورند عبرت هاست.(نحل/۷۹)

“الم یروا الی الطیر فوقهم ما یمسکهن الی الرحمن انه بکل شی بصیر”

آیا پرندگانی که بال گشوده بر فراز سرشان در پروازند ،ندیده اند؟آنها را جز خدای رحمان کسی در هوا نگاه نتواند داشت اوست که به همه چیز بیناست.(ملک/۱۹)

پرندگان با دارا بودن حرکات دسته جمعى و طىّ مسافت‌هاى طولانى در چهار فصل، نشستن‌ها و پروازهاى متوالى و بدون محدودیّت مکانى، امّا عدم سقوط و تصادم با یکدیگر، نشانه هایى از عظمت و قدرت الهى هستند

پرواز پرندگان، گاهى تنها و گاهى دسته جمعى، گاهى منظم و گاهى نامنظم، گاهى براى‌ فرار و گاهى براى غذا مى‌باشد. هر پرنده‌اى با بالى مناسب با وزن و نیازش، پرواز مى‌کند، که همه‌ى این امور باید سبب توجّه انسانِ عاقل به خداوند شود.

خداوند از ما تفکّر در آفریده‌ها را مى‌خواهد و از کسانى که فکر نمى‌کنند، انتقاد مى‌کند. «أَ لَمْ یَرَوْا»-۱

پرندگان، در هرحال و هرجا در تسخیر الهى‌اند. «مُسَخَّراتٍ فِی جَوِّ السَّماءِ»-۲

داشتن امکانات و ابزار براى پرواز در آسمان، نباید ما را از خدا غافل کند. «۱» «ما یُمْسِکُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ»-۳

شگفتى‌هاى پرواز پرندگان، یکى دو تا نیست. «لَآیاتٍ» لیکن دریافت این نشانه‌ها براى اهل ایمان است. «لِقَوْمٍ یُؤْمِنُونَ»-۴

تسبیح پرندگان

اینکه نباتات فاقد روح و شعورند یا حیوانات فقط به حکم غریزه عمل می‌کنند سخن مردم است نه سخن قرآن کریم. آیات و روایات فراوانی حاکی از این هستند که همه موجودات عالم دارای شعورند. درقرآن کریم علاوه بر اشاره این موضوع که آسمان‌ها و زمین و هر چه در آن‌هاست به ذکر الهی مشغولند توجه خاصی به ذکر الهی پرندگان (و آن هم در حالت پرواز آن‌ها که بین زمین و آسمان معلق‌اند اشاره شده و فرموده است:

“الم تر ان الله یسبح له من فی السماوات و الارض و طیر صافات کل قد علم صلاه و تسبیحه و الله علیم بما یفعلون”

آیا ندیده‌ای تمام آن‌ها که در آسمان و زمین اند برای خدا تسبیح می‌کنند و همچنین پرندگان به هنگامی که بر فراز آسمان بال گسترده‌اند هر یک از آن‌ها نماز و تسبیح خود را می‌دانند و خداوند به آنچه انجام می‌دهند داناست.

در پایان باید گفت جایگاه پرندگان در قرآن و ادیان اهمیت دارد و این خود دلیلی بر حفاظت از پرندگان است.

گونه غیر بومی و مهاجم چیست؟ چرا مرغ مینا را از قفس آزاد نکنیم!

گونه های غیر بومی و مهاجم

گونه‌های غیر بومی (introduced species) و گونه‌های مهاجم (invasive species) دو مفهومی هستند که هر شخصی میبایست در زندگی خود با آنها و تاثیراتشان آشنا باشد زیرا که داشتن اطلاعات پایه ی محیط زیستی این چنینی برای حفظ حیات در سیاره‌ مان زمین، ضروری می‌باشد.

پیشرفت تکنولوژی در صنعت حمل و نقل باعث شده تا انسان ها بیش از پیش بتوانند در کمترین زمان و براحتی از کشوری به کشور دیگر یا از قاره ای به دیگر قاره ها سفر کنند. این امر موجب شده تا انسان ها به عمد یا غیر عمد گونه های گیاهی یا جانوری را در این سفرها با خود از منطقه‌ای به منطقه دیگر جا به جا کنند. این در حالی است که هر اکوسیستم (زیست بومگان) چرخه ای از روابط بین گیاهان و جانوران با هم و با عناصر محیطی در یک منطقه خاص است. این روابط در طول میلیون ها سال تکامل یافته و تعادل را در جمعیت گونه های مختلف گیاهی و جانوری برقرار کرده است. انسان با جا به جایی بدون مطالعه و کاشتن و رها کردن گیاهان و حیوانات در اکوسیستم های جدید باعث بر هم خوردن تعادل در آنها و در بسیاری موارد باعث از بین رفتن و انقراض سایر گونه های بومی آن اکوسیستم شده است. دولت ها در سراسر جهان سالانه ۱.۴ ترلیون دلار برای مقابله با تاثیرات اقتصادی گونه های مهاجم هزینه می‌کنند.

تعریف گونه غیر بومی و گونه مهاجم

گونه های غیر بومی به گونه های گیاهی و جانوری اشاره دارد که غالبا توسط انسان به موقیعت های جغرافیایی جدید معرفی می‌شوند و می‌توانند بقای خود را در اکوسیستم جدید حفظ کنند. گونه‌های غیر بومی لزوما تعادل اکوسیستم را بر هم نمی‌زنند و برای محیط جدید مضر نیستند. و در موارد اندکی ممکن است برای اکوسیستم مقصد، مفید نیز واقع شوند.

گونه‌های مهاجم در واقع گونه‌های غیر بومی هستند که پس از گذشت مدتی از ورودشان به منطقه جدید، با غلبه بر گونه‌های بومی در رقابت بر سر منابع همچون قلمرو، مواد غذایی، نور و آب، باعث کاهش جمعیت و یا انقراض برخی گونه های بومی شده و تنوع زیستی را تهدید می‌کنند. گونه‌های مهاجم همچنان برای محیط زیست، اقتصاد و سلامت انسان ها و گونه های بومی خطرآفرین هستند.

از جمله خصوصیت هایی که یک گونه‌ی غیر بومی را به گونه‌ی مهاجم تبدیل می‌کند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • رشد سریع
  • تولید مثل سریع
  • توانایی پراکنش بالا
  • توانایی برای تغییر دادن شکل رشد یا رویش، متناسب با شرایط جدید
  • توانایی انطباق با طیف وسیعی از حالات محیطی
  • توانایی تغذیه از طیف وسیعی از مواد غذایی
  • ارتباط با انسان ها
  • سابقه تهاجم های موفق قبلی

گونه‌ی مهاجم ممکن است در محیط جدید شکارچی طبیعی نداشته و جمعیت آن سریع رشد کند. از سوی دیگر، گونه‌های بومی آمادگی مقابله با گونه مهاجم را ندارند زیرا در طول تکاملشان مکانیسم های دفاعی مورد نیاز برای مقابله در آنها رشد نیافته است.

 

گونه‌های مهاجم از چه طریقی به محیط‌های جدید معرفی می‌شوند؟

معرفی گونه های غیر بومی به یک اکوسیستم به دو صورت طبیعی و انسانی رخ می‌دهد. راه های طبیعی همچون جا به جایی دانه گیاهان از طریق باد و یا دریاها و یا ورود پرندگان به اکوسیستم های جدید است. به ندرت ممکن است گونه ها از راه های طبیعی تبدیل به گونه‌ی مهاجم شوند. در واقع تقریبا تمام گونه های مهاجم توسط ما انسانها به صورت عمدی یا غیر عمد به اکوسیستم ها معرفی شده اند.

گونه های گیاهی مهاجم ممکن است از طریق کاشت و یا واردات آنها گسترش یابند. کاشت کهور آمریکایی در سواحل جنوبی کشور (سیستان و هرمزگان) بدون انجام مطالعات کافی باعث تهدید تنوع زیستی در این منطقه شده است. همچنین بذر علف های مهاجم می‌تواند از طریق انتقال کود به مناطق دیگر وارد شود. برخی علف‌های مهاجم به دلیل انطباق پذیری بالایشان، پس از آتش سوزی‌ها سریع تر از سایر گیاهان بومی دوباره رشد می‌کنند و با گرفتن فرصت رشد مجدد از سایر گیاهان بومی باعث انقراض آنها می‌شوند.

گونه های حشرات مهاجم ممکن است از طریق انتقال هیزم یا محصولات چوبی و غیره به مناطق دورتر گسترش یابند.

گونه های آبزی توسط کشتی‌ها و قایق‌های تجاری و تفریحی منتقل می‌شوند. همچنین ممکن است که یک گونه آبزی را برای صید و بهره‌ی اقتصادی به یک محیط وارد کنند. در دهه های گذشته خسارات محیط زیستی و اقتصادی بسیاری با معرفی ماهی‌هایی مانند کپور یا تیلاپیلا به حوزه های آبی ایران همچون تالاب شادگان وارد شده است.

بسیاری از گونه های جانوری با تجارت آنها به عنوان حیوان خانگی یا زینتی به اکوسیستم های جدید وارد می‌شوند. این حیوانات یا فرار کرده یا با ناآگاهی انسان ها در طبیعت مقصد رها می‌شوند. لاک پشت گوش قرمز در زیستگاه های آبی، راکن آمریکایی و میمون رزوس در جنگل‌های شمال، و مرغ مینا و طوطی برزیلی تنها تعدادی از گونه های مهاجم و خطرناک برای طبیعت ایران هستند که توسط ما در طبیعت رها شده اند.

لاک-پشت-گوش-قرمز-نخرید-گونه-مهاجم

لاک پشت گوش قرمز، گونه مهاجمی که براحی در ایران خرید و فروش میشود!

 

در ذیل نحوه تاثیر منفی دو گونه مهاجم ایران را شرح می‌دهیم.

 

مرغ مینا در میان بدترین گونه‌های مهاجم دنیا

“مرغ مینای معمولی” در دنیا با چنان سرعتی در حال گسترش است که در سال ۲۰۰۰ سازمان IUCN نام آن را در لیست بد ترین گونه‌های مهاجم دنیا قرار داد. این پرنده یکی از تنها سه پرنده‌ی موجود در این لیست ۱۰۰ تایی می‌باشد.

مرغ مینا ابتدا در قرن ۱۸ توسط فرانسویان از شهر پوندیچری در هندوستان به جزیره‌ی موریس در آفریقای جنوبی با هدف کنترل آفات گیاهان برده شد. اما بعدها با افزایش جمعیت و خوردن محصولات گیاهی، خود تبدیل به آفت شماره یک محصولات کشاورزی در این کشور شد. از آن پس این پرنده به بسیاری از کشورها در قاره‌های مختلف معرفی شده است.

مرغ‌های مینا به دلیل تمایل بالای قلمرو طلبی، پرندگان بومی را از آشیانه شان بیرون کرده و یا جوجه و تخم آنها را می‌خورند. این پرنده جزو دسته گونه‌هایی است که آشیانه خود را در گودی ها یا حفره ها می‌سازند. در نتیجه این پرنده با رفتار پرخاشجویانه اش، باقی گونه‌های بومی که رفتار آشیانه سازی مشابهی دارند را تا مساحت حدود یک هکتار از اطراف لانه خود بیرون می‌کنند. مینا همچنین از استراحتگاه‌های تابستانی و دائمی خود که احتمالا قبلا جایگاه پرندگان بومی بوده به شدت حفاظت می‌کند. مجموع این رفتار‌ها موجب حذف شدن گونه‌های بومی منطقه می‌شود.

 

شانه دار ژله ای، گونه‌ی مهاجم دریای خزر

داستان از آنجا شروع می‌شود که روسیه در حدود سال ۱۹۵۰ تصمیم به ساخت کانال آبی می‌گیرد که دریای بالتیک و دریای سفید در شمال را به دریای سیاه و دریای خزر در جنوب متصل می‌کند. بدین طریق راه ارتباطی بین دریای خزر و اقیانوس آرام که زیستگاه اصلی شانه دار ژله ای (Mnemiopsis leidyi ) است، ایجاد می‌شود. این گونه آبزی کوچک و ظریف توسط آب مخزن توازن کشتی ها ابتدا  در دهه‌ی ۱۹۸۰ به دریای سیاه و سپس در ۱۹۹۹ به دریای خزر راه یافت.

شانه دار با تغذیه از پلانگتون ها که غذای اصلی ماهی کلیکا و سایر ماهی‌های کوچک بود به سرعت تکثیر یافت. جمعیت کلیکاها دست کم ۶۰ درصد کم شد و این کاهش به نوبه خود باعث کاهش جمعیت ماهی های بزرگتر از جمله ماهیان خاویاری و سپس فک ها شد که از ماهی های بزرگتر تغذیه می‌کردند. میلیاردها تومان خسارت مالی به صیادان وارد شده است. و این روند مخرب همچنان ادامه دارد. پیش بینی می‌شود این روند دریای خزر را به یک تالاب بزرگ تبدیل خواهد کرد.

 

چه باید کرد؟

دولت ها و سازمان ها سالانه بودجه های هنگفتی را صرف مبارزه با گونه‌های مهاجم از طریق کندن گیاهان و یا زنده گیری و کشتن حیوانات مهاجم می‌کنند. در بسیاری موارد این اقدامات ناموفق هستند. صرف نظر از اینکه آیا این اقدامات از نظر پژوهشی و یا اخلاقی صحیح می‌باشند یا خیر، همه سازمان ها بر این امر توافق دارند که تنها راه موثر، پیشگیری از بروز این اتفاقات در جایگاه نخست است و بودجه‌ی اصلی باید در زمینه‌ی آموزش و پیشگیری صرف شود. در اینجا به برخی اقداماتی اشاره می‌کنیم که هر فرد مسئولیت پذیر می‌تواند انجام دهد.

  • اطلاعات خود در مورد گونه‌های مهاجم را افزایش دهیم و با به اشتراک گذاشتن آن بین دوستانمان از طریق شبکه های اجتماعی کمک کنیم تا آگاهی عمومی افزایش یابد و حساسیت اجتماعی ایجاد شود.

 

  • قبل از خرید و کاشت بذر و نهال در باغ و باغچه‌مان در مورد بومی بودن آن گیاه اطمینان حاصل کنیم.

 

 

  • اکثر گونه‌های حیات وحش که خرید و فروش می‌شوند بر خلاف تصور ما حیوان خانگی نیستند و از طبیعت دزدیده شده‌اند. به دلیل وجود تقاضای خرید، این گونه ها در بین کشورهای دنیا قاچاق می‌شوند و رها کردنشان تعادل طبیعت را برهم می‌زند.

 

  • بدون تحقیق از منابع آگاه محیط زیستی، اقدام به رهاسازی حیوانات در طبیعت نکنیم. چه بسا گونه‌ی مهاجم باشند و ما با نیت خیر و هدف کسب احساس خوب باعث از بین رفتن بسیاری گونه‌های دیگر شویم.

 

  • تا جای ممکن هنگام خرید محصولات غذایی، گزینه‌های بومی را انتخاب کنیم. از محصولات چوبی بومی حمایت کنیم.

 

 

  • درسفرها در صورت نیاز به استفاده از هیزم، آنرا از نزدیکی همان منطقه مقصد تهیه کنیم. هیزم ممکن است لاو حشرات را در خود داشته باشد. بعد از برگشت از سفر لاستیک‌های گِلی ماشین و یا کوله خود را تمیز کنیم تا ناخواسته باعت انتقال گونه‌های گیاهان و حشرات نشویم.

 

  • با پیوستن به انجمن های محیط زیستی منطقه خود در مقابل پروژه‌های مطالعه نشده‌ی درختکاری، پرورش ماهی و غیره هم صدا شویم. برای مثال سالها پیش وقتی سودجویان برای صید بیشتر در سد مهاباد، گونه ماهی مهاجم سوف را معرفی کردند اگر آگاهی و مطالبه اجتماعی وجود داشت موفق به این کار نمی‌شدند. ماهی مهاجم سوف (zander) که گونه ای گوشتخوار و مهاجم در سطح دنیا است با خوردن گونه های بومی و آلوده کردن آب رودخانه مهاباد این اکوسیستم را به نابودی کشانده است.
گونه-مهاجم-غیربومی-چیست-ماهی-سوف

ماهی گوشتخوار سوف، که با معرفی به زیستگاه های آبی ایران مانند سد مهاباد باعث نابودی سایر گونه های بومی شد.

 

  • در صورت مشاهده گونه‌های غیر‌بومی و مهاجم در طبیعت، سریعا به محیط زیست و یا انمجن های محیط زیستی گزارش کنید تا قبل از آنکه دیر شود جهت بازگیری آن گونه از محیط اقدام شود. به صورت داوطلبانه برای کندن گیاهان مهاجم با محیط زیست همکاری کنید.

 

  • تخلفات را گزارش کنیم. اگر در سطح فروشگاه های حیوانات شاهد فروش غیرقانونی حیات وحش بودیم موارد را به سازمان محیط زیست گزارش کنیم. در شبکه های اجتماعی پست ها و صفحات تجارت غیرقانونی را گزارش کنیم.

هدهدها و رفتارشناسی ‌آن‌ها

آیا می‌دانید پرنده هدهد نماد چیست ؟ از نام‌های دیگر پرنده هدهد شانه بسر ، پوپک نیز ‌می‌توان یاد کرد. گاهی ممکن است برخی هدهد را با دارکوب اشتباه بگیرند، اما وجه تمایز این دو پرنده منقار آن‌هاست. در مطالب گذشته به معرفی زاغ بور ، فلامینگو ، سهره طلایی ، پری‌شاهرخ پرداختیم. همچنین در مورد سیستم شنوایی در پرندگان و بینایی در آن‌ها نوشتیم. هدهد به انگلیسی “Hoopoe” نام دارد که از نوع صدایش گرفته شده‌است. برای آشنایی بیشتر با این پرنده زیبا و نام آشنا در این مقاله همراه ما باشید.

پرنده هدهد نماد چیست ؟

هدهد، پوپک یا شانه‌به‌سر پرنده‌ای نام آشنا، با سرو گردن کرم متمایل به نارنجی، تاجی افراشته و نوارهایی سیاه و سفید بر روی بال است که با پروازی موجی و بال زدن‌های پروانه‌ای شکل کاملا از دیگر گونه‌ها متمایز است. بااین وجود ممکن است برخی افراد آن را با دارکوب‌ها اشتباه بگیرند، اما در یک نگاه سطحی هدهدها منقارهایی باریک و بلند دارند که در انتها، خمیده و رو به پایین دیده می‌شود.

هدهد در ادبیات، داستان‌ها و تاریخ جهان به ویژه ایران جایگاه ویژه‌ای دارد. از نقش هدهد به‌عنوان پیک حضرت سلیمان و هادی و راهنما در منطق‌الطیر عطار نیشابوری گرفته تا نماد تاج و تخت و سلطنت در مصر باستان، نقش‌هایی از این پرنده در آرامگاه‌های باستانی مصر موجود است. نام لاتین و انگلیسی هدهد از نوع صدایش گرفته‌شده‌است صدایی که آن را به هق هق و یا گریه کودک تشبیه می‌کنند در برخی کشورها آن را پرنده گریان می‌نامند.

نر و ماده این گونه در یک نگاه کاملا مشابه هستند اما با کمی دقت می‌توان میان آن‌ها تمایز قائل شد. هدهد نر کمی بزرگتر از ماده بوده، سر و گردن کرم متمایل به نارنجی و به طور کلی پررنگتر دیده می‌شود، پرهای تاج بلندتر از ماده است. هدهد ماده اندکی کوچکتر از نر و با پرو بالی کم‌رنگ‌تر اغلب خاکی و کرم با پرهای تاج کوچکتر مشاهده می‌شود.

پرنده هدهد نماد چیست

پرنده هدهد شانه بسر

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تغذیه و مکانیسم دفاعی هدهدها

این پرندگان با منقار بلند خود در روی زمین و داخل حفره نرمتنان و حشرات به دنبال غذا می‌گردند، اغلب از انواع لاروها، شفیره‌ها، پروانه و بیدها، عنکبوتیان، خزندگان کوچک تغذیه می‌کنند. به‌دلیل اینکه بیشتر رژیم غذایی آن‌ها را حشرات و لاروهایی تشکیل می‌دهند که در فعالیت‌های انسانی به‌عنوان آفت تلقی می‌شوند از جمله پرندگان مفید در کشاورزی و کنترل حشرات شناخته می‌شوند.

هدهدها برای آفتاب گرفتن و گاهی ترساندن مهاجم در فضای باز، بال‌های خود را باز و بدن را کاملا به زمین می‌چسبانند. با بازو بسته کردن پرهای تاج خود و نیز جلو و عقب بردن سر سعی در ترساندن مهاجم می‌کنند.

هدهد

 

 

گونه‌های هدهد در جهان:

هدهد اوراسیایی Upupa epops

در شمال آسیا و اروپا دیده می‌شود که این گونه در فصول سرد به مناطق استوایی و شمال آفریقا مهاجرت می‌کند.

هدهد آفریقایی Upupa Africana

در موزامبیک، آنگولا، زامبیا، مالاوی، تانزانیا، شمال کنگو و عربستان سعودی پراکندگی دارد. هدهد آفریقایی برخلاف هدهد اوراسیایی جابه جایی و تحرک کمتری دارد و در تمام فصول یک گونه ساکن در منطقه شناخته می‌شود.

هدهد ماداگاسکار Upupa marginata

بومی و اندمیک این منطقه است.

هدهد سنت هلن Upupa antaios

در جزیره هلنا در شمال اقیانوس اطلس حضور داشته است از این گونه جز یک قطعه استخوان قدیمی(فسیل) اطلاعات چندانی در دسترس نیست اما پژوهشگران آن را از گونه‌های فاقد پرواز و بزرگ جثه معرفی می‌کنند که در قرن ۱۶ام میلادی به دلیل اکتشافات بشر و رهاسازی گونه‌های غیربومی و مهاجم برای همیشه منقرض شده است.

هدهدها و نست‌باکس‌ها

هدهدها پرندگانی بسیار کنجکاو هستند و معمولا نست باکس‌ها برای آن ها جذاب است. درصورت مناسب بودن ابعاد نست باکس و محیط نصب توسط آن‌ها پذیرفته و اشغال  می‌شوند. اگر شرایط مناسب و محیط امن باشد هر سال به همان نست باکس باز گشته و زادآوری می‌کنند. ممکن است تلاش‌هایی برای ورود به آشیانه‌های پرندگان کوچکتر از خود از طرف آن‌ها مشاهده شود این کار بیشتر توسط پرندگان جوان و کنجکاو انجام می‌گیرد البته در محیط‌‌هایی که با کمبود لارو و حشرات مواجه شوند اقدام به برداشتن تخم از سایر نست باکس‌های کوچکتر می‌کنند. هدهد پرنده‌ای بسیار قلمرو طلب است و در برابر آشیانه پرندگان کوچکتر از خود حساسیت چندانی ندارد اما نسبت به پرندگان هم جثه مانند سارها بسیار حساس است. بنابراین آشیانه آن‌ها باید در فاصله مناسبی از پرندگان دیگر نصب شود.

زیستگاه و جفت‌یابی هدهد

از اواخر اسفند ماه و در مناطق سردسیر از اواسط فروردین برای زادآوری به زیستگاه‌های مناسب در ایران وارد می‌شوند. هدهد پرنده‌ای تک همسر است. پرندگان نر برای جلب جفت با آغاز بهار شروع به آوازخوانی می‌کنند. صدای آن‌ها بم اما پر طنین است. پس از جفت‌یابی آشیانه مناسبی را که اغلب در تنه درختان قدیمی، شکاف دیوارها و نیز در سوراخ‌های پرچین و توده‌های هیزم انتخاب می‌کنند. هدهد نر تا گذاشتن آخرین تخم در لانه توسط پرنده ماده با آوازخوانی قلمرو خود را مشخص و از محیط آن دفاع می‌کند. پس از آن سکوت کرده اما همچنان از محدوده خود محافظت می‌کند. در این زمان معمولا اگر آوازی توسط جنس نر خوانده شود در محدوه‌ای خارج از محیط اطراف آشیانه و احتمالا به‌منظور جلب توجه گونه‌های مهاجم به محیطی دور از آشیانه است.

تخم‌گذاری و تغذیه جوجه‌ها

فضای داخل آشیانه با مقداری برگ خشک، پر و یا پوشال و بسیار مختصر و ساده پوشیده می‌شود. پرنده ماده ۴-۶ و به ندرت ۸ تخم به رنگ سفید متمایل به کرم و گاهی همراه با نقطه نقطه‌های ریز قهوه‌ای در آشیانه می‌گذارد. گاهی هدهد نر در نشستن روی تخم‌ها به ماده کمک می‌کند اما اغلب غذای پرنده ماده که روی تخم‌ها نشسته است را فراهم می‌کند. پس از ۱۴ روز جوجه‌ها که نارس هستند سر از تخم بیرون میاورند، در روزهای اول به خصوص هنگام شب پرنده ماده در لانه می‌ماند. اما با بزرگتر شدن جوجه‌ها و رویش اولین پرها از لانه خارج شده و با پرنده نر، هر دو به تغذیه جوجه‌ها ادامه می‌دهند.

در این هنگام اگر مهاجمی به آشیانه نزدیک شود توسط پرنده نر رانده شده و یا با پرتاب ماده‌ای بدبو از دهان پرندگان داخل لانه و یا پاشش فضولات به بیرون فراری داده می‌شود. هدهدها علاقه چندانی به نظافت محیط داخل آشیانه ندارند، اگرچه به ندرت این رفتار مشاهده شده اما محیط آشیانه آن‌ها پر از فضولات و بقایای حشراتی است که به عنوان غذا مصرف کرده‌اند. از این رو محیط آشیانه آن‌ها بسیار بدبو است که شاید نوعی تکنیک دفاعی دربرابر گونه‌های مهاجم باشد.

سرانجام جوجه‌ها

تخم گذاری هدهد

 

پس از تقریبا دو هفته جوجه‌ها به تشویق پدر و مادر به تغذیه در بیرون لانه، یک به یک از محیط آشیانه خارج می‌شوند. در این میان جوجه‌های ضعیف‌تر ممکن است ۱ الی ۲ روز همچنان در آشیانه توسط والدین تغذیه شوند، اما جوجه‌ای که قوای خود را باز نیابد سرانجام محکوم به مرگ در آشیانه خواهد شد. پرندگان جوانی که از لانه خارج شده‌اند روی درختان اطراف یا محل‌های امن پراکنده شده و با صدای سوت مانند، از پدر و مادر غذا طلب می‌کنند. آن‌ها به سرعت در پرواز مهارت پیدا کرده و معمولا تا اواسط تابستان به صورت دسته‎های چندتایی حین غذاخوردن روی زمین با والدین خود مشاهده می‌شوند.

معمولا هدهدها یک‌بار در سال زادآواری می‌کنند. نگارنده در خصوص نست باکس‌ها مواردی از زادآوری مجدد را در سال‌های پرباران و با تابستان‌های ملایم مشاهده نموده است. در دومین زادآوری تعداد تخم‌ها کم، دو تا حداکثر چهار عدد است. اگر در این زمان دمای هوا بالا رود و روزها بسیار گرم باشد پرنده آشیانه و تخم‌ها را ترک کرده و زادآوری موفقی نخواهد داشت.

 

عوامل تهدید کننده و راه‌کار حفاظتی هدهد:

متاسفانه استفاده بی‌رویه از سموم دفع آفات و حشره‌کش‌ها تاثیر بسیار زیادی در کاهش جمعیت این گونه گذاشته است. از طرفی رشد جمعیت انسانی و نیاز به غذا باعث شده باغات قدیمی، با درختانی متنوع و پرتراکم به باغات وسیع و منظم و بدون تنوع تبدیل شوند. این روند باعث کاهش محیط مناسب زادآوری برای این پرندگان شده است. حفظ زیستگاه و مدیریت مصرف سموم دفع آفات، ترویج مبارزات بیولوژیکی و کشاورزی همسو با حفاظت محیط زیست، همچنین حفاظت از درختان و مراتع، در حفظ این پرنده زیبا بسیار موثر است.

برخورد قانونی و ممانعت با صید، زنده‌گیری و فروش این گونه به عنوان پرنده دست آموز و یا اهدافی حاکم بر خرافات و جادوگری که ریشه در جهل دارد ضروری به نظر می‌رسد. اگرچه نصب نست باکس‌ها در کل جهان امروزه می‌تواند آشیانه مناسبی را در اختیار پرندگان قرار دهد و به عنوان یک عامل حفاظتی محسوب گردد، اما ورود به این بحث بدون مطالعات جامع  و تصمیم گیری براساس صرفا عاطفه و احساس می‌تواند پرنده را با مشکلات دیگر اعم از مواجه شدن با گونه‌های مهاجم، سوءاستفاده و صید جوجه‌ها و… مواجه سازد.

کلام آخر

در این مطلب سعی نمودیم شما با پرنده هدهد یا شانه بسر آشنا کنیم. همچنین اشاره‌ای به اینکه پرنده هدهد نماد چیست نمودیم. حال می‌دانیم که نام هدهد به انگلیسی به دلیل صدای آن است. در پایان باید گفت روابط بین گونه‌ها در طبیعت بسیار پیجیده است و برای درک آن نیاز به صرف سال‌ها مطالعه در طبیعت است. بنابراین پیشنهاد می‌گردد در صورت تمایل تنها در مکان‌های تحت مدیریت خود نظیر باغات و باغچه‌های اطراف شهر با مطالعه کامل اقدام به ساخت، نصب و پایش آشیانه مصنوعی همچنین یادداشت برداری از کلیه رفتارهای مشاهده شده و اشتراک تجربیات با دیگر علاقمندان نمایند.

کورکور سیاه ؛ معرفی گونه

وقتی اسم پرنده نگری و دیدن پرندگان شکاری ایران می آید, تنها نام پرنده های که افراد به یاد می آورند: عقاب؛ شاهین و دلیجه ها هستند. اما نام دیگری میان ۵۵۴ گونه پرنده ایران وجود دارد که بسیار زیبا و منحصر به فرد هستند. بنابراین بهتر است بدانیم غذای کورکور سیاه چیست! چگونه لانه سازی میکند و موارد بسیار دیگر. در این مطلب با پرنده کورکور سیاه و جالب انگیز های Black kite آشنا خواهید شد.

شناسایی و ثبت کورکور سیاه

کورکور سیاه پرنده های با سایز متوسط میان پرندگان شکاری هستند که در ۴ قاره کره زمین پراکنده شده اند. تصور میشود یکی از فراوان ترین گونه های شکاری در دنیا هستند.
همانطور که از نام پرنده مشخص است؛ رنگ تیره ای دارد. اما فراموش نکنید که سر و گردن آن کمی روشن تر است.
رنگ ها در بدن این پرنده کمی تیره و روشن میشود. پاهای این کورکور به رنگ زرد و پنجه ها سیاه است. نر و ماده کاملا شبیه به هم هستند اما مانند بسیاری از پرندگان شکاری دیگر ماده های آن ها قد بلند تری دارند.

پراکنش کورکور سیاه

کورکور سیاه ها در اروپا, آسیا, آفریقا و استرالیا زندگی میکنند. در قسمت های اروپایی و آسیایی به عنوان مهاجر زمستانه دیده میشوند اما در دیگر قسمت ها که آب و هوای گرم تری دارد؛ در تمام طول سال دیده میشوند.
بنابراین برای دیدن این پرنده در کشور ایران باید در فصبل زمستان منتظرش باشید. البته black kite ها به صورت بومی و زادآور در نقطه های از کشور قرار دارند.
کورکور سیاه ها زیستگاه های متنوعی دارند و در تالاب ها, کنار رودخانه ها, چمنزار ها, مراتع باز, کوه های مرتفع و حتی در اطراف شهر های بزرگ دیده میشوند.

عادات و نوع زندگی کورکور سیاه

  • کورکو سیاه ها بسیار اجتماعی هستند و خصوصا در زمستان به صورت گله های بزرگ دیده میشوند.
  • این پرندگان در طول روز شکار میکنند و بیشتر وقت خود را در حال بال باز روی بر روی ترمال ( حرارت هوا) هستند.
  • Black kite ها در هنگام شکار پاهای خود را به سمت جلو میکشند و پنجه های خود را باز میکنند تا شکار خود را بگیرند به همین دلیل در ارتش انگلستان کشیدن اسلحه به سمت جلو را به عنوان حرکت کورکور میشناسند.
  • جمعیت این پرنده در هند بسیار با زندگی شهری سازگار شده اند و حتی در مکان های پر رفت و آمد نیز دیده میشوند. در بعضی مناطق دیده شده است که غذاهای انسان ها را بر میدارند.
  • کورکور سیاه ها صدای بلندی دارند و با صدایی شبیه به یک سوت بلند با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند.

تغذیه کورکور سیاه

کورکور سیاه ها به طور عمده گوشتخوار هستند. شکارچیانی فرصت طلب که به دنبال ماهی, پستانداران کوچک, پرندگان, خفاش ها و جوندگان هستند. همچنین این پرندگان علاقه زیادی به زباله های دپو شده و خوردن لاشه ها دارند.

نوع تغذیه: گوشتخوار, لاشخور

جفت گیری کورکور سیاه

این پرندگان تک همسر هستند و به نظر میرسد تا آخر عمر با جفت خود میمانند. فصل جفت گیری در مناطق مختلفی انجام میشود.

در ایران نیز در قسمت های شمالی و کی از جنوب کشور به صورت زاد آور زندگی میکنند.

Black kite ها در مناطق مختلفی که به صورت بومی (resident) هستند جفت گیری میکنند. نتیجه جفت گیری ۲تا ۳ جوجه است. والدین این پرندگان ۳۰ تا ۴۰ روز را بر روی تخم ها میخوابند.

جوجه های تازه از تخم درآمده بعد از ۱۸ تا ۲۲ روز پر های بدنشان به طور کامل در می آید. همچنین جوجه های ۱۷ تا ۱۹ روزه میتوانند روی پاهای خود بایستند. بعد از گذشت ۵۰ روز شروع به حرکت از شاخه ای به شاخه دیگر در کنار لانه میکنند.
Black kite ها پس از ۲ سالگی بالغ میشوند و قادر به جفت گیری هستند.

جمعیت کورکور سیاه

از اصلی ترین خطراتی که این پرندگان را تهدید میکنند؛ سموم مختلف, شکار و آلودگی شیمیای آب ها است. تعداد زیادی از این گونه کورکور ها با برخورد به سیم های برق تلف میشوند.
همانطور که گفتیم این پرنده از لاشه ها نیز تغذیه میکنند. بنابراین برای خوردن لاشه جوندگان در جاده با وسایل نقلیه برخورد میکنند و جان خود را از دست میدهند. این پرندگان در فرودگاه ها نیز بسیار تلف میشوند.
اما فراموش نکنیم که کورکور سیاه ها شکارچیان طبیعی دارند. مانند: شاه بوف ها.
اما با توجه به لیست قرمز IUCN تعداد این پرندگان به طور کال حدود ۱,۰۰۰,۰۰۰-۲,۴۹۹,۹۹۹ است. همچنین در این لیست در مرتبه کم ترین نگرانی یا LC قرار دارند.

کلام آخر

جغد یا شاهین, دارکوب یا عقاب, کورکور یا هر پرنده ای دیگری را باید برای حفاظتشان تلاش کنیم. کشور ما یکی از مناطقی است که پتانسیل پرنده نگری را دارد, بنابراین باید در حفظ مناطق و پرندگان تلاش کنیم تا افراد زیادی از نقاط مختلف و حتی آیندگانمان از دیدن این موجودات زیبا لذت ببرند.

اطلاعات تماس


آدرس: اصفهان، خیابان سجاد، خیابان ارباب، کوچه قصر، پلاک ۲

ایمیل: info@avayeboom.com

شماره تماس: ۰۹۱۳۷۴۱۷۴۶۵

جستجوی سریع


4/UgEVjFgR-8qhAZpwJM6Bfl2C6MggkekGB1w7nytXkYQxb-7eYEKPl0Q